Skip to main content

Full text of "De methodis libri duo, quorum prior omnium methodorum ... breuem ac dilucidam declarationem: posterior vero ecclesiasten sive methodum theologicam interpretandi concionandique continet"

See other formats


Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



De Methodis 

LIBRIDVO 

Q^VORVM PRIOR. 

Q^V IDEM OMNIVM M E- 

THODORVM V N I V E R S A*L 1 V M 
& particulanuni , qturum vfus eft in Philofophia. 
brcuemac dilucidam declarationem : Poflctior 
vero Ecclcfiaften fiue methodum theo- ' 
logicam interpretandi , concio- 
nandique continet. 

Authore'' \ '• 2 ^ 
NICOLAO HEMMINGIO. 




Cvm LRivileoio Caesareo 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SEREN ISSHMO 

AC ILLVSTRISSIMO PRIN- 

CIPI AC DOMIHOjD.CHRISTIA- 

no ( huius nc*ninis tertio ) Dania? , Norf^C' 
giae , Sclauorum & ©ottorum Rcgi , Duci 
Slefuiga? , Holfatix , Stormariae 9f 
Ditmerfiar , Comiti Oldcnbur- 
gcnfi & Delmenhorft : 
Domino fuo cle- 
mentifsi- 
rao, 

MAXIMVS OLIM REGIBVS 
cum a veris Philofophis , tum a Poe- 
tis fummus honos eft habitus.Perfpexcrunc 
enim fapientifsimi homincs heroicas regi- 
afque virtutcs minimc vulgares efle, fcd di- 
uinitus paucis admodum ordinis politici 
& ccconomici confcruandi gratia collatas. * 
Nam fieri non poflc animaduertcrunt , vt \ 
hic mundus diu incolumis ftare pofsit , nifi J 
fint, qui fapicntia exccllentes , probitate I 
confbicui , autoritatc graues , & rebus gc-fr 
rendis idonci reliquam multitudincm legi-f 
bus& difciplina coherccant, acin officiol 
retincant. 

Hoc Plato grauifsimus PhiloTophus iri 
multis locis tcftatur : Quemad modum , 
inquic» b°J^iiL on & bobus, ncc capraTJ^ 

A 2 capris 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



O L A 



m 



capris reguntur, fed a^ prsftantiori gcnc^ 
^Vj^ ^SS^? 1 ^ noi "inc ; Sic genns huma- 
nom infirmius cft, quam . vt fcMpfuiqxcgcrT 
SS^SaSSP?" 5 prarfccit ReBufpub.he- 
roasTqui cum habeant ipfi profpcros fuc- 
ceflfus , nobis quoqueimperiacorum gra- 
ta&facilia funt. Hi fta cura nt nos.vtpa- 
cem , pudorem, liocrtatem, iufticiam con- 
fo^M^ferucnt. E t alioloco Rcgcm g ubernatori 
Ui namum confert- NamjtTjauis i n turbu- 
-^w.iv,^ Ic hto m arilaetata ncquaquam inportum 
*$. £?uni^peruenire potcftfine GuberiSEP 
% yc &_inHuftria , qui & *naujs &/nauta- 
rujnfaTutem~vmce fpeaaLTTtTrefjg^ga 
cȣrt Ifur ,prpr|uj;, 'j fii^^srjtus -.^r amans 
falutis cfuium magiftratus non fertjabo* 
rahti ojpem fuxta Jhcoigm drsTententiam': 

Hinc efle exiftrmo_ quod reftores Re- 
rumpuB licarum , gub crnatQres , vocabulo 
, a r na^ibus tranflato _ t dicantur. Nec aJiud 
^JiuTnus Homerus fenfiite putandus eft, 
^ qui reges fafpe<T/oTfi^«<- , nonnunquam ko<t- 
yiw*Qichit*t , interdum voi^<k K&sev, aliquan- 
i do »y»Tofttf , rurfus »->rfaut ^«x^ftt^nominat. 
1 His enim tirulis offlcia nrgia exprimere vo- 
Juit.Nam reges &principes viri non nifi di- 

uino 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




DEDICATORIA. 

uino motu & hcroico resmagnas gerunt» 
fajutares Rebufpublicis, politias prarclaris 
legibus ornant, difciplina pafcunt, lufticia, 
clementiaac omnis generis virtutibus pra?- 
cedunt, & tanquam blandi patres fuos ci- v 
ues & incolas fummo complc&unturamo- 
re , vt qui fubditorum faluti commodifquc 
non fecus feruire folent, quam et/$-of>o/pa-i 
rcntcs fuorum liberorum curam gerunt/ 
Hinceft quodidem Homcrus Joucm pa- 
trcm voca uit.Quo.d eniinpatria r^oteftaseft 
in vnaramil ia , ixLregium eft imperium in_ 
integro regno . Thefeus apud Euripidemj 
rex placidus & bonus , breui quidem ver- 1 
iiculo fi numcrum fpeclcs , fcd copiofo ad-/ 
modum fi quid in fe brcuitas illa contincatj 
euoluas, virtutes regias erga fubditos com- 
plcxus inquit : 

Efog>tT»r B {aTo!fi , t& jue>ctf ^iAor. Ve re 
^tT»f , quitTnqu am Atlas quifpiam Rem- 
pupli cam quafi fuis humcris mftinetTviW* 
de merito 0at<nxU^ nomen apud Grgcos jj^-vfrjylM 
oI>tinuTt. Ha rc lanta cura nifi cx fummccfc^*,* 
erga ciucs amore proficifci non poteft . Nec 
frangitur animo vfitata fubditorum ingra- 
titudine, quivcreregio animo fuerit pr«- 
ditus. Tametfi autem multi rcgcs improbi- 
tate mundi & infidijs Sathana? decepti funt, 
acin tyrannos degcnerarunt : tamen nc- 

A $ ^uaquam 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



ffl 



«PI5TOLA 

quaquam audiendi funt,qui ob vel plurimo 
rumerrataparumverecunde deregio mu- 
nere diflerere audent. Fatendum q nMrm 
eit mhil tyrannide triftius, nihil immanius , 
nihil nocentius. Ncc ncgandum , proh do- 
lor,teterrima quxdam fuifle monftra , quar 
fflfigiu honorem ac dignitatem vfurparunt , 
m quorum numero fucrunt Phalaris , Dio- 
^nyfius.Echetus, Tarquinius,Atreus, Ethu- 
f lus generisc ompl ures t&xmi qui 

. j omnem humanicate exuiflc videnturTQuTd 
lcnim inhumanius potuit efle , quam quod 
\ Atreus fratri Tycfti proprios liberos come- 
dendos appofuerit ? quid indjgnius ho mi- 
|ne,quam quod idem omnem humanitate, 
Ifidcm , fan&itatcm a regibus viris alienam 
voluerit ? Scd cqlloquium i pfius cum feruo 
ex Seneca aricribam ', quo magis ipfius im- 
manitas confpiciatur. A t r e v s. Maxi- 
mum hoc regni bonum eft , quod facta"a7£ 
mini cogiturpopulus fui quam ferre , tam 
laudare. S b r y v $ , Quos coq itmetus lau- 
darceofdem redditinimicos metus,Atqui 
fauoris gloriam vere petit , animo magis 
quam vocelaudari volet. Atrevs : Laus 
vera & humili farpe contingit viro , nonnTft 
potentifa1fa,quodnoIunt,velint.Sfi r v v s. 
Rex velit honefta . ngmiLnon cadem volet. 
A t r i v $ % Vbicunq; tantum honefta do- 

minan- 



mn 

V V 

tas 
At 
bor 

Tyr 
reg 
mir 
fac< 
iuIF 
Xer 

*£>> 
Sa 

ptei 

ipfu 

tpa 

mui 

quii 

diui 

pho 

regi 

ftim 

nof< 

fput 

g« 
chat 

&P< 

fentj 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



D E D I C 



O R I A. 



minantilicent , precario regnatur. S e r- 
v v s . Vbinon eftpudor,cura iuris , fancti- 
tas , pietas , fiHes, inftabile regnum eft. 
A t r e v s . Sanctitas.p ietas , fidcs ,priuata 
bona funt,qua iuuat reges eant. Ecte quatn 
graphicchic fub perfona Atrei imaginem 
Tyrannicxprefsit Seneca:& contraquam 
rege dignas virtutes,fua oratione feruus do 
mino commendauit. Non enim regium eft 
facerc quod lib ido fuadetjfed quod ratio 
i ufticiaque monct. Quarelaudandum eft 
Xcnophontis dicrum.-^T^ & ivrZ oty »4w- 
, o vi^ot g# t j gxTus non difficile eft iu- 
dicare,vehementer hallucinari eos,qui pro- 
pter multorum iniuftamtyrannidem , in 
ipfum-regkim ftatum , ^ui Deum auto-jf»^*^»^ 
rera h a bct , cmHtte4a4aemnt. Sed tale inge-*^**^/^ 
nium eft malignx natursc,vt ne ordinationi 
quidcm Dei parcat. At viri boni ordinifq; 
diuini amantcs facile intelligunt Philofo- 
phorum & Poetarum encomia de bonis 
rcgibns noo-efte fumos, fcd vcritatis te- 
ftimonia. Quisqusefo mortalium fatisa^- 
nofcerepoteft bonitatem Dei crgacas Rc- 
fpub. quibus placidi amantefq; fuorum rc- 
ges contingunt , quibuscum chara patria 
chari funt & incola? ? Scd Philofophorum 
& Poctarum fchola fic quidcm de rcgibus 
fentit : Nuncautcm quas virtutcs vcrbum 1 

A 4 Dci 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




V. P 




I $ T O L A 

Dei requirit in regibus videamus. Prima 
itaquefitregiavirtus,cuiusfecundus Pfal- 
mus mcminitcuminquit:Etnuncreges in- 
tclligite ,erudimini qui iudicatis terrana , 
fcruite domino in timore , & exultateei 
cum tremore. Ofculamini filium , ne quan- 
doirafcatur, fiTpereatis in via. Beati omnes 
qui confidunt in eo. Hic Spiritus fan&us 
vultrcges filio Dei procumbcre ad genua, 
eum ofculari , eique cum debito feruitio , 
veroque cultu ho m agi um p rarftarc. Et que- 
madmodum pcenas minatur ijs , qui debi- 
tum cultum Dei filio exhibere recofant:ita 
beatitudmem obfequentibns promittit. 
Huic fecunda regia virtus adijciatur, quam 
Pfalmus 12^. rcgibuscommendat. Lsetor, 
inquit fanctifsimus rcx , cum mihi dicitur : 
in domiim Dominieamus. Hoc regium& 
diftum & exemplum vult , vt reges non fo- 
lum vera pietate alijs antecellant, verum 
etiam vt fummum fit illorum gaudium ha- 
bere Ecclefias bencconftitutas acconfcn- 
tientes in vera religione. Sittcrtia virtus re- 
gum,quam idem Pfalmus his verbis eflfert : 
Propter fratres meos & proximos mcos lo- 
quar tibi pacem , proptcrdomum domim 
Dci noftri quacram bona tibi. Hic fignificat 
Dauid vere regium effe , confilijs & faculta- 
tibus Ecclcfiam iuuare, ac minifteriura vcr- 

bi pro- 



ca[ 

§' r 

Efi 
qu 
po 
tri 

a 

bu 
ler 

fui 
fcl 

rei 
Sp 
tn 

gl 
no 

tr 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Pfal- 
s in- 
am , 
tc ei 
an- 
ncs 
us 
ja, 
rio , 
rque- 
cbi- 
:ita 
ttit. 
uam 
or, 
ur: 
& 
fo- 
um 
ha- 
fen- 
rc- 
ffert: 
lo- 
ini 
cat 
lta- 
cr- 
ro- 



DEDICATORIA. 

bi promoucre. Huc fpedat E&k.di&um 
cap. 49- Etcrunt reges nutricij tui , & re- 
ginx eorum nutrices tuse. Hac fententia 
Efaias non vulgarem fidei profefsionem re- 
quirit a regibus , verumctiam , quoniam 
potentia rerumquecopia ipfis quam alijs 
tributa eft maior,vultvt rcges Ecclefiam 
Chrifti ( quam Sathan cum fuis belliduci- 
bus , Turca & Papa, flumine fanguinisde- 
le**ecmatur) tueantur. Vult vt facultatibus 
fuis Ecclefiarum miniftros alant : vult vt 
fcholas crigant , bona ingcnia foueant, finc 
quibus vcrbi miniftcrium collabi ncccffe 
eft. Vtinamrcges& principcs pcrpendc- 
rcnt , quam auguLTus hic fit titulus , quo 
Spiritus fandus ipfos ornat , dum cos nu- 
tricios ccclefix appcllat. Quarnam quxfo 
eloriamaiorcnepoterit ? quod auguftius 
nomen , quam a Spiritu fan^o Ecclefiac nu- 
tricium diciPQuid gloriofius regibus mun- 
di , quam quod rex ccclorum Dcus illis 
fponfam filij fui vnigeniti domini noftri Ie- 
fu Chrifti nutricndam ac foucndam com T 
miferit ? rj^nc^uartaj^it«ur virtus , 
quam EzecHias & Iofias Bnaifsimi rcges 
fuo fadro regibus commendant,qj|prum 
Ezechias sneum ferpentcm frcgit proptcr 
cultumidolatricum,ipfia populo cxhibt- 
tum. Tametfi autem fcrpcns lllc a Mofc du- 

A |j ccpo- 



S P I S T 



iiaL 



O L A 



cc populi Dciex mandato Domini inde- 
fcrto erectus fuit ( prsclarum ^ * 
t monumentum : iJmorandum 

g ^ ^^bu§ .percufTos fanauit , lifil 

5« ianguorcs hominum fanarct ac pcc- 

tamcn **x cha- 

nore^habuit populi Dei faiutem , quam 
antiquam UJu$ 9 mnioj fcculo admiratione 
ggnum monumcntum. lofas fpurciciem 
wolorum, quibustcmplum Dominifcede 
confpurcarumcra^^enitus abrauVemun- 
4#Ut , fuftul*. Hinc igitur collig/ndum , 
quodpiornm rcgum haud minima virtus 
litpro viribus amoliri , quidquid ver* rcli- 
giom obftaculo e(Te videtur.Huic vicina eft 
qmnta rcgijs viris digna virtus, q.u* in fan- 
CWttmr loli* rcgis exemplo canfpicitur. 
^am hic non fclum idola prophanantia 
tcmplum Dci Molit , verumctiam librum 
dottnn* cceltftis diligentcrinquifiuit. in- 
ucntum populo Dci fludiofe co^nofcen- 
<tum commendauit. H oc fafl umpios-rc- 
gcsimitan decet , ac curare, vrverbum 
^eunfuis dirionibus quam Ubcrrimc ac 
puri8!mcpra?dicctur. 

Adijciamus & fextam virtutem reec die- 
n/femam ChnTtomo^uam iudicianam vt 



care 



car< 
fapi 
rici 
ret 
run 

g 

dit 
vfJ 
iud 
cor 
I 

ver 
bu< 
poi 
bu< 
tuti 
Nu 
um 
ita( 
fuu 
tcn 

tat< 
Re: 
pib 
vti 
tus 
qu; 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



cfe- 
an- 

luin 
fpe- 

ex- 
>cc- 
ha- 
im 
>nc 
*m 
:de 
in- 

» 

:us 
Ii- 

eft 

m- 
ir. 

ria 



: ac 



DEDICATORIA. 

car e licct .. Hzc quatuor conftat partibus , 
fapicntia , timore Dci , veritate , odio aua- 
ricia?* Sapientia facit ne in iudicando abcr- 
ret ignorantia refti. Timor Dei perfona- 
rum refpectum excludit. Veritas legis re- 
gulam cum squitate temperatam fequitur» 
Odium auaricix,lutum oculis mentis abra^ 
dit , vt & quod verym eft fine impedimento 
vitjeas jjc quo d verevidcs citra maliciatn_ 
i uclices Hsec virtus pio iudici Exod. 18. 
commendatur. 

Haclenus recenfui veras 'virtutes , quas 
vcrbum domini in regibus requirit , a qui- 
bus Philofophicac ille abefle nequaquam 
poflunt.Imopotius in Chriftianis principi- 
bus vera: virtutes-fitmt, qust in Ethnicis vir- 
tutum fallaces tantum vmbnc extiteruat. 
Nulla enim virtus quantumuis fpeciojaJa-^^jJ 
11 m nomenfine tim ore Dei tueri poteib His ~f '* 
itaque virtutibus munitus rex , fcntiet vere^T^* 4 *** 
fuumregnumftabilefore, Deo, quifalti- 
tem dat regibus , excubias agcnte. Nulla 
fnim vis maior T vtvcre i nquit Seneca, pie- 
i-arg ygra eft . Nec defunt nobis Serenifsime 
Rcxtalium virtutumin Chnftianis princi- 
pibus exempla. Sed quia domeftica nobis 
vt gratiora, ita & vtiliorafunt, ilhs conten- 
tus ero. Pater tuus, Sercnifsime Rcx, poft- 
quam e manu Dei accepiflet hacc rcgna 

Daniam 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




epistola 
Daniam & Noruegiam adminiftranda.non 
folum ipfe picratc Hra emicuit fupra om- 
nes fuos , verum etiat* femina qtisetiam ei- 
us , quantum temporis ratio permitit , ita 
jecit, vtfefacile & hoftem papiftic* fuper- 
Aitionis acerrimum , & Euangeiij Chrifti 
fautorem maximum declarauent. Sufcepit 
patrociaium piorum miniftrorum , iniu- 
ftam vim ab eis dcpulit , Kreuirer omnia e- 
git , vt fe verum & Chriftianum regem de- 
clararet. Hic vere Fridericus nomine & re 
pacis amanti/simus, cum in veri Dci inuo- 
catione animam Chrifto, a quo regna acce- 
perat tradidiflfet , pauc^mterkais-amiis 
diuuiickmentia fic mirabilitetoxd«»*»te , 
& Rex inclytorum rcgnorum Daniar & 
Norucgia?,& Pater Patriz fadus es. Acce- 
pfo ^e^nvre^diadtrmattTornniumprima 
curafuitcultum idolorum extirpare,in qua 
recVpietas-{un?ma* vere regia fortitudo 
fc declarauit. Et quoniam Ecclefia: ftatum 
nequaquam diuturnum fore, T. R. M. ani- 
maducrtit , Scholam HarTnienfem «ollap- 
fam-^rexifti ■> kgi bu s mu n iuifti ,4tpendijs 
ditafti ,. cta&ifsiuiis. viris. ernafti . Et q u o d 
tum inccepifti , iam 20. fcrc annis impleri 
curafti, ac hodie omnes tuos conatuseo 
deftinas , vt Chriftum , cui homagium pcz- 
ftitifti, honorcs & ipfc Aralij tecum. Hoc 

tuum 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



D EDICATORIA. 

tuum gaudium eft ? vidcre confentientes in 
vera pietate fubditos. Gbnfilijs & faeulta- 
tibus te Ecclcfia: Chrifti nutricium decla- 
ras. Pro viribus omnia , quar verar religio- 
ni aduerfari animaduertis, amoliri conaris. 
Cultum Dei verum abolita fuperftitione, 
quotidie magis magifque inftauras. Maior 
enim res eft,quam vt paucis annis ad fixum 
diuturnumque ftatum deduci pofsit.In iu- 
dicijs quoque fapientiam Principc dignam, 
coniun&am cum timore Dei & veritate, 
oftendis. Breuitc r xsrus rex,paterque pa- 
tria? es^ cui nihil antiquius pietate vcra, ni- 
hil pacc hicundius , nihil fubditorum falutc 
charius.Vt enimWef>o<- patcr fua pignora / 
chara: ita ditionum tuarumincolas foues , ! 
curas , defcndis, ac omni beneficiorumge-j 
nere curnubs. vjn^c Jit Q<p$* <j\ (x£,&w tiSm 2£»| 
Xfaw >>«# nohh ytzpvrir Hunc.R. T- M.ani- * 
mum ornatifsimum omnigcnere virtutum 
declarat tk aula tua,in qua multi non folum 
ftemmate maiorum , verumetiam fapien- 
tia & virtute nobiles & illuftres viri funt. 
Inter hosfuo quodam iure D. Johannes 
Fryfius genere , fapientia & virtute clarifsi- 
mus, primum locum occupat. Hic vtcft 
amantifsimts patriarac Regiar tua? Maie- 
ftatis : ita Iaboribus &v;gilijs ncquaquam 
parcitjhaudimmemorfententia? Homen- 

cx : ' j 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




S P I S T O L 

!C3f : oi^» vavvtyior cv fav GovKnQ^ov ctvtyt. Hic 
merito cum Praxithca diccre poflet; 

( a v&7f}( «9* <va.V7ie ot Vcuoutrt 7% 
/ Qvt» QtKoliV at lyeo Kouyt gaJW , 
^jttKoiyav clv a\ y k coS-h kv *a<yo>t x«xor. 

Praetereafunt & alij non pauci do&i& 
fapientes viri in R. T. M. aula , quorutn 
fingulifub fetanto-duce fuam ftatiottem, 
vtrin-asie femfami militcSjftrenuf-snentur. 
Scd quid multis ? Hic dics nos docet quam 
verusfitille vulgo tritus verfkulus : Rcgis 
acTexemplum totus componitur orbis. 
ISlamT.R. M. exemplo doCci & indocii , 
nobiles &ignobilcs, ciucs & ruftici, qui- 
bus virtus ac pictas cordi eft , ad maiorem 
pietatis & honefti amorem e xfimulfmtur. 
Hic virtutum ttiarum iuc^miffemtrj- cho- 
rus-, ferenifsime Rex , mihi animum fecit, 
vthocmeum qualccunque fcriptum T. R. 
M. dcdicarcfim aufus.fpero enim fore, vc 
pro folita tua regia clcmentia, qua omnes 
complcderis , etiam hunc qualcmcunquc 
laborem , propter vtilitatcm mnentutis no- 
ftnefcholafticst fufceptum , benigna mami 
ferenoquc vultu acccptes. NonignoratT. 
R. M. Dominum laudalfe mulierem illam 
paupercm , qua: cxiguumars quodhabuit 
in gazopjiylacium miiit , Non cnim tam t ei 

prcci- 



pre< 

fere 
fcjf 

Tav jj 

rum 
fcrir 
quo 
qutc 
quat 
tam< 
quot 
T. F 
omn 
gulat 
folun 
tiam 
collaj 
lanth 
habu 
T.R. 
fyncc 
accip 
pijs E 
fki , VI 
r egni: 
fuola 
tatis 1 
quam 
acEcc 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



LIC 




DHDICATOfcr/. 

preciumquar orTcrtur, quam anfmum of- 
rercntisreipicit. Domimis , apud quem af- 
fe^us rcbttspreciHim imDbricrerolct. ^Z- \jf 

t av yaj ^j £r *C/roY. ffincTum m U W Cttlo- 
rum Regem tc imTtari cupiby fi dehoc meo 
fcripto & dono quod oflfero, iudicare velis, 
quodrefacturum minime diffido. Fateor 
quidem ipfe libcnter , quod impolitius fit, 
quam vt T. R. M. dcdicarific dignum : At- 
tamen quia minime ignorare pofTum , 
quomodo R . T. M. afrcfta fit ergahuius 
T. RegiV Acddemia» nrofeflbres , quos 
omnes quiderrt amas , 'fingulos vero fin* 
gulari bcneuolentia profequeris. Idq; non 
foIumquianatura^Ai^a-ares , verume- 
tiam quia huius noftra? Academiar fere 
collapTsc reparator es. Hac T. R. M. phi- 
lanth*epia ac clementia fretus,otfero quod 
habui , vt aliquo faltcm modo megratum 
T. R. M. exhibeam. Ac rogo vt quod ex 
fyncero affedu proficifcitur , fcrcno vultu 
accipias. Poftrcmo precor cum omnibtis 
pijs Dcum,patrem domini noftri Icfu C hi i- , 
fti , vt opus quod operatus eft per re in his 
regnis , ad gloriofum finem perducat , vt te i 
fuolando fpiritu impleat , ac in via pTe> / 
tatis verar dirigat , vt Maieftatem tuam' 
quam diuti&ime* in nominis fui gloriam , 
ZQEcQkGx Chrifti *dificationcm , mcoJu- 

mcm 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



bpistolA 

mcm animo & corporc , ac florentem, vna 
cum SerenhsimaReginanoftra , ele&o ho- 
rum Rcgnorum Rege Friderico , Ducc 
Magno,dominis meis clementifsimis, 
totaq; familia ac regnis , con- 
feruet, Amcn. 



Serenifsimae R.T. M. 
deditifsimus 



Ttfcolaus Hcmmtng. 
Regu \yicad. Hajf. 
Profe/fon 



cere 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 





P RJE F ATl O I N 

L I B R V M P R /- 

M V M. 

V Mintiactpta rerum vniucrfitateni- 
hilfitotdine pukhrius , nihiL vttlius » 
nititlifte magis neceffarium , magna laude 
exiftimandi funt digni , qui pracepta ordinis 
in doccndo & difcendo obfcruanda tfadide- 
runt. yfam citra ordinem , vt neminem dQ-£**y.jM& 
cere pcrfpicue , ita neminem focliciter difcerc 
manifcfium cft. Hac duo cum procul dubio 
ornmum humanorum operum prafiantifiimx 
fint>rnz<l?o aimftudio ea fctlari dccethuma- 
nitatis ac homfii fiudiofos. ^uid enim qua- 
fo homo ifie d bruto differt, qui difcendi prom 
tiiudinem , ac docendi viam non fiudiofe 
qtixrityfcctatur, amat hPufertim cumideo 
conditum fitgcnus humanum, vt verum in- 
quirat,pieac honefieviuat : quorumneu* 
trumfine dotlrina & difciplina ficripotesL 
gualisenim obfccro erit doclrina nifi acccfi 
fcritordo fprofecfo nonjtfiimilis eritcorpori 
mentis vacuo* Ktenim corpus inutile pon- 

h dus esl 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



2 L I B 

dus eJl nifi mente regatur , Sic docirina nul- 
la vis ejfe poterit citra ordinis beneficium 9 
Et quemadmodum lumen in objcurum lo- 
cum iffatum tenebras ptlltt : ita ordmis recla 
obferuatio , difficultatem , qua altoqui in re- 
bus exiftent , toilit. guapropter cum tantum 
fit Ordtnis decus , tama vttlitas , tanta in 
omnibus rebus necefiitas , opera precium me 
faclurum iudicaui, fiea qua pafim apud 
optimos autores de ordinefeu Methodo legi , 
in bfeuem Itbellum concluderem , ac/iudtofe 
iuuentuti proponerem. TS(am CMcthodica 
docendi ac dtfccndi raito hoc citracontrouer- 
fiam praftat vt artes & quam celerrime 
petcipiantur,&firmfiime retineamur. Ordo 
entm LMethodi inttia , progrefm ejr metas 
monftrst , cui numerus accedit , qui partes 
numerat > ejr membradifitnguit. 

Caterum cum de Methodo ftm fcripturus , 
^video me id commodifiime faclurum ejfe ft 
certam quandam CMethodi rationem fuero 
fequutus & cum perpendo rem accuratius , 
inuenio huic nofiro propofito aptifiimam fore 
enm CMethodum quam Graci OHcthodo- 

rum pra- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Sgl, 

iiofie 
ica 
ter~ 
\me 
>rdo 
ictas 



utes 




to~ 



p r i m y s. 3 

rum pr&cipui architecli hetloirir appettant. 
£luare rem auxiliante Deo ( cui ordo in om- 
nibusrebut mirabiliter placet ) aggrediar. 
Sedprius admonitos volo honeftos fiudiofos , 
vtnonftatimea quse fttmus diffuri impro- 
bent , aut contemnant , fed prius legant,le- 
cla examinent ,poftquam autem fyncero iu- 
dicioomnia examinauerint ,fi>ero facilede- 
prehenfufos , meftudio iuuandi difcentes haa 
collegiffe, aclonge vtilifiimafore ijs, qui prt- 
clarorum virorumfcripta lecluri Junt. Sed 
ne proltxiora inftituantur vrstteyti4,%i*,rcm 
CHethodo ea quam promifi, aggrediau 

QJI I D E S T M £- 

T H O D V S ? 

ME t h o d v s , eH via doccndi certa cum 
ratione,boc eH % M& THODvsefl ratio 
docendi , cutws admonitu , & duUu , fwgula in 
rtrum explicatione aptis & accommodatis locU 
collocantur. T>lcc aliud vult Craca dtfinitio Mg- 
S^ik %>;tf oJWo/rr/^ ^«taao>*v. vtautem 
rtm vniuerjam quafi per tranjennam fludiofis 
contemplandam proponam , breuiter ipja Metbo- 
dorum gentra , quorum vfus e$l in l?bilofophia , 

B 2 &dc 



I 

4 t I B B ' R 

t$r de quibm deinceps fttm difturm fubmiam. . 
Mctbodm itaquc in vniucrfum duplex es~l : 

*UNIVERSALI$erPARTlCVtARIS. 

•Universalis esl intcgrarum artium 
tradendarum via.d Galcno hhm*kt* d fuo pro- 
prio fine dtfta. Hanc vniucrfalem Mctbodum 
Grxci diuidunt in rtw%rtv , & V ahvTtv t & iW^avy, 
quibm Euftrathim SroJ^r adiccit , dc qua quid 
jentiendumfit } fuo loco dicam. 

*P articvlaris Metbodm eftminiflra, 
yniuerfalis Mcthodi y feu organon , feu via mon- 
firans ccrtam rationem traftandi & explicandi 
partes tfeumcmbra vniuerfalis Hethodi. Hanc 
Dulecticam vocant Metbodum, quam 
mSimplicem ( cuiparticulares. tresfubij- 
ciuntur , a-jAhrif > a.va.hv7tf , haugftf. K(am pro- 
ptcr affinitatem eafiem cum vniuerfalibm forti- 
untur appeilationes) & C o m p o s i t a m 
diuidunt. His quoque gencribm fubijcitur orato- 
ria Metbodm , quam oratorcs in caufarum gene- 
ribm > ac ftngulis corum partibm fequuntur. 

D E SYNTHESI 

VNIVERSALI. 

Dlxi quid fit Mctbodm y ac Metbodorum ge- 
nera recitaui,nunc ftnguUs eim formas co 
quo propofttefunt ordme explicabo , ac primum 

de Syn~ 



de. 
l 

ti 

nati 
um 
s 

tCi 

nau 
tur, 
ftm 
tur 
nw 
gre 
fm 
ftu 
det 
chr 
fop 

duT 

ior, 
po/ 
qut 



det 
dut 
buf 
ak 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



M 



f ett : 
R i s* 
\rtium 
) pro- 
>odum 

i quid 



deSynthefi dicam. 

Ett autem Synthesis vnivbrsa- 
t i s , Methodns tratlandarum artium,per quam 
natur* ordinem in coUocatione fingularumparti- 
um artvs alicuiws fequimur ,Uac iatineC o n- 
strvctio feu Compositio dicipo- 
teH , qu& quoniamad naturam proxime accedit » 
naturalis dicitur , & d nonnuUis $W appeUa- 
tur. l^am rt in rerum naturalium produftione , d 
fimplicibm ad ea , qua ex fimpXicibus extruun- 
tur,fit progr(jfus:ita "tuxtahuim Methodi ratio- 
nem , aprimif quafi elementis artis ad finem pro- 
gredimur , efique artipingendibaudmultumab- 
fimilis. vt enim piftor fimulachrum aliquod pi- 
fturtis , primum quajdam grammas ducit , dein- 
de membra format , tum totum corpus ftmula- 
cbri viuis coloribws depiblum abfoluit : ita Tbilo- 
fophws , qui in arte aliqua tradenda hanc Metho- 
dum fequi confiituit , pauiatim d minimisad ma- 
iora , a fimplicibus ad coniuncia , ex prioribws 
pofleriora extruens , progreditur , donec totam , 
quam fibi tratlandam fujcepit,artem abfolucrit. 

Torro vt resfiat apertior , fciendum efi , ro- 
cabulum Syntbefeos , d quadam Mathematica 
dcmonflrationis forma fumtum effe* Quemadmo- 
dum enim Mathematica illa Synthefts , d qui- 
bufdam confefjis principijs exordiens , paulatim 
alias atq; alias conclufiones extruit : ita b&c vnir 

B 3 uerfatts 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



B 



vtrfalis Syntheftsaprincipys & elementis rerum 
progreditur } qua funt inteUeclu fiiciliora & noti- 
ora , donec ad finem peruenerit. Sed quia \mc for- 
tafftsdrudioribws non fatis intelligi poffunt , co- 
uabor perfficuis exemplis rem deciarare. 

Artxfex fcripturus Grammaticam , cuius fi- 
nem , bene loqui , conftderans , a literis orditur t 
qudt orationis prima elementa funt ': Deinde ex 
literis fjUabas componit : ex his dicliones : ex di- 
tlionibws orationes extruit. Quibws fundamen- 
tis iaUis , quomodo bene ac emendate loquen- 
dum fit ( Hic cnim efl finis Grammatices ) diflin- 
th explicat. jxque boc pafto naturalem Mt- 
thodum fecutm abfoluit arttm- jiriflottlts cum 
finem videret Dialettices effe inquifttionem ve- 
ritatis , qua diffutando feu ratiocinando inquiri- 
tur, initium fumfit a. minimis.ratiocinationis par- 
tibus,qnets MTny^iae appeliauit , boc es~l pradi- 
camenta. »*T»>»gi«< enim profitentur dotlrinam 
ftmplicium vocum , qu£ funt ipfartm ratioctna- 
tionum minimjz partesac elementa. Deinde vl- 
tra progrejjus in libro «fei «fr-tWar coniunxit 
voces , & exijt propofttiones tanquam maiora 
ratiocinationis membra extruxit. Tertio loco in 
jLnaiyticis prioribws docuit, quomodo propoftti- 
ones qu£ argumentationes ingrediuntur , affeclA 
tffe debeant' Torro cum videret fapientiffimws 
Tbilofophws triaeffe ratiocinationis genera. v- 
num , quoprobabiliter tonduditur.jliterum, quo 

neceffa- 



nece 
duk 
Titat 
&f 
cipi 
Jequ 
con 

CtS: 

in e 
prio 
tesl. 
riws 
veli 
tboc 
eros 
tnut 
vtp 
lulm 
Us : 
pro\ 
eftl 
Cum 
pere 
pate 
Tor 
ce at 
raa, 
difct 
ttsi 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



t R. I M V S. 7 

necefjario aliquidprobatur , Tertium , <j«* 
dulenter Sophiftrt vtuntur y ad obrutndam ve- 
ritatem : de hU tribm gemribm copiofe docuit , 
& primum eorum quapofui , quia facilius pa- 
ctpi poffe videbatur , commoditatem difcentium 
Jequutm , primo loco abjoluit , idque otlo Tcpi- 
corum libris : de mcdto in pofteriortbm jlnabjti- 
cis de poftremo in libris Elemhorum. Quod tdeo 
in extremum locum reiectffe videtur , quoniam 
prioribm perccptis y fncilim de hoc iudicaripo- 
tesl, Quid qudtfo hac Methodo jtriftotelica cla- 
rim efje potrfi <* quidfkcilim intclleftu ? Jin nen 
velpuerUnoftm ductbm ,hanc yiriflotelis Me- 
thodum intelligere pofjumm ? vidimm enim pu- 
eros , qui ftmul atque fnripcr atatcm pofjunt y pri- 
tnum res fmguUs fuo quafq; nomine appellare > 
vt pater , matcr , panis , potm. Deinde cum pau - 
luium dtatt progreffi funt , componcre re* fmgu- 
las , hoc csl , voces rerum fmgularum , & eeus in 
propofitiones cogere , vtpater cs~l bonws , matir 
efl bona , panu efl mem ,potm esl dulcis &c* 
Cum vero adhuc longim procefftrunt <etate , inct- 
pereargumcnta mftere : da panem , quia bonus 
pateres. 7^onteamo y me enim vtrberas 
Torro vbiadhuc maior xttts acccfjcrit,natura dui 
ce alios certim vera concludere y alios probabilio- 
ra animaduertere , & falfo coUefta dijudicare & 
difcernere,qu£ profefto omnia funt diuime illim ar 
tw Dialefttca jcmina,in qua tratlanda jiriftatdcs 

B 4 eundcm 



5 I I B E R 

eundem ordinem y quem natura monflrauit, fcquu- 
tusesl : Ouemadmodum & in Tbjftcts hunc ip- 
fumautoremfeciffe manfefium eSi. Inhisenim 
primum de principijs l & eLmentis rerum naturar 
htm, fa communibus eorum affeUionibtis, deqne 
iis qu& his amtexa funt , difputationcm inflitnit. 
Dewde dzcorporibus ftmpliciltm,To[lsa de r/iix- 
tis , de gencratione , corruptione &c. qncmad- 
wodumferi in ferie pr,£dicamen:i fubflantue pro- 
pofita funt. Jdem Arifloteksinllbro Volhiconim 
d minutijjimis partibws orditur, cx tjjque progre- 
diendo totum quaftcomponit. Familiaw cnim pri- 
mamhominum focietatem, & primam B^ipub. 
partem inprincipio pofutt , eiufquc partes , vtvi- 
rum &vxorem >patrem ttrltberos >dominum 

6 feruum y Deinde vicinam domum confiderat » 
Tofhremo ffempub. extruit. Hac quoque Metho- 
do vfus cfl Euclides y cumd punfto ad lineam, ab 
hacadfignras fimplices , ab bts ad coniunclas 
alias atq; alias demonflrandas progreditur. Sunt 

illa fcripta ad Syntheftn referenda , in quibus 
feries temporum & rerum d principio ad finem 
continuatur \quemadmodum Longobardus mfids 
locis Tbeoiogicis fecit. Hic enim primum de Deo, 
deinde de diflinclione Terfonarum & annexis 
proprietatibus , Toflea de creatiom & eius par- 
tibus, Tum de lapftt primorum parentum,de pec- 
eato fequuto parentum lapfum , & imbecillitate , 
Tosl bxc tkgratia exhibita per Chriflum : atque 

ita 



ef 



R 



M 



uu- 
i>- 

r enim 
tra- 
ique 
tuit. 
lix- 
tad- 

tttm 

pri- 
ntb. 
vi- 
utm 
fat , 
tbo- 
t, ab 
tas 
Sttnt 
ibus 
inem 
xfnvs 

' DCOy 

inexis 
s par- 
epec- 
itatc y 
atquc 



Sunt 

finem 
infsiis 




ita deinceps naturali ordinc membra potiffimafa- 
cr£ fcriptur<e profequitur , doncc ad locum de cx* 
tremo iudicio § degloria piorum , & p*na impt- 
orumperueniat. ; 

Metbodus bsc Longobardi vmuerfalts ett op- 
timi> tametft in membrorum explicattone f&ptfft- 
me iniuria tempom , in quod incidit , baUucma- 
tur. H&c exempla fatif oftendunt , qualifnam [tt 
Mctbodus Syntbetica vniuerfalis. verumboc m 
vniuerfum dt omnibm gencribus Mctbodorum 
tencndumcH,quod intcrdum ntagm autborcs , 
propter certam aliquam comnwdttatcm,ordinem 
Metbodifufcepu in medio curfu nonniotlvartcnt. 
jitqi bteftnt difta dc Syntheft vmuerfalt. 

DE ANALYSI VNI- 

V fi R $ A L I. 

ANalysis universalis, eH 
Mctbodus Syntbeft contraria,vt cntmper 
Syntbcftn d partibus ad rei abfolutionem &finem 
progredimur : ita contrario modo dfine,jeu toto, 
ad ea qutadfincmfeu totumftetlantfoprogref, 
fto per Jnalyftn : quam Euftratim boc patlo de- 
finit.-jtnaiyfts eHvia proccdcns dcompofttts ai 
ftmplicia,ex quibm ita compoftta funt 9 tanquam „ 
cx ordine difpofttis prtncipvjs , ftuc cltmentis , boc 
ett , jinalyfts vniuerfatis es~l cum tn arttbmvel 
dfine , ad ea qun ad finem jpetlant : vel d toto ad 

B 5 f* r ~ 



E 



partes , prmum maximas , dcinde minores & 
mmmw.vel etiam ab indiuidms infimtfque fbeci- 
, eto* adjumma genera ordine fit progreffio. vo- 
cabulutn if<txir ia( f umum eH a Mathematica 

temonjiratione , cjuam iUUv^y vocant , 
Tlnlopono hk verbls dcfinitur. 
: cf * pofierioribws recurfm ad priru 

W>M & caufaJ , ex quibus quxejfctfa funt con- 
JUtutionembabent. Hocesl, jinalyjh csl afcen- 
Ju* afine adprtnciptum, cuitts prinapium conclu- 
JwtUa esl , qutfuerat finis in Syntheft. b.t addtt 
Tbtloponws metaphoram Jumtam a peregrinanti- 
ous, quicumadpropriaredeunt. i.v*K^dicun- 
tw. De hac Mathematica Analyft dicam in par- 
ticularibm Mcthodis , eo enim proprie pertinet. 
'Huncautcm vniuerfalis jinalyfis excmplisiUu- 
Jtranda esl. Sex M prsclari libri Gakni , quibu* 
titulum ficit Tfex,CytHyZv , pulcherrimum buim 
Metbodiexemplumcontinet. Voflquam enimfco- 
pumfcufinemijiorum librorum , dc bom valctw 
dtne conferuanda , in principto propc.fuifjct , & 
definiuiffct , infexiliis librvs ea omnia,qu£ad 
propojttum finem , idcH ad fanitaum tuendam 
pertincre videbantur, attexuit. jLrifioteUs in pri- 
onbus x Analytici* doclurus artern jyUogifiuam , 
hanc Methodum fcquutws eH. Hefolutt enim fyUo- 
gifmos in principia, vnde extrutli erant : quorum 
alia funt materialia , vt funtpropofitiones& ter. 
mmi: aliafuntformalia , vtftgur* & modiialU 



esl, 
uari 
rum 
fput 



xit 



cano- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



M 



I I 



& 

ieci- 
Vo- 
itica 
&d 




canonica , qu£ graci vocant %&v*w n%#d* 
Velvt eadem clarium adbuc dicam , Mifiotelcs 
finem in bis ItbrU propofuit fibi (yllogifrnum > 
quem primum in propofttiones partes proximas » 
deindeinterminos tanquam prima ekmentare- 
texuit. Jtque bccc refolutio , quia materiam tan- 
tum attingit,pofteaadditformakm refolutioncm, 
quomodo nimirum omnesfyllogifmiad tres figu- 
to4 omntno reuocari debcant. Toflremum multa 
prwepta coUegit , quibws vitiofas ratiocinatio- 
nes cognofcendM docet , & fapientifftme quid 
obfcruandumfttin quauU argumentatione mon- 
flrat : quA omnia bac Metbodo fieri manifeflum 
tfl , tametfi non fatis ab inexercitatis bsc obfer- 
uaripoffunt , pr&fcrtim cum prolixim de ftngula- 
rum partium affeclionibm & proprietatibus di- 
Ipntet. 

Dotlrina feu ars dmonflrandi Jriftotelis bac 
quoque Metbodo ( quodetiam titulws indicai) 
Jcripta es~i. Trimum enim proponit ftbifinem ifti- 
u$ artis, nimirum demonflrationem. Toftea or- 
dine adiungit omnia,qua ad eumpcrtinent finem : 
hoe efl, ipfam demonflrationem primum rete- 
xit & rejoluit in propofttiones & principia , vbi 
necefjario multis verbii propofttionum diflin 
tltotratlandaeraf.cxqua diflinftione nafceba- 
tur demonflrationis qutdam partitio , vnde via 
tnedium demonfiratioms inquirendi fefeaperuit. 
Et quia non tantum matcm requtritur ad demon- 

ftratto* 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I 2 



L I B B R 

flrationemtVerumetiamforma.difputamm efl ctr 
am ab acutifftmo Tbilofopho de figuris demon- 
flrationis , atqueita artem demonflrandi , quam 
Jufceperat tradendam , abfoluit. 

Thilippm Melanchthon pra>ccptor mem cba~ 
rifftmm , redaclurm in artisforwam dottrin&m 
religionis , fcopum &finem ftbipropofuit , nimi- 
tumquod homo fttconditus vt Deum celebret: 
quodcumfecifftt , omnia ordine fubiecit , quaad 
eumfinempertinerevidebantur. Et quiapruden- 
teranimaduertitjpios dum in hoc mundo percgri- 
nari dtbeant , verfari primum in regno Deifpiri- 
tuali, deindein regno politico , tertio invtftbili 
coetu eorum qni profitentur reiigioncm & in hoc 
tripliciccetu dcum ceiebrare debere , fapitntiffi- 
mc fuoslocosin tres clafjes digeffit : Jn quarum 
prima omnia illa ordine collegit , qu& ad prepoji- 
tum finem in (pirituaii Chriflt regno faciunt , atq; 
b£c decem cr nouemlocis , quosmemini ipfum 
appellare ^vivu^Taoif, abfoiuit. Deinde in fccun- 
da claffe depolitico regno docet , & hos locos ap- 
peliarefolet ^oKirtKovf. Vofiremm ciaffts locos cum 
Taulo Tm^yat nominat. jitque ita propofttofi- 
ne in principio libri , collegit artificiofe aptifftmo 
ordine ea omnia qux ad finem referenda effe vide- 
bantur. Hancqne Methodum idem autorinEpi- 
tome Tbilofopbw Moralis fequutm esl. 

Torro vtrem clariorem reddam , collationem 
fuperioris &• buiut Metbodi adiungam. Si quts 

artem 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 





P R I M v S. 13 

flrtemfcribendorum verfuum tradendam fufcepe- 
fh iuxta Synthefin , primum SyUabarum ( vt mi- 
nimarum partium ) excuteret naturam & quan- 
thatem , Deinde pedes , vt vocant , componeret^ 
M extremum ex pedibus verfm faceret : fed fe- 
cundum jtnalyfin ab vltimo horum inciperet , &r 
T,etexeret verjum in pedcs, & varias pedum for~> 
mua^pedes infyilabo/S, fyUaba/S in brcues & lon- 
gas tt ancipites,donecad minima buius artU ele- 
menta pcrueniret. 

DEDIAERESI VNI- 

V E R S A L I. 



tonem 
quis 
artem 



DlAERESIS 1>NlVERSALIS,ef£ 
Mcthodits , qu&primum definitionc idyde 
quo docttina inflituta eh , declarat : dcinde illud 
ipfum diuidit inproxima* Jpecies > rurfumq; jpeci- 
erumia quirit infcriores fpecies , quoad diuidi 
pofftt id quod propofitum erat. Methodm hoec 
TlatonicadTlatone , qui ea mirifice delc&alm 
cfi , appellatttr. Hanc Cicero in Thilofophicis fe- 
re omnibm , & Tfjietoricis fequitur : cuim cxem- 
pla fubijciam , vbi primum vnde h&c Methodws 
Jumta fif , & quomodo ab jinalyfi , cui valde 
fimilis vidttur , diJferat t explicauero. vocabulum 
fumtum esl d Tlatonica quadam dcmonfirandi 
forma , qua Tlatonui conabantur dcfinitiomtm 
partes coliigere, ac coUeftai definitiones dtmon- 

ftrare. 



1 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




14 1 I B E R 

trare Troponamm exempligratia bominem defi- 
niendum, cuiws definitiontmboc patlo xj 1 htu^vtt 
collegerunt, Homo aut animal eft , aut inani- 
matum. jitqm inanimatum non eft , ergo animal 
erit.Et rurfm bomo animalefi , omne autem ani- 
mal aut gradipotefi , aut efi volatile,aut aquati- 
cum. Ergo cum bomo neque ftt volatilis , neque 
aquaticm , gradi potcfl. Et rurfm , bomo eft a- 
nimal. Omne autem animal aut efi multipes , 
aut quadrupes , aut bipes , Sed bomo nec mul- 
tipes , nec quadrupes : ergo bipes. Et rurfm bo- 
mo efi animal , omne autem animal aut cfi plu» 
mofum , aut implume , Sed bomo non efi plumo- 
fm : ergo efiimplumit. Et rurfm , bomo efi ani- 
mal Omneautem animal aut eft capax fcien- 
tid ,aut Ahcyoy. Sedbomo nonsl*\*yoe. Ergo 
efi capax fcientU. Tofiquam in bunc modum 
diuiftone multiplici inquifiuiffent multas diffe- 
rentias , collegcrunt omnes ftmul, concludentes 
bocpafto :Ergo bomo cslanimal , quod gradi 
potefi , bipcs , impiumey capax fctentia. Hac via 
tametft veramartem dtfiniendi monflrat , quem- 
admodum poflea in ea particulari dcfinitionts 
Metbodo fum diclurm : Tamen Jlriflotclcs eam 
inaltero ^inalyticorum poflericrum lihro , d de- 
monflrandi fctentia reijcit , eo quod in dcmon- 
flratione concluftonem adeo neceffariam effegr 
certam neceffc ftt , vt nemini vltra relinquatur 
intcrrogandi locm id quod in Tlatonica Dkreft 

non 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



*<>n fit. Sed de origint huim Methodi fatis , nunc 
pauci* difcrimen interhanc & jinalyftn oflcn- 
«am. Ouidamprorfm idcmvoluerunt efft DU- 
r *//« & jinalyftn. Mijnc GaUno notam vide- 
rentur inurere , quihas difiinxit , jinalyfin vm- 
berfalcm , hancparticularem fecerunt : quos ipfe 
G*tenm confutat lv (xt^mtyirri quam DUreft , 
^niuerfali conftripftt , vhi difcrte confirmat ter- 
tbnigentM ffl Xtfu?Kdtiav effe Dkreftn, quam 
Itterdum liw^l^ ^AKujtr vocat , qua appei- 
wfw tametft vttunque vflendit diftrtmen inter 
hanc & jnabjftn , tamen hreuiter itlud ipfum ex- 
pljcaho. jinalyfts ( vt fupra diftum esl) progre- 
4iturdfinisnotionc,retexendi omnia qu<e adfi- 
n w iflum fhcere vid<ntur. Ditrefts rero non 
* fine */ed d definitiom , cuim genm & fingu- 
1*4 difftrcntias foluit per definitioncs & diui- 
fiones omnium formarum , quxfuh re definita 
comprehtnduntur/ Deinde ^inalyfts nihil per 
fe definie, Hac autem diuiftone non contenta % 
ftngula definitione dcclarat , d quo fuo vfiicio in- 
terdum of/jjxi appellantur. Htnc pcrjpicuum 
tfjeexiftimo , dtfcrimen nonparuum cfje inter 
ha4 duds vniuerfales Methodos. sed ta- 
men hahent aliqutd commune : tyam quem- 
*drnodum jinalyfts qturit qu£ ad finem ffe- 
ftanc , feruato ordine & maiorum & mino- 
Tnmpartium : ita Diarefts ta quaad definitio- 
«ei» pertinent , per diuiftontm fuperiorum & 

infcriQ* 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




I 6 L I B E . R 

inferiorum formarum , fiue ftecicrtm qumt , 
donec quicquidfuit in definitione produxerit , ip- 
fumque definitionibm & diuifionibm explica- 
ucrit. 

Hls ergo ita conflituti* , exempla vt in fupe- 
rioribm Metbodis fccimm , fubuciamm. Cicero 
hac Metbodo multa fcripftt , inter qux primum 
occurrunt tres iliipr^claride Officiolibrt , in qui- 
bm omnium primum officium ( quod h&c Mctbo- 
dm pecuiiariter requirit) definit, dcfinitum diui- 
dit in id , quod patinet ad finern bonorum , quod 
Thilofophi ^ia^m/.lv vocant y & inidquodin 
prdtceptis pofitum efl quodque in praxi confiftit , 
fed illo feclufo , vt nihil ad rem pertincntc, boc do- 
cendumfibiproponit : quod poflquamin KaB^Koy 
hoc esl medium > & KttTo^&^hoc esl perfctlum, 
diuifit , fmgu/as formas definitione compkxm 
esl. Sed quia Stoicum iliud Kecri^xuu , rigidim 
videbatur , atque extra bumanas vires pojitum , 
cxclufum esl , vt parum jufcept* diftutationi ac- 
commodum. Medium autem officium (quodde- 
finiuiteffe , cuim cur fatlum ftt , ratio probabi- 
IU reddi poffit) diuiftt in honedum & vtile , quo- 
rum collationem, vtinfia dicam, appofuit. T$am 
prim boncfli partes profequutm esi>quod in pru- 
dentiam, iufticiam , fortitudinem , modeftiamque 
diuifit , ftngufafq; definitiombm explicauit,addi- 
tis officijs . quxdfmgulis harumformarum fluerc 
vidcbantur , idq> eodem quem propojuit ordine , 

& vt 



&• 

hU 

do , 

Sub 

var 

proj 

offic 

Tor 

hon 

plut 

quo 

offic 
dcq 
forn 
ftat 
Sapi 
pofu 
dem 
ligic 
tnon 
part 
piofi 
bibit 
Cice\ 
plica 
iUoC 
intel 
mori 
atttoi 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



n fupe- 
Ocero 
mmum 



p r i m v 3 17 

& vt magis b<ec confpicerentur , vitia, qtm cum 
his pugnare vidcbantur (in omni enim Metbo*. 
do jLntithefc-on coUatio necefjaria cft ) adicch. 
Sub bac officium , fumtls differentifs a flatuum 
varietate, Voliticum ) Mtlitare ) & Oeconomkum 
profequitur , nec omittit atatnm diferentias & 
officia, addens officiorum rationcs 6* difirimina* 
Torro cum ita bonefli partei expticauijjct , ptura 
honcfia inter fefe contulit. jinimaducrtit enim 
pluribws propofttis honeflis , haud raro ambigi 
sfnodnam ftt eligendum. Deinde abfoluto primo 
officij gencre, tranftt ad aliud, quod vtile vocabit, 
dc quo in fecttndo tibro difputat , deq-, eitts varijs 
formis & officijs , qua inde nafcuntur , perfra- 
ftat : quornm quoqtte comparationem adiecit , 
Sape tn.m dubitari Jotct pluribus vtiiibus pro- 
pofttis , quodnam fit altc-ri praferendum. Tan- 
dem honeftum & vtile confcrt , & prxccpta col- 
ligit , per qua bonefta cognofcuntur , & ordine 
tnonflrat , quod ntbtlquod cum vUa honeflatis 
parte pugnat , hxbendum ftt vtile : idq;facit co- 
piofaexemptorum lylua iUuflrationis gratiaad- 
hibita: atqueita iuxta buw Methodi normam 
Cicero omnia offiiiorum gcncra ernditiffimc ex- 
pticat. Hanc Mcthodum qui ob(eruaucrit itt 
iUo Ciceronis opcre , & facittM autoris mentcm 
inteUiget , & resqua ibi traduntur , firrnius me- 
tnoria tenebit. Hanc quoque Mcthodurn idem 
atttor in partitionibus oratorijs fequitur. \b 

C cnirit 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



1 8 X i I b r . 

tnim primum dluidit totam illam doftrinam in 
vim oratoris , in orationem & qutftioncm : qu& 
tria exponendodcfiniendo & diuidendo perfcqui- 
tur vfy; adfincm operis.Huc etiam referto libros 
definibus bonorum & malorum. Item , de 7\£<i- 
Utra deorum , dc Diuinatione , & Tbilofopbicos 
fcre buius autoris omnes. 

Euflratbiusbis tribtts Metbodis Galeniadic- 
cit quartam nimirum $mfaj;ir t qu& quia particu- 
laris efl & non fpecJatur in toto operefed in par- 
tibus , non debebat vniuerfalibus Methodis vt 
noua forma<addi,fcdad particulares Metbodos 
ab Suftratbio potius fuiffet refcrenda , dc quibus 
(um difturus , vbiprimum quddam , qua admo- 
nitu necejfaria videntur t de vniuerfalibus Metbo- 
dis adicccro. 

7$e quidigiturin qudtrenda Metbodo alicuius 
operis errctur, bdtc obferuanda et firmker tcnen- 
da funt.V r i m v m ,ne quis ex parte aliqua ope- 
ris dc toto iudicet, boc esl, ne Metbodum condi- 
tuateam, quam primi vcrfus alicuim libripr&ft 
ferrc videntur. vt fi quisin principio libri alicui- 
us de Grammattca fcripti , deprebenderit Gram- 
maticam effe artem cmendatc loquendi,velfintm 
eim efle, vt fenfa mentis congrua oratione expri- 
tnamus , non ftatim pronunciandum csi eam ar- 
temvei Diarefi , vel ^inalyft fcriptam tffe Jed 
tcta feries jpettanda esi,& ex ordine totim \t rip- 
ti Metbodo nomen retrtbuendum ett. 'Pbibppus 

inprin* 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



M 



l 9 



m 

\ui- 
ms 
f a- 
icos 

ur- 
vt 
odos 

w- 
>o- 

iuS 

iti- 

m- 

tui- 

■m 
ni- 



tipio Bratematum DiaU&icorum definit Dtale^ 
tficam , monct dc eius fine & vfu : non ideo to- 
tm hber vel Dixreft vei jtnalyft fcriptm ett , fed 
Syntheft ,ft operis ferimfpeclas. 

D e i n d e objeruandum & boceH , dequo 
in syntheft admonui:autores magnos certamob 
caujam transferre aliquando Metbodorum legi- 
timum ordinem : id quod non faciunt Methodi ig- 
norantia ,fedtnagno confilio. vident enim inter- 
dum quxdam , qu<e pofleriori locoponenda effent 
$ommodim& vtilim tradipoffe ft praponantur, 
vt in TraceptorU noflri Diaktlica iuxta Synthc- 
fts naturam, quam Thilippm ibifequitur^ inuen- 
tioni vocum & propofttioni addenda fuiffetfla- 
timargumcntorum inuentio , hoc cft , tot/k») , 
fedvolmtbic captuiiuucntutis fcfe accommoda- 
re. quarc abfoluta vocum& propofttionum do- 
tlrina y de formis argumentationum frscepta ad- 
iecit , idq\ boc conftlio t vt poflea ex Topica inuen- 
ta 4rgumenta>flatimfuisformisaUigarcntftudi- 
oft,acde inuentis continuo iudicare poffent ncc 
rllo implicarenturcrrorc.Quodfanc promptiffi* 
mum fuiffet , ft norma iudicandarum confequcn^ 
tiarum non anteafuiffent tradito* 

Tbrtio loco obfcruandumesl , qusnam 
barum trium Mcthodorum fit prfiflantiffima. 
7<(am alij aliam praferunt.Sunt qui Syntheftn ideo 
alijs anteponuntycum quia magis ad naturam ac- 
udcre videtur > tum quod artes primum Syntheft 

C z viden- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



2 O 



B 



videnturinuenU. Quam fane Metbodum jlri- 
ftoteles non Jolum in inueniendis , fed etiam m 
tradendis artibus , yt plurimum esl fequutus. 
jtlij jinalyfm& Dixreftn pr&ferunt Syntbeft, 
cbquodingenijs bomhumaptius effe iudicant , 
rem vniuerfam & quaft compofttam primum po- 
nere,& pofteavel analyft yel Dkreft eandem 
retexere , donec adprincipia & fontes ipfos dif- 
centes deduxerint. Tametfi autem hxc improbare 
nonpoffum : tamen boc yidetur mibi adijcien- 
dum % quod ex conditione & natura matcrixpro- 
poftte , de qua docendifunt bomines , pctendum 
fit conftlium.T^ant alkresalio Metbodi generc 
facilius et traduntur et percipiuntur.Si quis cnim 
jlnalyftvtivelletinCrammatica aut Dialeclica 
tradenda, iudicarem ilium operam & oleumper- 
diturum. Nam ea Metbodus in ijs artibus difcen- 
tibtts nequaquameHcommoda, cum contra Syn- 
tbeftsftt commodiffima, quam omnes , vt ego ex- 
ifiimo , fecutifunt,qui bas artes tradiderunt,Con- 
travero libetorica tradend& commodior csi Di- 
arefts . Quapropter aliaift Metbodum inalijsre- 
bas tratlandis vt aptiorem, ita quoq; digniorem 
cffe (iatuo:tametftde dignitate fortaffis dijputarc 
non videtur opera precium. T^jemo cnim dubita- 
re debet } quin has vias rerum tradendarum bomi 
nibus monflrauerit Deus,vt rcltgio & alia res bo 
Jt£ ab hominibus doccri aptius,& percipireffius 
poffent. Klec audiendum effe iudico Famum , vi- 

rum 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



PRIMVS. 21 

rum alioqui dotlum & bonum , qui vnam tan- 
tumvniutrfalem Methodum agnoJcit 9 nimirum 
platonicam : pugnatenim non Jolum cum jlrijio- 
tele qucm ipje conttmnit y verumetiam cum na- 
tura & cxpcrientia. Tamprxclara igitur organa 
tradendarum rerum optimarum rehgionis & ar- 
tium 3 non funt propter vliim hominis fugillatio- 
ncm contemnenda. 

Tostremo loco hoc quoque admonen- 
dum videtur 3 quod nulla vniuerfalis Metbodm 
poffit fuo munere , perfungi , nifi particularibm 
Mcthodis iuuetur , de quihm (quia hatlenm Ja- 
tis mihi de vniuerfalibm Mcthodis dixiffevidc- 
or ) nunc dicendum csl. 

DE PARTICVLARIBVS 

METHODIS. 

MEt h o d v s particularis^eUratio mon- 
Jlrans rcclam viam cxplicandi quafiio- 
nes de qualibtt re propofttas. Quapropter huim 
Methodi varietas pctenda eH ex quxjlionum va- 
rietate. Cum itaq; quxftiones ftnt vclfimplices,vt 
cum fmgulx res traftandx proponuntur.velcom- 
poftujum propefitiones in controuerfxaminci* 
duntyduplex crit Methodm particularis t Simplex 
nimirum , & Compofita. lUa esl ftngularum vo- 
cum, cum videlicet voces vera ratione explican- 

C 3 tur. 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I 



2 2 I I B E R 

tur :H£C quapropofitio aCiqua ratione vcra con- 
eluditurjiuc id fiat neceffitate confecutionis tan- 
tum t fiuc rei & confecutionis fimuL Hincfacilc 
inteBi^i exiftimo vulgatam Metbodi diuiftonem, 
qua diuidunt Metbodum in dcfinitiuam , dimfi- 
uamjcfolutoriam & demonflratiuam, cffc huius 
claffisy hoceftpertincrcadparticularem Metho- 
dum : quam ideo oialaclicam vocant , quia tota 
ars diflerendi verfatur in his quatuor traftandis 
& explicandis. Hac dixi, vt oflenderem quomo- 
do vtdgata Metbodi diuifio cum ea quam fupra 
tradidi , quadret. Torro hac duplex Mctbodus 
Dialcftka plurcs fcftioncs rccipit , Nam fimplex 
quidemin ruuhmr, Jicupmr , Ivawtiv particula- 
res, & mixtam diuiditur- Compofita vero etiam 
habet varias formas. jilia enim probabilis, 
Jiiia Sopbiflica , Mia demonflratiua dquaflionc 
fubiefta dicitur , quarum pofleavari jfunt ramL 
J^am qudibet barum Jpeftaturvelin dijfrutatio- 
ne,cum plurcs de aliqua quaflione litigant : velin 
collocatione ,cum ipfi dc rtbus fine aducrfario 
fcribimus quicquam ferio , fiue declamamus in- 
genijexcolcndi gratia,vcl in examine corum,qua 
abalijs firipta funt , nimirum cumca, qu&vel 
vberiori oratione expofita Junt^reteximus & dc- 
traftis ornamentis nuda proponimus , ad dialc- 
tticam normam fingula reuocantes , vt eo accu- 
ratius de negocio propofito iudicium formctur : 
fwe quQ txemine vbcrier oratio nequaquam in- 

tclligi 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



P R I M V $. *"J 

i cott- telligi poteft. Keque quicquam horum intcUe- 

t tan- tium yolo de oratoria Mcthodo* de qua feorfum, 

faciie quemadmodum antea propofui , fum dicJurns ♦ 

nem , nunc ideo paucioribws de Diakttica Methodo di- 

iiuift- cam.quia ars Dialedica hanc folam profitetur , 

hitius hanc docet , 4<2 hanc omnia fua pracepta fert 

etho- refert. 
ttiht 

•andis DE SIMPLICI METHODO 

mo- D1ALECTICA,AC PRIMVM DE 

uprn Synthefi particulari. 
odws 

plex ryNTHEsis particularis ctt dupltxjny** 

ula- ^ tik» „qua reiftmplicis elementa colligit , p ar- 

tiam tes componit , antecedentia , coniuncla & conft- 

Ut. quentia ponderat > finem vfumque rci common- 

ionc ftrat. Breuiter, qua occupatur in circumftantia- 

amL rum rci conftderatione . & k 1 * 1 *» > cB ccrta 

tio- via res ftngulas definitione compleclcndi > & vo- 

elin €atur vfttate Methodm definiendi. Huiusva- 

fario riasformaSy quia in Dialcclicis traduntur, omit- 

in- tam , & hrcuiter pancis & gencratim dtfimcndi 

i>qua Methodum cxponam , quam his verbis Cicero m 

« vel Topicis tradidrt. Sic igttur , inquit , vcteres pra- 

'? de- cipiunt : Cum fumferit ca , qus funt rei quam 

iialt- dcfinke vclvt cum alijs communia 3 vfquc eo (crfe- 

tcctt- qui, dum proprium efficiatur , quod nullam in alii 

ttur : rem transferripoffit . vt hac : bareditas eft pe- 

n in- cunia. Communc adbuc , Multa tnim gtnera funt 

"clligi c 4 pcctt* 



24 I T !J B R 

pecunw. aade quod fequttur : qut morte attcu- 
ins adquempiam peruenit. Nondumtsl d<finitio t 
MultU enim modis ftnc htredttate teneri mortuo- 
rum pecuni* pojjunt. vnum adde verbum : lure. 
Jam d communitate res diftuntla videbttur, vtftt 
explicata definitio : H&redita/S eft pecunia , qus 
mortc alicuius ad qucmpiam pcruenit iure : «o«- 
dum es~l fatis , adde.nec ea aut le^ata teftamento, 
aut pojjeffione retenta. Confetlum esi. hattenus 
Cicero.jiddamus et nos vnum atque alterum ex- 
emplum.Tyrannis efl imperium.Commune adbuc, 
Multa enim genera funt tmperiorum . addamus 
ergo : quod vnus adminiflrat . non esl fatis, adde 
publicum.neid quidem fatiseft y adde ergo : Cum 
Rejpub. non ex lcgtbus , Jed arbitrio dominantis 
gubernatur. blis ntbilfortaffisaddi poteH, Com- 
pleta eft itaq\ dcfimtio. TyrannU esl imperium 
publicum , quod vnus adminiflrat , non ex Ugi- 
btts fed arbttrio. Temperantia esl virtus , hoc ta- 
tiffimepatet. jldde Moralis , dtfcrentia eflad- 
huc generica non fufficiens ad defiriiendam jpeci- 
em. J.dde , quamoderatur cupidttates. lam res 
a communitate diftunfta esl :fcd addc finem , vt 
fttplenior deftnitio , ne quid contrareftam ratio- 
ncm fiat. Coniungamus iam omnia : Tempcrantia 
es~l virtus moralis , qu<e moderatur cupiditates > 
ne qttid contra rcBam rationem fiat. Quaautem 
ratione illa communia fwt qu&renda> in Dialetti- 
(afxplicatur, rimirum vtprimum rtt definienda 

prxdka- 




buai 
vok 
gtnt 
qus> 
cieb 
mm 
qu* 
tibu 
que 
ueri 
fler 
dca 

Koc 

cun 

T>n 

fim 

dea 

esl 

mu 

ritu 

fnt 

tel 

uer 

qtu 

jua 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



alicu- 

Ukh, 

WtUO- 

: lure. 
vt ftt 
, qu& 
: nou- 
nento* 
mus 
cx- 

JUC, 

imus 
,adde 
: Cum 
nantis 
Com- 
erium 
t lcgi- 
la- 
ad- 
?ci- 
res 

,Vt 

tio- 
uit 
tes> 
tcm 
ttli- 
id& 
ua- 



*7 

prtdhamentum quaratur. Deinde y vtinucntunt 
pradicamentumingcneramsdia tantijper diflri- 
huatur , donecproximum cius rci , quam dtfinire 
volumws , genus inuentumfucrit. Tunc inuentum 
genus in dijftrentias Jicabitur , donec cam nm , 
Qux propofita ctt , d nliquis eiujdcm gcncru Jpe- 
ciebus , certa & propria differcntia diftmxm- 
mus. Sedfi ceru dijfaenti* inuenin non poffunt , 
quarantur fubfidia a caufis , efjctfis , proprieta- 
tibus , & alijs rcrum attributis. Donec quotun- 
quc modo rem propofitam certis lirnitibus dcfini- 
ucrimus.Jtque b<ec cH\AriflotelU infecundo po- 
fteriorum, Ciceronisin Topicis, Boctijin iibro 
dedefiniendiMttbodo , doclrina. 

CsXerum boc loco admonendum duxi , id quod 
Kodolpbus docet in loco Coniugatorum,qucm lo- 
cum multum facere ad dtjmicndum ojicndit. 
Tropofito cnimabflraclo dtfinicndo ,{acilius dc- 
finitionem inuenies , fi concrcti ajfefiiones pcrui- 
deas. Tiam banc viam (*pe jiriftotclcs jecutus 
ett : vt in Ethicts definiturus prudentiam , pri- 
mum perfonam prudcntis conftderauit & dcfi- 
niuit. Scdjriliotelis vcrba, quo resfiat clarior, 
fubijciamus* Trudentia inquit, quid ftt , ttam- 
teUigemu-Syftquos nominemus prudmcs cogno- 
uerimus. Trudentes quidem vidcntur ex eo cjfe, 
quod redum conftlium in ijs caperc pofjmt, qns 
Juajunt , quaquenon aliqua cx parte , vt q»* ad 

C 5 vaktu- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



R 



tilJt r n ' m ?™p"***>1**i ex co ^ 
teUtgtpotetl, quta pmdentes in re aliquadici- 

, cum ad boneflum finem rede ea dlrhunt 
f* me ^pofjunt effici. QuoUrca valeatpru- 
dens omms conftlio neceffe eil. Et quoniam con- 
iilmmntmo mus rebus capit , qux atiter euenire 
nonpoffuntyncque ab ipfo nequcunt effici & prt- 
Jtart, Quontamque fcicntia omms demonflratio- 
neconcludttur. Dencorftram autem ad ea nuUa 
adbtbetur ,quorum prtncipia fecus cuenire pof- 
Junt(eacmm omma euenire aliter qucunt, qus 
autcm nccefjario cueniunt , non cadunt in delibe- 
rationem) sfficitur vt nccfcimia, necars , pr«- 
dentia dtci poffit ; Scientia cffc non quidempo- 
tesl , quta quod(ubiec7um cslfubaclionem atiter 
euentrepotesl. T^ec ars , quia aliu* aclioni, alius 
ajfccltont artps finis esl propofttm , Relinqui- 
tur ergo vt prudentia ftt habitus vera ratione 
adcaagcndaidoncws \ qux, viu homimtmcon- 
ducunt vel obfunt . Hoc Jlriflotclis cxemplum 
eutdenter docet praceptum Kodolphi cffe vti- 
iifflmum , quod Thilofopbi & Jbeologi fequi 
Jolcnt. 1 

Mdamtts& noflrumexemplum. Sipicta- 
tem definire vclis , promtiffimum fucrit , vbi cx- 
cuffcris quos nam nominemus pios . Tij autem 
nominantur y quiftne hypocrift Deo, parcntibtts, 
patm& ctutbus debitam rcuercntiam & cul- 
tumpuflant. Hinc rtlinquitur, pktaHm cffc flu- 

dium 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




1> R. I M V S» a 7 

dlum cumfumma reuerentia colendi Dtum , pa- 
triam, parentes & ciues. obferuandum & boc 
eft. quod Boetius faciendum indefinkndo pr*- 
eipit , quod Tlatonica Metbodo particulari Dia- 
reft , id esl diuiftone, tanquam pianifftma & cer- 
tiljima via inquirantur definitionum membra , 
donec rem d communitate dtflinxerimus . Tam 
diuinquit debemus interponere frecits grdifft- 
rentias, quam diufeclufts omnibus.qudtboc tdem 
zffe poffunueo dtueniatur, vtproprietas tam cer- 
ta teneatur. M. Tuliius in Topich' lus ciuilt 
yoluit definire , & vt oportuit , capit agcnert. 
Dixit enim in princtpio Ius ciutle tH aquitas. 
Hocgcnus tfl. Sed quoniam atia eft aquita* con- 
flituta , alia naturalis , & lus ciuilc non tfi na- 
turalis tquitas. Ergo conflituta. verumquta 
aquitas conftttuta alia cfi Gentium y alia ccru c i- 
uitatis , £t ius ciuilc non efi aquitas conflituta 
Ccntium , Srgo cerU ciuitatis. Rclinquttur erg* 
quod ius ciuileftt tquitas conflituta eorum , qui 
funt tiufdem ciuitatis. Qutdam Boetij vcrba mu- 
taui , vt fludioft facilius Tlatonicam Metbodum 
agnofctrtnU dequa fupra dixi in diartft vniuer- 
fali . Sunt altj qui pradicabilium ordintm wftru- 
mentum Metbodi definiendi conflituunt , dt quA 
re Boctius ita inquit . Quidam cauttorts pltmo- 
resquc m docendo , definitionis ipfius quaft qu*- 
dammcmbraconflituunt, dicuntq; ptrfeUam & 
plenam definitiontm tx bit quinqut parttbn* , 

gtntre, 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



J, o 



R 



Zenere , jpecie , dijfercntia , propno & accidentc 
^onftficre , taf accidens in definitione minimum , 
Proprtunt plurimum valet. ExempU vide in ' 
Dtalecttcis Vhilippi ,& paffim apud autores oc I 
currunt plurima. 

Torro huc adijciendum quoque duxi pr*ce- 
ptum Boetij , de ordtne explicandi eam dvfinitio- 
nem , quamfiatuimws. Omnis dcfinitio , inquit , 
his membris partibufque tenetur. Vrimnm vti 
breuiter id, dequo qu&ritur Quidftt, oratio no- 
flra contineat. Deindecius definitionis fuppona- 
tur approbatio, qua illud oflcndimus, vt idipfum 
quod brcuiterin definitione pojuimus , idita cffe 
argumentorum rationibus approbemus. Deinde 
tcrtio loco inducimus dedutlionem eiujdcm defi- poTtfi 
mttonisin eam jpecicm , de qua qutflto csl , & niercn 
de qua iudicium esl conflitutum : vt cum genera- adeo t 
liter rem definiuerimus , & ita cjfc de quo qu*~ quam 
rttur dixerimus, vtpoflea pcr approbationem diuidc 
conjittuerimusverumejje quoddefinimus, tcr- uidem 
tto loco ofienderimus hoc ejfe quod geflum esl , turam 
veltd cjfe dequo qumtur, qu<e orationis pars argun 
appcllatur dcdutlio gencrisin jpeciem. Quarto nu $ oi 
locom oratione nofira ponemus deflrutlioncm Esi 
definitionis aduerfa partis , hoc efl , vti quemad- quct £ 
tnodum aduerfartj definiucrint idipfum , de quo qu&da 
fupra definitioncm conflituimus , apponamus, guUs 
camquevitiofamejfedoceamus. Httc ratio tra- tcsfcu 
tiand* inuentA per Metbodum dcfinitionis , non compi 

folum 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



tccidente 
mimum , 
vide in 
tores oc- 

i prace- 
kfinitio' 
inquit , 
mum vti 
'atio no* 
ippona- 
idipfum 
ditaeffe 
Deinde 
defi- 

enera- 
qua- 
ionem 
, ter- 
tesi, 
pars 
uarto 
ionem 
°mad- 
equo 
amm> 
io tra- 
is >non 



folum 



p r i m v s. 3p 

fohm oratoribws > verumetiam tiialefticis &■ 
^hilofopbU efl communU : nifi quod Vhilofopbi 
ft plurimum aliorum dcfinitiones priws confu- 
tant > & poftea colleclU tnembrU fuas ftatuunt , 
mox applicantgenera ad jpccies & confimant. 
Hanc Methodum plurimum iuuare orationU co- 
piam animaduerth quare eam commemorandam 
*f[e duxi. 

DE D I AE R E S I 

TARTICVLARI. 

TJ. m b t s i b&c Methodm exijs>qu£ ditfa 
funt infuperiori Methodo ,facile inteliigi 
poteft , tamen quia eim laudes & vtilitates hoc 
tnerentur , breuiter , de ipfa dicam. Tlato enim 
«deo miratur hanc Mcthodum , vt dicat fe tan- 
quam Deum fecuturum eum effe , quem nouerit 
diuidcndi peritum , atq; id non iniuria. Tfam di- 
uidendi Methodws , cumddreiqux diuiditurna- 
turam dsmonftrandam , tiim ad definiendum & 
argumcntandum plurimum vtilU esi , jedprjtco- 
nijs omilfis , rem ipfam agzrcdiamur. 

Esl itaq; DiviDtM)i Methodvs 
quA & Particvlaris Diaerbsis 
qu&dam exiftit & appellatur , certa via,res ftn- 
ZuUs diuiftone , quaft anatomia quadam inpar- 
tcsfcu membra retexendi Sub hac diuifione 
cowplettor enHmerationem,partitionem > & cam 

quam 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



<jk4W ftVtro contraBo vocabulo diuiftonem ap~~ 
peUauit.T^am vis nominis & amplitudo hoc non 
recufat , quemadmodum Boetius & poH hunc 
Tbilippus teflantur , nihil Vfeudociceronianos 
ntorantes,qui nullum verbum ferre poffunt,quod 
ipft apud Ciceronem non legerunt. vt autem Mc- 
thodus hac eb faciliws percipiatur 3 Trimum diui- 
ftonumfomas recitabo , Deinde , regulas quaf- 
dam huic rei deferuientes adijciam , Tertio loco 
rationem acviam in ftngulis dijferentijs & fj>eci- 
ebus inquirendisfubijciamiQuarto loco ordinem 
ttaftandidiuiftonum membra inuenta docebo. 

Diuidendiitaq; genera duo funt,prius ac nobt- 
llus Natvrale ac per fe dicitur , Toflerius 
Fortvitvm feuper accidensnominatur- 

T^atvrale diuidcndi genus esl,cum di- 
uifto per cafit , qua naturam rci attingunt } id est 
per dijferentias <& fpecies. >Atq;in tresformas 
diuiditur , quarum prima esl generts in fpecies ft- 
ue in differentias diflributio. Hac alys digntor 
cft. jilia quam Cicero qutdempartitionem , The- 
mifiius vero avato^jjj vocat. Tertia esl non qui- 
dem prioribtes dignitate par y fed tamcn in feria- 
rum rerum traftationc haud raro adhibenda. 
H*c enumeratio appeUatur , cfit quoties vocis 
alicuiws multa amplitudine ftgnificationis feu cotn 
pleclentis ftgnificata enumerantur. 

Posterivs diuidendi genus ideo voca- 
tur per accidens , quia fit per ca qua naturam rei 

nonat- 




ieth k 

niuml 

medij , 

fetlio 

aliain 

maefi 

umca 

alia fu 

raacj 



toum 



Om 
buste 
bii 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



ap" 

ocnon 
ott bune 
ronianos 
mt,quod 
tem Me- 
utn diui- 
'as quaf- 
rtio loco 
&lpeci- 
ordincm 
cebo. 
ac nohi- 
>ofltriuf 
inatur. 
\cum di- 
nt 3 id eH 
tformas 
hecies ft- 
i dignior 
m , Tbe- 
non qui- 
in feria- 
tenda. 
vocis 

iUCQtfl 

vocd- 
ram rei 



non at- 




ph i m v s. 31 

nonattinguntfed vtfortuita quadam incumbunt. 
Eftq\\buius gcncris triplcx forma.Trima tsl fub- 
itch in accidentia diutfto. vt cum dicimus : om- 
fitum bominum alti funt nigri , alij candidi , alij 
tnedvj coioris. Secunda es~l accidentis in fubiefta 
[etlio , qualis bac es~i : Omnia qua expetuntur 
alu in anima, alia in corporibus fita funt. Toflre- 
tna cs~l accidentis in accidtntia diuifto. vt omni- 
um candidorum alia funt dura 3 vt Itfargarita; 
alia funt liquentia , vt Lac> Atqut bac funtgenc- 
raacforma diuiftonum , nunt reguUsfubijciam* 

0 

T R I M yf. 

Oportet omnem diuifionem in duas ad mini- 
rnum , vcl in plures, fi ncceffe fucrit, partes fieri* 

$ E C V h 7 D J, 

Omnis legitima generis diuifto fieri debet duo- 
bws terminis > nifi inopia vocabnlorum bocpro- 
b ibeat. 

T E R T l A 

Differcnti* , qua aliqua oppofttionis ffecit 
ftffmmt, foU gcncribu* accommodari pofftm» 
in iegitima diuiftoxe. 



Dffiren- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



J 1 I I B E R 

Differcntia femper fubieUo , inejje ddcbii , in 
yew diuiftonibus. 

Quemadmodum gtnera in fpecies , ita difft- 
rcnti*gwr\c&in aiias fubfe conftitutas diffe- 
rentias , nonfecus atque genera diuidi debcnt* 

Hts regulis tradhis ad id qnod tertio loco pro" 
pofui , accedendum es~l y nimirum vt ratiomm & 
iertam quandam Methodum inquirendarum 
difftrcniumm in ftn^uiis diuidcndi generibus 
teneamus : quod vtfacilius fiat , fmgula gencra 
proponendafunt. T^aneflenim eadcm ratioin- 
auirendarum differentiarum in omnibus generi- 
bus. in prima ergo formaprioris generis bac Me- 
thodo jfecies & differentU inquirend* funt.Vri- 
tnum omnium generii( namfolagenera bacfor- 
im diuiduntur ) pradicamentum quxrcndum efi. 
Statim in proximas fpecies fubietlas gentri di- 
uidtndum , mox in alias > donec ad infimas fpc- 
cies deuentum fuerit , vbi conftftcndum efi :fcd 
nonpromifcue& fortuito fpecies diuidendoge- 
neri (ubijcies ,fedcas tantum , quas conftituunt 
oppoftt* differentU ,fub eodem genere collocatf. 
Vt animaltum aliud'cft brutum y allud efi ho- 
tno. Htcinproximas jpecies,quas confiituunt 
oppofit* diffcrcntix, irrationalc & rationale di- 
duftum tfl gcnus- Etne erretur in aff.gnandis 
Jpeciebus,proJuerit primum in dijfcrentia* genc- 

ra di- 



mtio 



primvs. 35 

bit,in radiuidere- Pofleadifferentias adiuntto generis 
tocabulo fpecies fiatuere^atque boc neceffario fh- 

. eiundum cH y potiffimum fi fpecies quibua oportet 
genws diuidi.nominibm carent. 

a diffe-* Sed dicat aliquis in ^inimalis diuiftone res 

diffe- plana eH , Jed quid fkciundum vbi nec differetir 

\ebt nu tiarum , nec fpecierum funt vocabula f Fiuic ino- 

)co pro- pia boc patto fuccurrendum cH : vbi diff<rcnti<* 

tem & nonextant proprijs vocabulis , prripbraft verbo- 

idarum ru^vtendum crtt ♦ ft fpecierum nomina defunt, 

teribus accipe dtfferentiam , eamque fupcriori generi 

genera copuia . Omnis enim differentia in proprium 

ratio in- gcrtus veniens , fpeciem fiicit. vnde esl , yt ge* 

generi- nws matcrti , differentia vero forma ftmilitudi- 

bacMe- nem quandam referat. SedlabureH ,inquics, 

mt.Tri- differentias illas inuenirc. Labor quidcm , jcd 

ac for- non adeo difjii ilis , ft Metbodws accefferit , quam 

um eHi tertia regula fupra tradita , monfirat. Ex ea e- 

ntri di- riim regula confiau quod fohe UU differentU, qua 

ojs fpe- <*fc inuicem aliquo oppofttionis genere differunt 

H : fcd fub genere poftt<e,genus ipfum poffunt difimguere 

do gc- tcra & legttima diuifione. Oppofttionum autcm 

fiituunt genera effe quatuor,mmpe Contradittorium>Con- 

iocaU. trarium, Triuatiuum & Rclatiuum , ex Diale- 

/,o- ttica notum relinquo. Hic tantummodo fecun- 

ituunt durn quas oppofttiones diuifto generis rettifftme 

ale di- fi*t admonere oportet,ac primum quidem de con- 

nandis tradittionis oppofttione dicendum eH , quaaffir- 

genc~ mationc & negatione proponitur. Quod autcm 

radi- D ne^a- 





Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



3 4 t I B E R 

negatio per fe nuUam conflituit fpeciem,ex eo ma- 
^nifeftum, quod Jpecies omnis efferem aliquam 
Idntendit , ncgatio vero quicquid proponit ab eo, 
quod efl effc, diftungit y vtcum dico bomo 3 aliquid 
effe innuo , Cum vero non homo,fubftantiam bo- 
tninU negatione deflruxi Sic igitur diuifto ge- 
ncrisin jpecies per fe caret negatione , necefieeft 
tamen fiepe Jpeciem negationc componerc cum ea, 
quam ftmplici nomine fpeciem volumm afjigna- 
re, nuUovocabulo nuncupato , vt cum dico . 
Jmparium numcrorum altj primivttrts , quin- 
que , (eptem ,jtynonprimi >vt nouem. Vtboc 
patlo ftepe affignemm Jpecies, coget neceffttas non 
natura. verumcum itafiet diuifto , affirma- 
tionem fequetur negatio, non contra. Mquc bac 
ditta ftnt de differentijs oppofttus , quxs confii- 
tuit contradiftio. T^unc de contrarijs dicendum, 
in quibm generum frequens es~i diuifto . ferc 
enim cunft&s differentias in contraria diduci- 
mm. Sedquoniam contrariorum aliafuntim- 
mediata, aliamediata, in virifque diuijiofhci- 
enda eH . vt colorum afy funt nigri , alij albi, 
afy neutri. Hic quia indigentia nominum pro- 
bibet fieri bimembrem diuiftonem, iuxta primam 
& fecundam regulam diuiftofatla esi . in im- 
mediate contrarijs diuifto fiet bimembrvs. vtfi* 
gurarum aha aquales, alix inxquales funt. Tor- 
ro diuifio fecundum oppofttionem priuantium vi« 
detur ftmilis contradiclori& 'tyegat enim quo- 

dammo- 



fommc 
ptr qu t 

fttnper 
Iritkm 
datn in 
tum pr 
<?«i />r: 
bm di 
babitu, 
*Qi<aru 
habent 
cnpen 
tiem , 
nonpo 
partes 
fpecies 
dium a 
diuifto. 
ti diuif 
tnini. 
jpecies 
conftit 

L 

NT 




R 



M 



3 5 



md- 

atiquam 
•it ab eo 7 
o } aliquid 
tiam bo- 
iijio gfr 
eceJJeeH 
cum ea 9 
afjivu- 



dico . 
, quin- 
Vtboc 



hmmodo priuatio habitumjed Sffert quodfem- 
pcr quidempoteH eJJe negatio t prmatio vero non 
fctnper,fedtunc johtmmodo , quando babere ba- 
bitum naturd rei conuenit. Quare forma qua- 
dam intelligitur ejje priuatio. Tion enim tan- 
t*m priuat,jcdct'tam dijponit quodammodo eum 
qni priuatur babttu. Hic ergo , vtin fuperiori- 
bu* diuifto generis ficri poteH , ita tamen , vt 
babitu* priori toco ponatur , priuatio poftcriori. 
.Qjtarta oppofttio eH rctatiuorum , qux nullam 
habmt Jubftantiatem diffetentiam , quadfedif 
crepent , imo potiu* habenthuiujmodi cognatio- 
tiem , qua ad fe inuicem rtfcrantur , acftnejeejfe 
non pofjmt. Ts(o» e H ergo generis in relatiuaf 
partes fiiticnda dmifio . 1{eque enim hcrminis 
Jpecies eH Jeruws aut dominus : nec numeri , me- 
dium aut duplum : in jubkclitamen inaccidcntia 
diuiftone mbit prohibet per relatiuas partesfie- 
ti diuiftonem. vt hominum alij [cruijunt>alij do~ 
tnini. Ex bis manifeftum ejjeputo, quomodo & 
Jpecies & diffcrentix in vera generis diuiftonc 
confiituendfi Junt. 

DE analysi particv- 

L A R I ENVMERATIONE ET 

diuifione o-v^^m;. 



N 



Vnc detotiminpattesjetlione (nam ta\ 
eH alteraprioris gencrts diuidendi foma, 
& 2 &f>m- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



3 6 L I B fi R 

&proprie Analyfts particularis eft) dicam brc 
uifftme , de qua in vniuerfum bxc esl obferuan- 
da reguk : Ex conftderatione compofttionis refic 
Totius diuifto ordinatur , ita vt femper dprinci- 
palioribus partibus fiat diuifto in minores , donec 
res tota in minimas partes rettxta fuerit. vt 
quia bomo componitur ex corpore 3 boc eft , ma- 
teria , & anima , id cByforma , tanquam prin- 
cipalibus partibus , retle fiet diuifto feu par- 
tio hominis in corpus & animam. Deinde 
ba partes vt tota accipiencU funt , & diuiden- 
ddi in partes. jlnima itaque tametft rcuera non 
conjfat ex partibus , tamen quia in ea ett yU 
viuificandiy mouendi & intelligendi , recle ani- 
ma in has partes vtrtualcs , vtvocant, diuidi 
potefl , per fe fane indiuiftbilis . Et rurfus bs 
ftnguU partes , vt tota conflituenda funt & di' 
uidenddt . Deinde , altera pars prima diuifionis 
fumenda es~l , nempc corpus , vt totum arripi- 
endumMufque conftderanda esl compofuio.Vn- 
de rurfus omatiu» infiitucnda esl , donec in mini' 
mas partes diffeclumfuerit corpus. Hsc ratio to- ' 
tius diuidcndi in partes , perutilis ad ampbfican- 
dum & illufirandum esl , quare & Bj)etores de 
hac prxcepcrunt. 

Tbrtia forma primigeneris esl e n v- 
m e r a t i o ftgnificationum diuerfarum eiuf- 
dem vocis. Huius Metbodus fecundum hat rc- 
gulas inflituenda csl. Trimum omnium videre 

oportet 



ntt 



oporte 

Katurali 
c «m inu 
fnoquo 
fifenfu* 
turalis J 
Wtonei 
eftprof 
r *tionil 
inificat 

Tori 
fiituetu, 
fitne ha 
prtdica 
dolpboi 
Propoft 
ptdan 
quodfu 
«doffia 
*nws Ti 
Titum i 
bialetl 
tarijs E 

C A 
tiuifiot 
ftramc 
firmem 
querat 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



brt*\ 
bferuan- 
mis refU\ 
dprinci- 
, doneC 
it. vt 
cefi, ma- 
uam prin- 
) feu paT' 
Deindc 
t? diuidcn* 
tera non 
ett vis 
U ani~ 
t diuidi 
trfm h& 
& di- 
liuifionU 
arripi- 
itio.Vn' 
in mini' 
;ratiotO' > 
ilifican* 
tores dc 




primvs 37 

oportet , qun ftgnificatio naturalis fit ( Esl enim 
n *turalis ftgnificatio , quam primum habuit vox 
inuenta esl.T^aturalia enim dicutur,qua cum 
^noquoque nata funt ) qua tranflatitia. Deinde, 
fifenfm patitur & contcxtm , retinenda eft na- 
tl tralis ftgnificatio , Sin minm tranflatitia ftgnifi- 
Wiones funt enumerandx , quarum ea aptanda 
eft propofitio , qux maxime quadrat , & firmis 
r «tionibm monflrandum efl , quod alia vocisft- 
Ztificationes non conucniant* 

Vorro poflerioris generis diuifto hoc paBo in- 
flituetur . Subieftum in accidentia commodif- 
f**ne hac Methodo diflribuetur , fi per ftngula 
Pudicamenta accidentium eatur . Vel vt /^p- 
dolpho placet , per locos Dialefticos ordinetur 
pfopoftta rei defcriptio , & inflituatur veluti 
luadam particuiarit Synthefts , vt ft officium ali- 
quodfuerit diuidendumjclte in partes eas , qua 
«d officium fitciunt , fiet dcfcriptio, id t quod vide- 
tous Taulum fecifje in defcriptione Spifcopi , ad 
Titum & Timotheum,de quogenere vide plura in 
bialetlica Vhilippi, & in poflerioribm commen- 
**rijs Erafmi de copia. 

Caetbrvm Methodm traftand* inuentA 
^uifionis , hdtc es~l vulgariffima : vtprimum no- 
foam diuiftonem ponamm- Deindc,eandcm con- 
fymemm,mox fubijciamm aducrfariorum, eam- 
luerationibm deflruamws. 



D 3 



DE 



/ 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



38 L I B E "R 

DEMETHODO COPV- 

LATA DIDASCALICA. 

POkko exbis fuperioribm Methodis alia 
quadam Metbodus , quam Didafcalicam d 
fuo propriofine vocant,cmcrgit. St tametft ex 
piuribus Metbodis esl conflata y tamen rcEie eatn 
& fimplicem vocaueris , eo quod ftmplicium re- 
rum traclandarum inflrumentum ftt , & copu- 
latam , quia conflatur ex pluribus particulari" 
btts Metbodis. Huius Methodi partes quatuor 
conftuuantur , definitio , diuifto , „4nalyfn y cata- 
grapba. Definitio quarit anftt res , qu£ nominis 
ratio , quidres. Diuifto jpecies recitat , probat, 
declarat , comprobat. Unalyfts partes , caufas 
& effetla rtmatur.Catagrapba adiuntta rei, cog- 
?uta>adiaccntia & contingentia cumulat.SingulU 
barum partiu?n exornandi & amplificandigratia 
adhiberi pojfunt contraria, fimilia , pronunciata, 
ixempla^Htu. 

vtile valdc fuerit exerceri difcentes in bac 
Metbodo varijs materijs propofttis. T^am vt ni- 
bil dicipQtes~i de vlla re , quin bis partibm fub- 
ijciatur commode : Ita formatur hac ratione iu- 
dicium de rebus , vt fciant adolefcentes dextrc 
quicquid legunt ad fuam claffem reuocare, & rc- 
ite locos communes inflruere , qu* fane res per- 
tnultum fhcit ad jolidam rerum jingularumco- 
gnitionm comparandam. Conjpicitur & in bac 

Metbo- 



Methoi 

non fok 

menta a 
D 



v 



P, 

dicamm 
quam v 
poffit : q 
planijfm 

t> V S 

ac ratio 
dijputar, 
di. vtt 
plicem , 
&pr£d 
Metbod 
propofti 
varictai 
qu&ftio 
bus , ai 
leat, Ti 
Vrobab 
cam, a 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



aU 
cam & 
etft eX 
le eant 
tmre- 
copu* 
culari- 
tatuor 
cata- 
ominis 
robat, 
caufaS 
cog- 
ngulti 
gratis 
uiata, 



p r i m y $. 39 

Methodo maxirtms vfm locorum inuentionis,qui 
non folum propofttionibm confirmandis & infir- 
mandis fcruiunt : verumetiam buim Methodiele- 
menta continent, 

DE COMPOSITA 

M E T H O D O. 

DIximts* Methodo particulari fm- 
plici, mnc ordo poflulat , vt de compoftta 
dicamm. Httius in tota vita vtilitas eft maior, 
quam vt noflra oratio eim laudibm refpondere 
poffit : quarepraconvis omiffisxem,quampoffum t 
planiffime explicabo. 

Eflitaq; composita metho- 

D VS PARTICVLARIS C tXta vU 

acratio , propofitam qudftionem coniunclam in 
difputando , coUocando,cr examinando trafian- 
di. vt enim ftmplex Methodm quaflionem ftm- 
plicem , ita bac coniunffam,qua conftat fubiefto 
&pr£dicato,rejpicit. varictas autem huim 
Metbodidvaria qusflionU propoftta natura, & 
propofttionum , qua ilii explicand* adbibentur, 
varictate ,petenda efi. Quo circa cum omnU 
qu^flio Compofita aut probabilibm , autfhllaci- 
bm , aut neceffarus & perpetuU confirmarifo- 
kat , Triplicem hanc Methodum conflituamm : 
t^robabilem nimirum , Sopbiflicam & Jpodicli- 
c*m, de quibm primum particulatim qu&dam. 

D 4 Deinde 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 83 1 8° 



4 O L I B E R 

Deindc de dijputatione, coilocatione & examinc 
fmgularum,quantum pro tenuitate ingcnij licebit. 
dicam. T^am bxc pars potiffimum iuuat fiudia lu- 
uentutis , memoriam confirmat> in leclione opti- 
ntorum autorum iter ofiendit. 

DE COMPOSITA 

PROBACILI. 

MEthodvs COMPOSITA PRO- 
babilis , eslviaac ratio probabilcm 
qu&ftionem traftandi probabilibus argumtnti*, 
feu propofttionibus , cum fecundum Dialeftices 
prxcepta rctle infiituuntur argumenta : quodvbi 
fit conceffis propofitionibwr probabilibus , fequi- 
tur conclufto neceffario t vnde ^iriftoteles prsfcri- 
bit rionpetendam , boc cH , non qutrendam ejfc 
concluftonem , fed expramijfts datis inferendam, 
T^am qui admittit praimijja-s in bona confequen- 
tia , necejjario concluftonem vclit nolit admittet. 
jln non quaftio t dubiaeft , de qua in vtramquc 
partem dijjercre licct ? quomodo ergo dicis nunc 
nccejfariam , qu£ cs~l dubia , quam etiam paulo 
anteaprobabilem appellafii ? Datis propofttio- 
nibm, bocesi,prjimiJJis, qualefcunque fuerint,ft 
modoferuatur norma Syllogifmi, conclufto fequi- 
tur,idq; necejfario, etiamfi materia non ftt ncccf- 
faria. Sic cnim definit Mifioteles Syllogifmum, 
orationtm ejje diccns , in qua quibufdam pofttis 

propoft- 



proj 
que 
cnin 
pen 
riun 
gitb 
nati 
tlai 
exij 
1 

prit 
cxi 
*/ 

(iu: 

ra. 

m 

s 

m 

i 

at 

cc 

u 

p 



l 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




>quen- 
mittet. 
tmque 
nunc 
paulo 
ofitio* 
rintyft 
fequi- 
\t necef- 
\tfmum, 
t pofttis 
nopoft- 




p R I M 

propofttionibu* per ipfa* (cquitur conclufiO>id- 
quenecefjitate confequcntix non naturs. Dupex 
inim neceffarium DialMcm u>n\tderat, altud 
per naturam.aliud per confequenttam. neceffa- 
rium per confequentiam omnem S/ogifmum 

naturam . & P# confequenttam , & pcrfubie- 
TZ m^ial , U fol« dcmonflraUontbus 

" vorro Mctbodu* Uc in genere petenda cH 
primum ex natura qutflionis propoftt* Secundo 
*x inuentione argumentorum. Tcrtto ex doBrina 
de hllovfmU. verum bic arte opm efl>qu<* tudt- 
ciu^mrelat.Hampropofttaqutfi^ 
ra animum occupabit , prtmaqu *fl"» u >™ dl * 
argumenti , yltima forma , *§™JW^" 

gencre qutflionis pendet. K"f^^"* 

«> . Dicendum efi ergo neceffartobocloco pn- 
mum de genertbm quxflionum DtaleUtcarum : 
Dehtde deargumcntts , quaftnguhs qutfltonum 
uneribu* conueniunuVoflremum deformu,qu* 
trgumemU inuentis & q^flioni propofiu ac- 

C TZ™U Di^arum^^ 
tuorfecit srifloteleuDefintttontt, Genem, Tro- 
prti & Mcidentis. . c . . . 

V Definitionisqu4"<n » q^do definttto dc 
J 7 p 5 dtfinito 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



definitio pr&dicatur & contra r,*.»:* 
proprium ecnu* JSj • Cwww » 
tur 1 * d dl $ rmt * dc facic affer- 

fZTf rti T nom * ^tu/fJtt 

McandmntR. Qbla- 
H ergo qutflionc , <fc ^ controuerfia efl or/. 

^Akp. JSSS& 

2?/ f/ < ™J W ' *' *Q*fam qmfihmi at- 
«MteM» potmt. U autcm aptiffimc vide- 
turficnbocmodo : fi diligenter paLxcrU in 

Km ipfa pr«d«amcnu prtupuos locos mon- 

ZT: J« niC * ft au£(iio f«* dcfinitionis, gtm 
mjk diffcrcntia propria dcbcnt cffc ciufdem 
Pj fcammt : qutfificrint idjuc fccundum re- 
gMassmdcfimtiua Mcthodo prxfcripta* , contir 
manda cH autslio : fin mlJs, \cfuinZ& 

pbijauntnr ocults , plurtmumfiicit adinuenien- 

dam 



dan 

con 

& 

qut 

Spt 

rur 

ni 

& 

cxi 

tia 

qu 

mc 

m 

ce 

s 

s 

a 

m 
l 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



prim vs. 43 

dam dijferentiam confirmandam et confutandam, 
confutere locos effetlufum , atluum , adiacenttum 
&cognatorum. simile iudicium esl degenerts 
qu*fitone,fcd ad banc quoque adbiben foknt loa 
Specieu Troprij, jidiacentium, jltiuum , Cauja- 
rum &c ln proprij quoque qusflione loci inter- 
ni yalent pr&cipue. Item aUus & adtacentta 
& contraria.ln accidentis autem qudtfltone , ioa 
externi Mxacentia , ftgna , c ommuntter acctden- 
tia.Breuiter omnes loct poffunt ftngults genertbus 
quaflionum adhiberi , Jed aHj alijs qusfltontbus 
inagis accommodati funt , qutmadmodum di- 
tlum eft* 

Torro Jriftoteles & Ctcero opersprectum 
putsuerunt efje , in inquifttione argumentorum 
conftderare, qus namqusflio ftt cogntttonts& 
qus atlionis. Qus fane conftdcratio yttUffima 
h. n*>»f> cognitionis efl qusflio , /oci tnterm 
& medijfunt accommodatwres. St *tltonts,me- 
du&externi: verum quia bscmToptcts tra- 
duntur , indepetenda Junt. n^ Q P\ c . a mhtt 
aliud esl , quam Metbodus muemendt argu- 
mentaconfentanea qusflionipropoftts. Torro 
quantum ad argumentorumformasatttnet , qut- 
bus aUigari debent argumenta , boc unendum 
ctt. Alia alijs figuris funt magis accommodata, 
quare de bac re ytilifftma qusdam prsceptafub- 

uciemus. , . 

P r i m v H.Simditminucntumprsdicari 

potesi 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



1- I B E R 

dCfHhka ° ! u *fl io ™> WW*»* crit prima 

.Sbcvndvm.^ inuento medio prtdica- 
ripotesl fubieclum quaflionis t apuffima erit tcr- 
tiafigura. 

Tfi r T i v M . Simedium & fubieUum qua- 
Jtionisfuntparia, inprima &>ttrtiafigura con- 
cludere licet. 

Qvartvm. Si medium neque antecedens, 
neque confequens esl extremorum qutftionit, vel 
duplex adhibenda eH argumentatio,rcl Enthy- 
ntema aptim erit Syllogijmo. vt ft quxratur , fit 
nevolupta* expetenda * inuemo medium quod 
tSt dolor, prorfus ab vtroque extremorum qu&- 
fttonis diffentaneum. Xam nec voluptas cH do- 
lor , nec expetendum eH dolor , nec contra. Hic 
crgooptts erit dupliciargumentatione, & nouum 
medium qutrendum , quod latet in priorimedio 
hocpaUo: Quod naturam offendit , efl fugien- 
dum, Dolornaturam ofrendit, Ergd dolorcttfu- 
giendus. Sifugiendus eH dolor , volupta4 expe- 
tenda eH. Mqui dolor fugiendus esl. Srgo vo- 
luptas cH expctenda. 

. HocfoktpUrunq; fieriin locis contrariorum, 
Similitudinis^diffimilitudinis.maioris^minoris & 
paris,\tem, caufarum & effetfuum,quod qui non 
animaduertunt , in accommodandis locis J&pe la- 
borant. verum bxcin Dialetticis fufius traclan- 
dafunt. 

Qvin- 




cec 
dei 
dic 

f 
foi 

ter 

di 



p r i m v $. 45 

Qvintvm.i« deflruftione quxflionis affir- 
matx dominatur fecunda figura. 

S e x t v h\ t inconfirmandaVniuerfalipro- 
pofttione dominatur Barbara , prim* figurtpri- 
mus modus , & indutlio eft quibufcunque locis 
promantur argumenta. Tametft hsc planafunt, 
tamen quxdam prmcepta de affeftione medij ad 
propofttx qusflionis partes ajfcribam , vt inqui- 
rentis & iudicantis (aborhacratione leuetur. Jn 
primaitaque figura bac debet ejfe medij ex locii 
inuenti ajfeftio ad extrema qu&flionk propoftta, 
vt inomnibm modis medium afferatur dejubic- 
fto conclufionis. Dtinde } in affirmatiuis modis ftt 
antecedcnsprsdicati , in mgatiuis vero repug- 
nans. Infecunda b*c debet ejje medij difiofttio, vt 
femper aktrbts extremorum quafiionis fitrepug- 
nans.M in Ujare & Feflino repu^nansftt pradi- 
cati,& conjequens fubiefti qusfttonis. In Camc- 
flresvero & Barocoja tonfequensprAdicati,& 
repugnans fubiefti. 

Torro , intertiafigura Jemper mediumantc- 
cedens fttjubiefti , in affirmatts quoque antece- 
dens fit prsdicati , fed in ncgatis repugnanspra- 
dicati. tUc conjiitratio babitudinia medij mut T 
tum iuuat , & ad inueniendum medium , & ad 
formxs inuentis apte accommodanias. Vtau- 
tem res vniuerfafiat iliuflrior , ea , quA haftenm 
difta funt , exemplo declarabo. Vroponatur bxc 
qutflio in medium. Ecquid anima fttharmonia, 

rt vo- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



46 L I B E R 

vt voluerunt Tlatonici Trimum hic aduerten- 
dumcft, quodfttgeneris quaflio.Cumenim qua- 
ritur, jin anima ftt harmonia , qumtur^an bar- 
tnonia fitgenm in hac qusftione. Deinde fhcik 
tft videre cognitionis non aftionis qutfiioncm 
effe.vnde & hoc ex fuperioribws notum relinquc- 
tur,qui locipotiffimum confulendifunt 9 fed prim 
videndum , in quibm pr&dicamentis ftnt partes 
quaftionii % id, quodex partium naturafhcile eH 
inteUigere. Jlnima fiquidem cum fitforma ho~ 
minis fubfiantialis , & altera pars fubfianti* ho- 
minti , per fc fubftflat feparata d corpore , in 
pradicamento erit fubftantU, Harmonia vero 
cum fit nihilaliud , quam partium , aut numcro- 
rum , autfigurarum quxdam di(pofttio ,' Vel vt 
jiuguftinus definfc, concentus quidam ex diffimi- 
lium vocum moderatione fhtlws , in quantitatis 
pradtcamcnto erit.Hac tanquam K*Tetnt.(*vi adhi- 
hita , confulendi funt loci ac primum definitionis, 
deinde reliqui vt generis,proprijydijferenti<e. Iam 
inucnta ex locis conferenda funt cum partibus 
qu&ftionis >& pro diuerfa habitudine inuentorum 
ad qu&fiionem >vt fupra ditlum cs~i , inflituenda 
esl argumentatio. Definitio animx ett forma fub- 
fiantialis hominis . )mc quia confequens esl ad 
fubietlum quaftioms, aptiffima erit prima figura* 
Et quia repngnat prsdicato quteflionii, qux esl in 
dtfintta , erit modus Ferio hocpatlo. T^ulla for- 
mi fubfiantialts hominis eH Harmonia , ^Anima 

fft 



eil 
prxt 
acco\ 
tlo. 
minit 
€rgo 
dum 
nisfi 
jink 
rish 
ta,s. 
querr, 
in Fe 
nisp< 
modfi 
gent* 
quan 
rumi 
Meth 

bic ai 
conf} 

M 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



in- 

oar- 
ik 

ic- 

M 

\ho- 
in 



ta 
tb- 
tad 
ura* 



PK.IMVS. 47 

ts~l fubflantialit formabominis , €rgoanima non 
esl hamonia. Dcinde , quia medium repugnat 
prstdicato, & ajfertur defubietlo , potcrit etiam 
accommodaritertio modo jecunds figura bocpa- 
tlo. I^ullaharmoniaeflforma jubfiantialis bo- 
tninis , Jnima. ett forma Jubflantialis hominis, 
€rgo anima non cst harmonia. jid eundem mo- 
dum reliqui loci , qui atsingurit partium quxflio- 
nis fubflantiam , confulendi funt. Locigcneris 
jlmm&>funx forma.ffiritus, fubflantiajoci gene- 
ris HarmonUifunt conccntm y difpofttio, quanti- 
ta,s. Locigencris anima applicati concludunt 9 
quemadmodum in dcfinitione diclum cft, hoc es~i* 
tn Fcrio & in Feflino- Jt Ji exgeneribus harmo- 
nixpcmmediayfolus modus Barocc crit accom- 
modatus, & tot erunt fyUogifmi , quot vtriufque 
gcn<ra erant affignata- In qua refhcile videre csl 
quantum momcnti huc afftrant pr<ad\camento* 
rum ordtnes. ^itque bccc ftnt brcuiter ditla de 
Mcthodo probabiU , qu& diligcntius & fufms in 
Topicis expiicanda eft. Trima enim clementa, 
bic attigijjc fatis efl , rt Mcthodus aliquo modo 
confpiciatur. 



M 



D E METHODO 

SOPHISTICA. 
ETHODVS S O P H I S T I C A f f£ W<* 

ac ratio, per argimenta qmduirx veritati 

tcnebras 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



48 t I B E R 

tenebras offundendi , & bomines incautos deci- 
piendi , qu& quiaindignaefl homine nato advc- 
ritatem ampletlendam , & vebementer nocet 
moribusac communi focietati , omnino fiudiofis 
tota bac cauillandi ratio deteftanda efl. jLdo- 
lefcentes tnim Sopbiflarum paraftrophis affue- 
fhfti , nunquam veram Dialeclicam difcunt , ne- 
que vnquam res bonas afferunt , fed tandem fua 
ipforum fhllacia mifere decipiuntur , nunquam 
veritati ab alifs tradite acquiefcentes intreptde. 
Quod autem Ariftotdes multa de fiiliacijs $0- 
phiflicis pr&tepta , in duobus illis de Sophiflicis 
Elenchis, conge(Jit,bocnonfetit,vt Sophiftasfh- 
ceret aut sopbifticen tradertt , vtrum vt auxi- 
liarepbarmacum nohis exbiberet adeuitandas, 
vt ipfe vocat Sopbiflicas boyx'»™f. Klonfecus 
atque Nicandcr, qui de venents traclauit, non vt 
ijs vtamur alijs in pernicicm , fcd vt ea potiws 
caucre poffimus , ne nobis noceant . Caterum ft 
Metbodum aliquam quxras dilutndi Sopbiflica 
argumenta , nullamelior praflribi potesl , quam 
ea, qua ab Jxiflotele , d Vbilippo & d Viiikhio 
tradita eH . quare de ea hic pcculiaria prxcepta 
non prtfcribam , fed tantum monere volo adole- 
fcentes.vt propofito argumcnto fulfofeu Sopbifli- 
co , primum omnium perlufirent animo regulas 
confequentiarum i & videant, num quid peccetur 
contra aliquam regulamconfequentiarum , quo d 
Jifit , revjcienda eft confequentia. jitfi nullum 

ibi 



ij dec i- 
ad ve- 
nocet 
udiofis 
jido- 
affue- 
ne- 
i fua 
juam 
epide. 
So- 
licis 
r/»r 
aux i- 

idas» 
fecua 
)nrt 
lotiws 
m fi 
)iflica 
quam 
'illichio 
xcepta 
adole- 
ypbifli- 
egulas 
ccetut 
, quod 
tullum 
ibi 



P R I M V S. 49 

ihi peccatum apparet , rerum fequatur examen* 
locts in confilium, exquibus faljum illud argu* 
tnentum duttum esl , adhibitisTcrtio videndum, 
vtrum ex locis Sophiflicis aliqua fallacia com- 
mtffafit. VUc triplex cura fit refpondentis ad So- 
phiflica argumenta , qualia omnia funt , quafal- 
fum aliquidfub veritatis titulo concludunt. Sed 
de his plura in Diakttica* 

E> E M E T H O D O D E- 

MON STRATIV/» 

TJmetfi Methodm Dcmonflratiua non po- 
tesicxatletradi bretti aliquo comper.dio : 
tamen breuiter conabor ddincamcntafaltcm hu- 
im Methodiattmgcre. Lfiautembac Methodus 
Tbilofophorumferepropria. T^am demonflrati- 
one Thilofopbis cfl opws velttti inflrumento , ad 
Thilofophi* partium Theoretica & praUics. boc 
eft cognitionis & aclionis reftam explicationem: 
Sicttt wmfaber amuffis bcneficio Ugnum tcftum 
a curuo , & adificatcr pcrpendiculo parictcm 
aqualemab inclinato difccrnit : ftc Tbilofupfms 
in fpcculatione. quidem verum a falfo , in atlione 
yero bonumdmalo demonftrandiregvlafeparat. 

Esiitaq; DemonstRandiMgtho- 
d v s retla via ac ratio , cx neccfjarijs notifque 
propofttionibus immotam conclulionem ir.fcrtn- 
r J £ dtvt 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



5° t I S E 

di. Vtautemhsc Mttbodwsvtcnnquchtclliga- 1 *etefia 

tur , primum oportet fcire in omni dmonjlmi- flwio 
one duo /pctlanda cffe.tanquam principa/ia t api- 

ta :quorum vnum est problcma ipfum ( fu t nm & dig 

Jirifiotctcs vocat quafiioncm in diffntanoucm ad iufi 

dutlam)quod demonfirandum proponitur qusfit 

terum propofitiones , quibws r\ w&xvyL*. proba- tatem 

tur, Deinde in omniproblemate duo funt. Triut qutci 

datum, jilterum qusfitum , more Gcometrartm esl , v 

vocant. vtin hoc problemate : fit anima im- tetr* h 

mortalis , nec ne. Jnima datum, immortalis ve- tionvs 

ro qusfuum ctt. Torro propofitiones , per quas *efia J 

probatur problcma , ad minimum dus junt, qusts fiicia < 

ante vnamquamque particularium dcmonftratio- digritt, 

num prscognofci neccfit efl. T^on cnim poffibile iediui 

es~i quicquam non omnibws propofitionibu* cog- cum f 

nitiy concludcre •jmfaKTtxmr. Sed inttr iUa4 duas demot 

propofitiones ,quas in demonfiratione adbiberi disop 

neceffe esl , bocesl difcriminis : quodmaior fit >/*«l<i 

omnino commune quoddam axioma , cui vt fidcs fit>& 

vtdbibeatur propter euidcntiam dignum ett , vnde probh 

graxioma, id ttt dignitas ditla cfl. Minores quidfi 

vero propofitiones^quoritam Junt infinits nonfunt an fi n 

tamobumautnotsiattamenin mawribua pro- Hfc 

pofitionibus virtute comprcbenduntur , rt in fyL- fi* n t » 
logifmo hoc : Omne animal esl (ubfiantia , Homo 

eft animalyBrgo bomo eit fubflantia- Minor pro- * n ° m 

pofuio, homo cs~l ammal, compnhenfa efl virtu- Zulu « 

te in maiori , animal esl Jubfiantia. Vnde \mc tria Zidcm 

nectjja- 



trati- 
tapi- 
enim 
ad 
d- 

^rius 
irtm 
im- 
ve- 
rquas 
. quas 
Iratio- 
>f]ibile 

f duas 
\biberi 
rior fit 
t fidcs 
>ynde 
inores 
njimt 
' pro- 

«/,/- 

Homo 
" pro- 

otrtu- 
>c t ria 



PHIMVS. $1 

heceffarmmeslcognofcere ante omnemdemon- 
ftrationem^datum & quafttum inproblemate i & 
dignitatem , boc eft propofttionem illam notam 
<3- dignamfide jua euidentia. Sit problema. ift- 
ne iufticia lattdanda , nec ne 1 Datum eft iufticia , 
qua-fttum laudanda. prater bac oportet me digni- 
tatem (Stc enim interpretantttr axioma) haberc y 
<\u& cfi : Honefta funt laudanda.hac adeo euidcns 
esl , vt qui contradicat, pror(us infanus cxiftime- 
tur. H<ec tria cum adjunt } njateriam demonflra- 
tionis habes : quatn ftcformare debcs. Omnia ho- 
neftafunt laudanda , iufticia cft bonefta. Ergo itt- 
fticia esl laudanda. €t tot pojjuntfiert ex hac vn* 
dtgnitate demonflrationcs , quot funt partesjub- 
ieciiuXi vt vocsnt > Jubk&i txionsatit. Deindc 
cumjcitur } qu# nam oporteat pracognofcerc antc 
demonflrattonem fciendum etboceft, quibtts mo- 
dis oportcat ea prscognojccre , cum fwt 
ukcu quaftiones quatuor t quod fit, quid flt t qua\c 
ftt>& propter quidftt.ln dato ergojdtsl jubteclo 
prob!cmatis y oportetpracognofcere & quodfitxt 
quidfit.lnquafito quidfit jolumjn dignitatibus* 
anfmtjeu quodfintjdq; quiafuntpropofitiones. 

His cognitis difcwnina dignitatum tenenda 
funt , nimirum quod ali* omnibns fcientijs , atU 
.wbufdam : alU vnitantum fcicnti* fubijctantkr. 
inumni Juentia locum babet bac dignitas : In fw- 
gulu fffirmatio aut ncgatio esl vera. Hac vero : 
£idcm aqualta inukcm funt aqualia pluribuj fa- 

$, 2 mulatur 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



5 * L I B E R 

mulatur fcientijs , nimirum Muftc£, GcometrU 

6 Jritbmetica.Torro b*c : Hencflafunt facien- 
da , in fola morali Tbilo/opbia locum kabct* 

Traterea gcnera Demonflrationum cognof 
cendajunt, & Mctbodws ftngulorum. Genera 
autem funt varia, jed noscum Thilopono in hunc 
modum diuidamm : Jilia Demonflratio esl dire- 
fta , jdia ducens ad impoffibiie. Diretla aliav? 
o-twSiriy, alia^p kvihvTtv infiituitur. Illa jola qua 
infiituitur \? c-uJStrtv , hln , id es~l propter quid, 
reliqu/eomnes cuiufcunq; fuerint generis demon- 
flrationis oti , id eft quod esl , vel quia esl , ap- 
petiantur.Trxterbas formas esl qusdam demon- 
flratio > qu<e ropeu^W dicitur \viddicet cum d ne- 
cejfarijs Jignis aliquid concluditur. Tsfunc de his 
omnibus , eo quem propofui ordine, dicamus* 
Diretla itaq; demonfiratio tum^h^iv efl } qudti 
quibufdam confkffisprincipijs paulatim alias atq; 
alias conclufiones extruit , quod fubxeUis exem- 
plis oflendere conabor. 



Physicvm 
emplum. 



£ X- 



Qukquidbabetvimfpecies rerum fenfibilium 
apprebendentem/entit. Omne animal habet virr 
jpecies rerum fenfibilium apprebcndendi. Ergo 
omne animal fentit. Hac demonjiratio in Syntbiji 
huius generis potiffima esl. Medium enim de- 

finitio 



finitio ( 
paffion 
in maU 
nitione 
prhcif 
folumt 
one cc 
qua h 
effictet 
cumd 
ciente\ 
riam. 
refpor, 
ftbiliu 
interr 
rerun 
defini 
unt r, 
jpecit 
Hici 
inde\ 
ietlu 
pr#d. 
ncci 
prxd 
yerfa 
habe 
lium 
etiar, 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




etrt& 
acien- 
t* 

ognof- 
Genera 
» in hunc 
e£t dire- 
i aliay$ 
fola qua 
:er quid, 
demon- 
esi , ap- 
i demon- 
rm d ne- 
u de his 
iicamus. 
qutd 
atq; 
exem- 



tbilium 
:t virr 
Ergo 
mthefi 
\im de- 
finitio 



P R I M V S 53 

finitio eH fubietti , ftmul fumta cum definitionc 
pafjionis. Tsfam ita ro fyroiyhn appeUatur.vndc 
in maiori propofttione paffio pradicatur de dcfi- 
nitione fubiettl lnqua definitione exprimuntur 
priicipia ipftus paffionis. Subiettum enim non 
folum comparatur ad proprtam paffionem rati- 
one caufa materialis (idesl ratione materiain 
qua haret paffio ) verumetiam ratione caufc 
effictentis. Definitio ergo fubietti ftmulfumta 
cum dcfinitione paffionis , exprimit caufam effi- 
cientem ipftus paffionis immediatam & neceffa- 
riam. si enim qu^ris t Quid ftt animal , rettc 
rtfpondetur ,quodbabet vim fpecies rerum fen- 
ftbilium apprebendendi. Si rurfus fentire quid ftt 
interroges , rette refpondetur habere vim fpecies 
rerum fenfibilium apprehendendi. Hac ergo 
definitio & propria pafjio [ubietti confiitu- 
unt maiorem , hoc patto : quicquid babet vim 
fpecies rerum fenfibilium apprehendendi fentit, 
Hic es~l fecundus modus dicendiper fe. De- 
indeprimo pr&dicatur , feu dicitur , hoc es~lfub 
iettum & pr&dicatum funt ita ad<xquata , vt 
prxdicatum non poffitinueniriextra Jubicttum* 
nec i conuerfo. Deinde vniuerfaliter dicitur t quia 
pr&dicatumdefubietto , &econtra poteslvni- 
iterfaliter pradicart. Minor es~t : Omne animal 
babetvim apprehendendi fpecies rerum fenftbi- 
lium. Trimusett modus dicendi per fe >dicitur 
ctiamprimo & vniuerfaliter. Conclufio : Ergo 

£ 3 omnc 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



S 4 l I I K R 

omne animalfentit. Eflq; fecundus modus dicen- 
dt per fe , Dicitur quoque primo & vniucrfaliter. 
H£c demondratio pradicatum ineffe JubietU ge~ 
nerimonftrat. Tales debent cffe omnes potiffima 
dtmonftrationesfeuprma inSyntbeft , vbi vides 
medium terminum continere duo , nempe dcfini- 
tionem fubieclt concluftonis, & dtfinitionempaf- 
fionis, boc cH pr£dicati.Torrd SyUogifmiqui ex- 
truuntur k? rtwbtrtf d potiffima , omnes quidem 
conflabunt propofttionibus de modo primo & fe- 
cundo dicendi per fe , fcd primo & vniuerfaliter 
non dicuntur , nift fola maior proximi fyUogifmi 
poH potiffimam. C&terum conclufto poti(Jim& 
demonftrationis approbata & demonflrata fit 
i^tayM Jequentis jyUogifmi , atque ita de reliquis 
fequenttbus ordme iudicandum esi. Extruamus 
itaque cx coniluftone proximi fyUogifmi boc pa~ 
11 o. Omne animalfentit. Secundws modus dicen- 
diper fe , & dtcitur primo & vniuerfaliter. Di- 
citurprimo , quianon eslalia caufa vt prsdica- 
tuminfttfubictio. vniuerfalttcr , quia prxdica- 
tum & Jubieclum commcant. Vt omnc animal 
fentit , & omne quod Jentit csi animal. Secundus 
modws dicendi per fc , dicitur primo & vniucr- 
falitcr. Quicquidratiocinatur cH animaL Hic 
mtnor virtutc csl inmaiore , vnde feqnitur con- 
clufio , quicquid ratiocinatur fentit. Hac con- 
(lufto (umatur rurfus vt axioma , <& cxtruatur 
bitc demoojiratio , Qukqutd rationale eft fentit 

(tH 



fcH 
priun, 
E/go 
& m< 
prtdi 
mo. 
truel 
cslat, 
omni 
jpecie 
inonj 
quot 
vimj 
funtj 
effica 
mi. c 
cluftt 
fueru 
fyllo$ 
omnt 
interj 
prop 
iUa, i 
quid 
nit. i 
mini. 
qua\ 
Sicut 
nc an 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



R 



M 



dken- 
faliter. 
tloge- 
tifftmA 
i vides 
dcfini- 
mpaf 
qui ex- 
yuidem 
<&fe- 
rfalieer 
logifmi 
ti(Jim& 
ata fit 
eliquis 
uamas 
locpa- 
dicen- 
Di- 
tdica- 
iica- 
limal 
tndus 
iucr- 
Hic 
con- 
con- 
tatur 
fenttt 
(tft 



( efl fecundm modm dicendi perfe, & eflpro- 
prium Jt cundo modo) Omnis homo rationalis efi. 
Ergo omnis homo fentit. Si omnis homo.Ergo vir 
& mulitr, adeoq\ omnia indiuidua jpeciei, de qua 
pradicatum monftratum efl in proximo fyllogif- 
mo. Deindc rur(m ab altero genere jinimal ex- 
trut hoc patio. Omne animaljentit Omne brutum 
cfi animal. Ergo omne brutum jentit. Hic etiam 
omnia qua Jub bruto continentur genera (id efl 
fpecies) eorumque indiuidua contluduntur ac de- 
monftrantur , Mq\ tot pofjuntfieriexirucliones, 
quot Juntgenera.jpecics & indiuidua eoruw,qu& 
•vim jentiendi habent. Hs, omnes demonftrationcs. 
funt jecnndarix , vt omncs concluduntur vi 
cfficaciadignitatit ,feu axiomati* primijyllogif- 
tni: cuim prsmiffafuerunt immediaU cauja con- 
cluftonis. Sed in reliquis inde extrutlvs pr<emijj<e 
fuerunt mediats caujx conclufwnis y vnde primm 
fyllogifmm tantum hlrt <&idtfi cur fit , reliqui 
omnes trt &r > id quod ftt , concludunt. Hic obiter 
interferamm, qu<e ftt mediata , quxq; immediata 
propofttio. M e d 1 a t a quidcm propofitio efi 
ilia, in qua prsdicatum intfi jubieclo propter ali~ 
quid , tki tale prstdicatum per eim genm conue- 
nit. Sicut riftbilc Socrati,quod prim conuenit ho- 
mini.I mhhdiata vero propofttio efi iUa in 
qlta pradicatum non propter aliud inefl fubictto. 
Sicut riftbile conuenit definitioni hominis, vt om- 
ne animal nmtaie 3 rationale , efi nftbilc* Ho~ 

£ 4 iwo 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 





mo es~l animal, mortale , rationale , Esi ergo ri- 
ftbiliS. Dcinde demonftraiiones potiffim& etiam 
formantur d fmgulis generibm,in quibws proprice- 
paffiones afferuntur , feu pr&dicantur , vt Omne 
animat ratidnaie es~i riftbile (bic propria paffio 
prsdicatur de deftnitione bominis ) omnis homo 
es~i animai rationale. Ergo omnis homo esi rifibi- 
li*. tiu esi Siiri demonfiratio , ex cuiws conciu- 
fione extrucKpTiw^Ttv , per mediatas caufas 
aiios fyllogifmos , & conclude propriam paffio- 
nem fpsciei , de finguUs indiuiduis prjtpofiu fpe- 
cieu Socrates eli bomo , Ergo Socrates est rift- 
biiis , &c. 



Ethicvm bxemplvm. 



JLxiomata Etbica primaria funt b&c,Qu\cquil 
eonuenit naturce expetendum efi. Bonum expe- 
tendum esi. Ter fe bonum magu expetendum efi. 
Summum per fe bonum fummopere expetendum 
cs~i tiis quatuor axiomatis alia quatuor exad- 
uerfo refpondent. Quicquid nocct natura ,fugien- 
dumesl. Malumfugiendumest. Ter fe matum 
tnagis fugiendum esi. Maximum per f$ maium 
fummopere fugiendum est- ti&c funt axiomata m 
doclrma de moribus , ex quibm omnia fua prx- 
cepta in Etbicis extruxit jlriftoteUs , Nos bre- 

uiter t 



mter 
paucc 

nia b> 
bonej 
expet 
ctuftc 
omat 

duflL 

tendc 
gnan 
axio\ 
funt. 
tus e 
mah 
ftick 
virti 
pruc 
quai 
omn 

p4> 

mat 
omn 
quce 
cmp 



uiter , vt oflendatur vfws buiws demonflrationis, 
pauca extruamws. 

Quicquid conuenit natur*cxpetendum cH> om 
nia bonefla ivtilia & fuauia non pugnantia cum 
boneflate ,conucniunt naturx. Ergohacomnia 
cxpetendafunt. nunc vero quia propofitionescon 
cluftonum approbatx & demonflratn , puntaxt- 
omata in progreffwne Syntbetica , ex prima c on- 
clufione faciamws tria axiomata. Honefla expe- 
tendafunt.Vtilia expetendafunt. Suauia non pu- 
gnantix cum boncflate expetendafunt. Exprim* 
axiomatc ftc extrue. Honefla omnia expetenda 
funt. virtws omnis efl bonefta. Ergo omnis vir- 
im expetcndaesl. Hxc conclufw fit rurfwsaxio- 
ma boc modo : Omnis virtws cfl expetenda : lu- 
fiicia , temperantiajortitudo , prudentia , funt 
yirtutes. Ergo luflicia , temperantia , fortitudo , 
prudentiafunt expctend*. Ex bac concluftonc 
quatuor axiomata licetfacere, exquibws rurfw 
omnia,qua in v\s virtute includuntur,demonflrari 
pejfunt. Eodem modo exfecundo et tertio axio- 
mate(devtilibws & fuauibws)demonflrandas funt 
omnes partes vtitis &fuaui$. Sed quia res exijs 
quA ditta Junt intelligipotefl , ad Gcomctrica ex- 
cmpla properemws. 



uiter. 



Geombtricvm 
cmplum. 



£ X- 



Omnis 



Omnis triangultw babct tres angutqs , duobus 
retlispares. Omnes IfopLuros, ]Jofccles , Scale- 
nos, Ortbogonios, ^mphligonio^ Oxygonios ett 
triangulws. Ergo omnvs ljopleuros & r c<gtcri, ba- 
benttres angulos duobus refiis parcs, Hinctot 
licet axiomata conjlituere , quot funt jpecics tri- 
anguli fubfumt*,Scd fatis esl breuitcr viam. mon- 
flrajfe. Exhis Ethicis, Thyftcis & Geometricis 
cxeaplis puto fatis intcUiguquomodo demonflra- 
tio fiat in progreffione Syntbefeos.Quare nunc ac* 
cedamus ad alteram fpeciem directx dcmonftrati- 
onis , quam dixi vocari x? a.v&>,<sait* 



D E DEMONSTRA- 

TIONE DIRBCTA 

Dlrefta demonjiratio Zr&Kvrtv esi y quem- 
admodum fupra definiuimus, ajccnjns dfi- 
nead principium. Conclufio enim eslquai fuerat 
finis in Syntheft. Hanc in dcmonfirationem vnico 
cxemplo dcclarabo. In gthicis exttnplis quapro- 
pofuimus , boec fuit vltima conclujio- Omms iu- 
fltcia , temperantia , fortitudo , prudentia , csl 
expttenda* Hac conclufto maior crit prima in 
•Anaiyfi , & in tertiafigura procedendum efl hot, 
patlo. Omnis iufiicia cst expetenda. Omnis iufti-* 
cta cs~t virtws- £rgo virtns es~i cxpetcnda. Hstc 

con- 



com 

yim 
Ergc 
parti 
ium 

ctfja, 
tnau 
fione 
Dial 
nem 
ftopi 
tnate 
pofie 
quen 
mom 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



1M 
:ale- 
)$ efl 
ba- 
tot 
tri- 
ion~ 
tricis 
Ira- 
ac* 
rati- 



primvs. 59 

conclupo rurfus retcxenda eftboc pafto. Omnis 
virtws efi expetenda. Omnis virtus efi bonejia. 
Ergo bonejla funtjcxpeteda. Eodem modo de alijs 
parcibus invltima concluftone Synthefeos agen- 
dumesi. verum quod proponitur , quia in con- 
cefjas & immotas propofitiones , hoc es~l axio- 
mata , rcfohitur , & monetybiloponws conclu- 
fwnem in demonftratiuo facilius Avthvt^ qua in 
Dialetlico fyllogifmo , idque propter certitudi- 
nem medij in demonftratione. Deinde & conclu- 
fw particularis atlu, virtute vniuerfalis efl, quia 
tnateria efi necejfaria. jltque ita Jnalyfts es~i ex 
pofterionbus recurfus ad principia & caufas , 
quemadmodum fupra in jLnabjft vniuerfaliad- 
tnonut* 

DE D EMONST R ATIO- 

WE JDVCiNT* AD I M- 

pofsibile. 

HViws Demonftrationis duplex ejl ratio quan 
tum adformam concludendi attinet. i^am 
alias fyliogifmo Categorico,alias bypotbeticocon 
cludit.Devtroq; bacregulajeu axioma omnibus 
fcientvjs accommodatum tenendum efi. si quid 
.falft,autabfurdi,aut pugnantis cum principijs 
fequitur adaliudin bona confequentiajUudyuoqi 
exquofequitur ,abfurdum &falfumtrit. vtfi 

quit diceretjinmn effe c$rPU4 t bocit* refutares. 

Si 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



6 O L I B E R i 

Sioflenderes corpm babere aliquam proprieta- 
tem , veldifferentiam , velaccidtns infeparabile , 
quodnonhabetlinea. Cumimpoffibile fttdcfini- 
tionem generU non prxdicaride fmgulis generis 
/peciebm. Hoc ergo patto deflruenda propofttio 
aduerfarij , per fyllogifmum in fecunda figura : 
Omne corpm habet trcs dimenfiones: Linea non 
habet tres dimenftones , Ergolmca non eHcor- 
pm . Tametfi autem in prima figura poffunt fie- 
riconclufiones negatiu£ , tamen demonflrationes 
negatiu^ non fiunt nifi in fecunda figura : Cuim 
h&c ratio esl. In negatiuis oporttt medium effc 
caufam cur prxdicatum concluftoni* non inftt fub* 
icclo, dequo negabitur rncdim terminm. Quare 
fierinon potesl vt minor propofttio ftt affirmati- 
ua , id quod fieri neceffe eH in prima figura. Relin- 
quitur ergo negatiuas dcmonflrationcs in fecunia 
figura ordinanda>s tffe. Ver hypotbeticum fyllo- 
gifmum dupliciter in{iitititur,nimirum d dcflrutlo 
confequente , & a primo ad vltimum. JL dcflru- 
fto confequente boc patlo : Si linea eli corpm , 
linea habettres dimenftones. Sed linea non habet 
tres d.menfiones. Ergo linea nonesl corpm. ji 
primo ad vlttmum boc modo.-Sihonefiafunt expe 
tenda>virtm non eft expetenda. Si virtm non esl 
expetenda s iuflicia noncH expetenda. Siiufticia 
non esi expetenda,tueri natos , educare & colere 
focietatern non funt expetendaSi bxc non funt ex- 
petenda , borribilts confufto & totim naturafce- 

da& 



td- 

ile , 

eris 
Jofitio 
gura : 
x non 
H c or- 
■fic- 
wnes 
Zuim 
effc 
tjub- 
)uare 

mn 

. Rclin- 
:unda 
lyllo- 

r lltlo 

eflru- 
rpus , 
rabet 
r. A 
expc 
mesl 
itfticia 
* colerc 
unt ex- 
urxfce- 
da& 



primvs. 6 1 
da <& xmmanis dtflruftio cs~t expetenda. Sed hoc 
es~i faljum , crgo illud etiam primum ex quo boc 
Jcquitur falfum csl , videlicet quod honefta non 
funt cxpitenda. jitfiboc falfum es~i , eim rcpu- 
gnans erit verum , nempe quod honefta fmt ex- 
petenda.Atque hac via vtimurpotijjimum^quan- 
do aduerjarij principia vocant in qu&ftionem. 

DE DEMONSTR ATIO- 

N B CONIECTVRALI, Q^V A M 

Grxci v»yiti4$* appel- 
lant. 

POtiffima demonflratio & propria , reuera 
cxprimis & immediatis & notioribm pro- 
pofitionibus probaredebtt poftcriora&' minws 
manifefta. Sed quoniam quod naturae notum eft, 
non Jemper nobis es~i notum, fit vt fmpim de prio- 
ribm per pofteriorajidem faciamm , proptcrea 
quod pofteriora interdum r.obu Junt notiora. Cum 
itaquehoc fit , demonftratio dicitur tj/ct^/wJW 
ksu <tAE/Tor , qux quidtm non ett adeo demonjira- 
tionistitulo dignaatqueea , quxex prioribm fi- 
dem facit poftcrtomm , nimirum cum illa priora 
naturx funt & nobis aque cognita. 

~Uic tempefliue videtur adijciendum dijcri- 
meneorum qudtcognofcuntur, qusjanc in triplici 
funt difcrimine. alia emm nobis notiora Junt , 

alia 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



tf2 l I B £ K 

alianatur& ,alianobis& natura ex&quo nota 
funt. Eorum quce nobU notiora funt , duplex es~l 
difcrimen. l^am qu&dam a>.&»ra. , nimirum qu* 
fenfibws exterioribwsjdq\ vel aliquibws , velom* 
nihws percipiuntur , vthic color , boc frigidum 
&c Qutdam cognofcuntur , boe 

tsl crebra obferuatione eorum , qu& jxpim Jenfi- 
bws offeruntur , quorum obferuatio diutina gignit 
vniuerfalem propofttionem coUctiam vniuerfa- 
li experientia, mentifque munere conferuata, qutt 
poflea, quia cs~l hwa.™ > in fcientijsfit axioma, 
ynde poflea extruuntur innumtrs. demonflratio- 
nes. Huiws generis pleraque axiomata [unt in ijs 
fiientijs , qu<z circa fcnfws verfantur. Huaiis esl 
jflrohgta y Geometria , Jrithmctica &c. Hinc 
tslquod ^riflotelcs , & pott hunc Thitoponws 
impoffibtle effe dicunt , vniuerfalia fpecularinifi 
per indutlionem ,quodfane de eo tantum gencre 
intelligendum csl , de quo nunc dixi. Ea autcm 
quanaturtnotiorafunt , vocantur vniuerfalia. 
Sed triplcx esl confideratio vniuerfalis iuxta 
triplicem natur<e ordinem. ^Aut enim ftetlatur 
ordo wvtw&TM , fecundum qucm res d fuis 
principijs extruuntur. Quo fane ordine magis 
confufa & magis vniuerfalia priora funt & »o- 
tiora natura , qudm qu* inde extruuntur. Sic 
puntlws in Geometria prior esl linca : hnea , 
figura. jLut fpeclatur ordo t»$- S\au^i»e , vide- 
licet cum rerum form<edprincipijs ort<t difcer- 

nuntur 



nunti 

tum. 

Yum 

deliby 

7>orr 

funtt 

gisfu 

gencr 

tninifi 

Gr&ci 

ne fci, 

natse : 

flratic 

bilijit 

digfc(, 
De 

«A.t/TO 

dcm ot 
ra. v, 
Hic n 
Jed ex 
Kimiru 
qumti 
ftS, pjo 
primut 
tem vi 
x amfiQ 




? * t M V *. 6$ 

nuntur paulatim , tione c adformas fuerit deuen- 
tum. K /tnt ffrcftatur ordo 7»r aartiifom\ nimi- 
turn twih finti ni proponitur , & natura quafi 
deliberat & ordinat ea qua ad finem jpeftant. 
"Porrd i\ux nobis &• natura aque funt nota, 
juntta vniuerjaha exifimanda , quxnobisma- 
gis funt nota , quam eorum particularia : Cuius 
gencris funt omnia , qu# vi mentts fwc fenfuum 
winifltrio agnofcimm : qu£ quia jenjm latent , 
Gr&ck KiK$vu<£p* nominantur. quia jine induclio 
ne fciuntur , <v»*«4 w <. ejuia in mcnte quaft in- 
natje , koivu pnuu vocantur: exquibm dimon- 
flrationes extruuntur omirinm firmiffima & no- 
biliffimx. Hts ita explicatis reuertamur eo , vnde 
digreffifiww. 

Demonflratio itaque fifyetpifhe , qu* 
«horof dicitur , fit per ea , qust <r<,is7ra&e*T»- 
( { ith nobid fnnt nota , natura refolutionts qui- 
dem ordine priora , c ompofttionis vero poflerio- 
¥a. yt ft qiuratur : an Spbxricrt figura fit luna. 
tiic nibil cx prioribm dcmonjirare poffumus t 
/ed ex pofierioribm omnium concludmdum erit 
tumirum ex illuminatiombus lunne , qua infe- 
yuunturformatn eim & depcndent ab ipja. vn- 
a <'. pjobamm lunam ejfe ffbxricam : quodeH 
primum & cauja Uiuminationum. Quoniar/iau- 
Um vidarmt ipfam bis ftngulis mmfibm falca- 
tmficrjjn m duo jeftam>bi* vtrinq\ gibbofam, 

S Jcmel 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



C 4 I I B E R 

femelfuum plcniluniumhabere , concludimm ex 
boc fpbmcam effc. Si cnim efjtt difcus,totws eiws 
difcws colletlim aut tlluminarctur , aut r.ori,lcle 
ipft occurrente \ Quoniam autcm fpbarica m > 
folque ip(a eft altior , accidit femper partcm ipff 
wsadfoicm conuerfam iUuminari , & boc pauU- 
timfieri quoufque ad diametrum irft oppofitam , 
totum bemifph&rium ipfum afpiciens Hluminetur. 
£fl igitur illnminatio indiciumformt ipftws. Nec 
quia ftc iUuminetur (pbtrica esl , fed quiafpbm- 
caftlluminationes ratiocinamurex caufa effeftum. 
' Vcrum quoniam natura primum , & caufa ,figu- 
ta ipfa fphmca , eft nobvs iucerta , manifefta au- 
tem iUuminationes,ytimur pofleriore rt fidem 
faciammdepriorc. Et quoniam infotubdia funl 
talia fiina&conieUur&t probationes cx ipftsfa- 
&0/S demonflrationesyocawMypcrfecundam , yt 
addit Vbiloponws , menfuram demonflrationvs. 
jltque b&Q de demonflrandi Aktbodo diftafuffi- 
ciant. 

D E D I S P V T A- 

T I O N E. 

TJmetft yerax difpntandi Metbodws cx ijs 
pr&ceptvs>qu&in Metbodo probabili & A- 
monftratiua prafcripftmm , commode peti po^ 
teslitamenbocloco quadam quafi conccrtantt- 
um jlratagemataadijctreplacet : quibm admo- 

ncantur i 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



\ws extjs 
^ih&M- 
peti po- 
certanti~ 
is admo~ 
neantur 



PRIMVS. 6% 

neantur adolefcentes , quomodo cogitationes fuas 
inf.ituant , & intra quas metas cobibere eas de- 
beant , ne vt rixofa mukercuU fine deletln & 
iudicio verbu contmdant. Quod cum fit , neque 
ipft quicquam prtter garrulitatem inanem re- 
portant , ntqut de qusflionibws in certamcnpro- 
duciis iudiciumferre pujfunt. Ouo fit vt faperc 
quidemftbi videantur /fedrerum dulciffimave- 
ritate amiffa , errorum tenebris & ignorantia 
inuolnantur. Vtc cnim difputatio garrulitas 
muhebns cffe debct ,fcd amlca quxdam & pla- 
cida confabulatio. 'Xam DhlcfticorumeH , vt 
inquit TUto , $t*Kty&ai. Cttius finis 

vltimMjff* debet veritatis inquifitio , cui inutn- 
ta & quafi e tcnebris emerj* acquifccre dcbe- 
mm. Quod autcm intcrdum dijputatur dc rebus, 
de quibws nulla esl dijjcntio , bocfit idco> rt ado- 
lefcentcs affucfiant ad defcndcndam & non pp- 
pugnandam veritatcm. Et vt tyroncs rnilitarcs 
in vmhra fc primum prtparant , vt poftca cum 
resagendaeftferid, ftnt inflrutliorcs & magis 
ad iftu? r,m infefendoi , tum emtandos idonei : 
ltaffudiofl m jcholU dijputationibws crcbris fe 
exerctre debent , vt pofiea veritatis fortiorcs 
patronicfie poffint. Sed omiffo longtori exordio 
r*m ipfam aggrediamur. 

IN difputationc duo effe debcnt , apparattis 
& conflift.ti* feu concertatto. jlpparatm confi- 
ftitinnottcia locorum, in babituiine eorundem 

b' adfe 





Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



6 6 L I B B R 

ad fe inuicem , & in accommodatione ipforum ad 
propofttam quxflionem : qux tria tametfi in Dw- 
letlici* traduntur , tamen de duobus pojiremis 
bic pauca dicam , ac primum de habitudine lcco- 
rum ad fe inuicem : qu# babitudo ex hti regulis 
inteUigi potesl. 

Prima r e g v l 
Cuicunque definitio attribuitur , eidem omnh 
fuperiora dircfto ordinepofttagenera , eorumquc 
differenixxgenericA tribuuntur. 

SECVNDA R.EGVLA. 

Cuicunque genus attribuitur , eidem omnia fu- 
periora direcio ordinepofita genera eorrnnq\ dif- 
ferentisgenericx attribuuntur. 

Tertia rbgvla. 

Cuicunque jpecies attribuitur, eidem genus^ 
differentia, definitio,proprium, infeptrabtle acci- 
densattribuipotesl. 

Q^V A R T A RBGVLA. 

Cuiproprium attrtbuitur, tidem (peciescum 
omnibus fuperioribus , difj^rentia & definitio at- 
tribuitur. 

Qjf INTA REGVLA. 

Cuicunque differentia attribuitur/idcmgenk* 
& /pecies attribui debent. 

JEXTA REGVLA. 

Cdufa 



M 



\ ommx 
tmquc 



lia fu- 
\\ dif- 



acci- 



tio at- 



igenui 



:au 




Caufatffettum , & ejfcflns caufam fequitur. 



5 E P 1 l M A REGVLA 



Tartcsjequnnturtotum, qui emm totum, 
mitttt , partis mgare non potcsl. 

OCTAVA REGVLA. 

Mudo pofito,ponitur & nomen principalc, & 
contra. 

7\£ O N A REGVLA. 

Cuicunque tribuuntur accidcntia & attns , »7- 
lud exiftere necefjc csUvtJubieftum. 

DBCIMA REGVLA. 

J^htiuorum mutuaeftpofitio &iUatio. H<$ 
deum rcguUcontincht apparatum , feu habitu- 
dinem locorum inter fe^quatenui fcre affrmandis 
qudjhGnibu* adbibcri pcjjunt. 

Torro ft qi**{lio nrganda esl.difpiciendum crit, 
qvid ahuuo affirmato vcl ncgato ncgari potcrit , 
cjud dc rc jcquenies reguU objeruandA funt* 

T R 1 M A. 

Cu\ d fi> nio adirmtur , eidcm Jpecies adimhur 

tlCtjJjilO. 

9 fj C V N D A» 

Cni d ff rcnt U V proprium adimuntur, dc c o- 

dcm <y fjxihsd ntgabitur. 

7 fc R T 1 A . 

T^egati* gcnerc , dif;rentix , definitionc^ 

F 2 propm 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



68 I I B E R 

proprio & infeparabili accidente , negahitur & 
(pecics* 

Q^y A \T jl. 
T^cgatis partibus , negabitur & totum. 

Q^V I N T jt- 
Vegata caufa , negantur effccla , & cccntra. 

S E X T JL. 

*b{egatis fubieUis , denegabuntur adiacentia , 
aftus , & accidentia omnia. 

S E T T I M J. 
tfegato nomine principaii , denegabkur & 
modus & econtra. 

0 C T J V J. 
Sublato relatiuo , negabitur correlatiuum. 

V, 0 N J. 

Cui attribuitur genus ccrtum, deeodem diuer- 
fa genera omnia , eorumquc differcntia &ft>ccies 
negabuntur. 

D E C I M J. 
Cuifiecies tribuitur certa,reliqu<e negabuntur. 

VNDECIMJ, 

Cuitribuitur vnum contrarium , abeodemrc- 
ftquum rcmouctur. vbibanc hcorum interfe ba- 

bitudincm , 



P R I M V S. 6$ 

bitudinem , de qua plura in Dialetticis prscipiun- 
tur tfludiofm inteUexerittfacilim eritpofteaac- 
commodatio , qu& omnino inflituenda es~i que- 
tnadmodum pr/fcriptum efl in probabili Metho- 
do , & pro diuerfa babitudine loci ad partes qute- 
ftionis propofitx, erunt ali<e atque aliaform*} ad- 
hibcndje. 

Jn confliClu feu concertatione cauendum efl 
ne iftm inferentes , iat proprijs telis d belio dif- 
cedamm , nulloprim virtutis fafio edito , quotL 
nefiat arma noflra debent nobit effe cognita , hoc 
esl , argumenta debent fecundum normas Dia- 
lefiicevs deduciin difputationem , quorumvis 
& connexio in promtu debent effe , fi ea aduer- 
farim velcontemfcrit, vel improbauerit. si cgu- 
temferit , hoc eli , ft connexionem reiecerit , in 
promtuexlocis & regulis confequeniiarumra- 
tio nexm effe debet. Si improbauerit quid , nouo 
quaft telo defendendum e£t , donec vel iufte vi- 
UmfuerU , vel viftor ipfe euajeris. T^eceH 
vnica via adoriendi aduerfarium. vt enim in 
bellis aliajs aperto marte , alias ex infidijs ho- 
ftem aggredimur : ita in diffutatione alias aper- 
to argumento aducrfarij propofitionem impugna- 
bimm ,alias exinftdijs. Hinc dupliccm argu- 
tncntandi duftum fecerunt t vnum direftum , jil- 
\erum obliquum. De vtroque in hunc modum 
fcribit Hpdolpbus. Duclm eft , inquit , duplex 
cuiquerei proband<t, vnus direftm , vt cum 

F 3 propo- 



J O t I B B R. 

propoftto aliquo velut recla via colligemus id 
quodprobare volumus. vt qutprobare vditja- 
pientem effe diuitem , dicat , Sapiens nuUim indi^ 
%et, Ergofapiens efl diucf. jiXim efl duftu* ob- 
liqum , vt cum accepto contradicente quod 
probare volumm , colligimus ex eo aliquid quod 
falfum ftt, vnde regreffi docemm fulfum ii efjr. tx 
quo coUeUum eft, idque quia contradicem rfl rf- 
us,quodintendimm probare.Co'f?qucns eft tflitd 
ipfumeffe verum. vtfapiens efi diues , Si entm 
non ftt diuesfapiens , cupit aliquid : fed falfum >:tt 
hocfalfumigiturexquo colligitur id.boces~l> 
non effe diuitem fapientem. verum ighur erit , 
quod intendimas Japientem effe diuitem. 

Jionfunt autem b& argumentandiformx , pcr 
omnescntmformas,quas expofuimus ductpof- 
funt , fedvi&qu&dam coUigendaintentionis. Ex 
his I{odolpbi verbisfaciie & vnde materia vtri- 
ufque duUus ftt petenda , & quis ftt vtriufquc 
yfus , oftenditur. 

D E CO LLOCAT I O NE 
dialectica. 

QV&hatlenm difiafunt, pertinent ad eam 
Jijputationem, in qua certa tbemata pro- 
ponuntur defendenda. verum vbicum difputan- 
tium nwter , quod probare , velimprobare veltt 

alter , 



u 



rir, 




PRIMVS. 71 

alter,nouit, alia ratio csi, nouaque collocatio ad- 
bibenda. Et quiadebac coUocatione multapra- 
(cpta apud DiaUfluos extant , qua piurimum 
facinnt *d ordincm in Tlatone inteUigeudum , 
ireuiter pauca prtcepta colligam , idque potifji- 
rnum ex oflauo libro Topicorum jiriftotelis , Si- 
ne enim borum jiriHotelicorum pr&ceptorum 
intcllcflu , mu\t& ab imperitis affinguntur Tla- 
toniabjurds opinioncs. T^eque cnimfieripotesi, 
vt Mctbodm collocationis Tlatonica inteUiga- 
tur ab ijs , qui banc doflrinam ignorant. Quoni- 
am itaque Dialogi cohflant interrogatione& re- 
ffonfione dijjercntium , oportet vtrunque , boc 
esl , interrogantem & refaondentcm certa & 
peculiaria tenere prwepta. Jnterrogantis ita- 
que bscfmt prxcepta. Trimum oportctillum 
in promtu babere neceffariat propofitiones , boc 
es~i , ex quibus id probari potett , quod intendi- 
tur , yt funt maioris & minoris propofitiones in 
SyUogifmis.prater necefjarias propofitiones, Qita 
tuor propofitionum generibus inflruflus efjede- 
btt dijputator. jtli&enim induflionis gratia, vt 
detur vniuerjale. jilUamplificationis gratia, 
vtauflior fit oratio- jLli&occultationvs caufa, 
vt occultctur conclufio. jtlit pcrfpicuitatts cau- 
fa , yt nuUa excufatio haberi poijit , adbibcbun- 
tur, De neceffariarumpropofitionum collocatio- 
ne bocfciendum esl , quod vcldirefle collocandx 
funt, velper occnltationcm. Dircfle, cumflatim 

F 4. id qmd 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



7 2 I I S E R 

iJ qwod volumus concludimtts. vt ft qusratur , 
anfelieesfint Tyranni, boc pafto interroges : 
Confiflitnefelicit&sinvirtute t an Tyranmvir- 
tutem habent i Si aduerfariws hic primam admit- 
tit negata altera , inftrenda eft conclufio . Ergo 
Tyranni nonfuntfdices. Et monet jirifioteles hoc 
loco 9 ytrech dutlu potius quam obliquo vta- 
mur , nificum fecus obtineri , quod vokma* non 
fotesl. Deinde ttiam monet , quod necvjfari* 
propofttiones debeanthabere aliquid folidum & 
rerelvhtov & probabile. Monet tertio , vt 
elufionim non interrogemus , frd vt ex conceffis 
eoncluftonem inferamus-Namconciafio confctta, 
efl velutiparta viftoria. Hanc enimji quis inter- 
roget , concedit vitloriam partam aduerjario. 
Quarto loco monet , vt ex interrogatione non 
Dklefticajaciamus Dialebiicam, quam poffu* 
mus affirmare , vclnegare- vt , quis es~t homo , 
non e& Didleftica interrogatio 9 fedfic , eflne bo- 
mo animal rationak , an non : cum enim hoc 
pafto interroges aduerfarium , idem ne an diuer- 
fumfentiat yfacileapparet. Quinto monet , vt dc 
eadem re nonfepius interrogemus. 

De direfta coliocatione propofitiomm neceffa- 
riarumhaftenusmnc de occultatione dicendum 
cs~i. Non enim fiatim proponend* funt necejfa- 
rUex quibws conclufto efficitur , fed occultanda. 
Occultantur autemhis firemodis. Trimo>Si 
furfum afcendatur , hoc ett , ftfuperiora genera , 



fiatin 

effctt 

terro 

no. j 

dofi 

propi 

num 

babt 

um 

um, 

batrn 

idem 

mo c 

tutei 

Hicc 

mult 

pofit 

quis 

bom 

temt 

qux 

mus 

tiom 

qua 

detu 

net, 

occu 

Jkrh 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



r* 

s : 
i vir- 
\mit- 
Ergo 
s boc 
vta- 
4 non 
fftris 

:co«- 

10$ 
:tU 

ttr- 
irio. 
non 
offu* 
mo , 
ho- 
boc 
uer- 
vt de 

f+ 
dum 

nda. 
o>Si 
ra, 
vel 



velfuperiores thefes fumantur , non ex quibus 
fiatimconficitur,quodintenditur. vt ft qunflio 
effet , JLn pietas principi ftt neceffaria. No» m* 
terrogemm primum de iufticia , fed de habitu bo- 
no. Deinde de virtute , Tertio dc iufticia. Secun- 
dofi conclufiones ftleantur , quibm neccjfari* 
propofitioncs confirmantur. Tlato oftenfurm bo- 
num cupcrc, virtutem non effe, propofitiones has 
habait. jilteram.bonicupiditatcm effeomnt- 
um : jilteram yvirtutemnon folum nonomni- 
um , fed paucijfxmorum. Vnde concluftofcquc- 
batur , itaquc boni cupiditatem & virtutem 
idemnon effe. Harum altera propofttio Jyllogip 
mo coUigatur : Nonne quifquts malm el\ , vir- 
tutemnon babet : Tionne pemulti funtmali* 
Hic omittatur conclufto , qux cH virtutemper- 
multos non babere , & conflruatur fccunda pro- 
pofttioneceffariaprim hoc paUo : nonne t qutf- 
quU malum cupit, bonum non cupit ? £t quijquts 
bonumcupit,Umalumnoncupit ? Malum au- 
temnemo cupit. Hicetiam concluftotranfiliatur 
qu& eft , Bonuni omnes cupere.Et quia iam habe- 
mm duorum fyllogifmorum conafjas propoft- 
tiones , habemm etiam eorundem concluftones, 
quascumulateinferrelicet vbi oportunum vi- 
dctur. Bn uiter hoc jrifiotclU prMeptum mo- 
na, vt conceffis tontenti non auide quodfquitur 
occupemm , propterea quod boc iam ipfo aduer- 
Jario inuito baberi poteft. Huim prxcepti ex- 

F 5 emplts 



wplis plenm eft Socrates apud Tlatonem. 
T £ r t i o , ft ordo propofitionum permute- 
tur y & commifceantur propojitiones diuerjorum 
fyllogifmorum , hoc modo. t{onne i* , qui malm 
til vtrtutem non habet i Xonne quijquts malum 
cupit , bonum non cupit f T^onne mali permuld 
funt ? Tyonne malum mmo cupit Q v A k - 
t o , Si coniugata interrogando commutentur. 
Ut ft probandum effet, bonum virum ejfc dignum 
laudc , interroges : Ecquid bene agere cjfct lau- 
dandum ? Sed hum loci enflaftn , vide in loco 
coniugatorum apudvhilippum. 1 n t o* 
Si i:a interrogemm , vt aduerfarim non intclli- 
gat ex forma quxflionis quidcupiamm nobis 
concedi. Sieniminterroges hocmodo , T^onne 
multi mali funt ? intelligat aduerfarim te cupere 
affirmatiuam partem concedi. M ftfic , Multi 
neanpaucimalifunt ? Ex quxflioms forma ii- 
telligi non poteft, quidcupias concedi.S exto, 
Si per ftmilitudineminterrogctur , in quaiatetv- 
niucrfale , vt potesl ne ignis clare & fine fumo 
principjo flatim cfflagrare ? Ergo fweinuidiaglo- 
ria fubito enitefcere non potesl. S t p t i m o . Si 
ipfe interrogator interdum ftbi ipfi reftflat. Sjtjpe- 
tli enim nort habentur illi , quiaqui in difputando 
videntur. 0 c t a v o.Siea proponantur qu<t 
yfttata & tritafunt , in omnwmq; ore vcrj*n- 
tur. jlutoritas enim in omnibm caufis & folet 
& debct valereplurimum. 2^ o n o.Sineceffa- 

rU 



rtstp 
gentut 
mos St 
milia j 
quemc 
ita ma 
bomin 
m o. 
cunqu 
clufto 
quodt 
Cbrifti 
ris bm 
fiicia t 

M O. •! 

ftdium 
tur. i 
dainp 
tur : I 
bmpi 
v l t 
interij 
nibila 
one ce 
Ha 
Unda 
clum i 
hreuij 
tionis 



primvs. 75 

m ' tU propofttiones , veluti non necefja.rU interro- 

Mte ~ geniur , diffimulcturque id quod intenditur , qui 

rum rnosSocrati cfi familiaris. D e c i m o.stfi- 

a ^ m tnilia per comparationem proponantur. Klonne 

lum quemadmodum multi indotli , multi paupcns » 
itamnltifunt mali f Quia femper pauciorafunt 

A R " bominibm bona ,malaplurhna. Vn d e c i- 

tentur. m o . Si declinetur in latm & furfum & vnda- 

ignum eunquc. Hac enim rationefacilim obtinctur con- 

ktlau- ( i N j l0 } vt ji vo ( 0 fumere pofterim , innrrogo ti 

n loco quodeH prim & ccontra, vt ft concedat Tapifta 

t t o, Cbriftum morte fuafatisfeciffe pro peccato gcne- 

intelli- rlsbumani. Confiteatur ncccffe efl , bominssiu- 

nobis fti cia operum gloriari nonpoffe. D vodeci- 

Honne no.si eajn quibm es~i totim contentionis prx- 

cupere fidium pofitum non in principio flatim proponan- 

Multi tur. vt enimfirmiffima pr&fidia non funtftatuen- 

ma ii- da in prima dcicfed reftim xn nouiffima coUocan- 

x T ° » tur: Ita in dtffutando diu occultanda funtfm qui- 

atetv- bmplus viriumeH. Dbcimo tbrtioc^ 

: fumo v L t i m o , Siproducantur & amplificentur , 

Uaglo- interijcianturq; in argumentatione,ea omnia,qus 

a o . Si niijii a j nm pertinere vidcbantur. Hac enim rati- 

Sufpe- one cdatur & obfcuratur res Socratko morr. 
utando Haftenm dc ijs propofttionibns , qune occul* 

ur quA tandt condufionis gratia adbiberi folcnt , di- 

verjtn- ilum efi. Nunc de ijs propofttionibm dicatur 

r folct breuiffime, qua ad amplificandum fcu k&rp«> ora- 

itceffa- tioo^ pcrtmm.Ccrtum e& dm tffe tanturn pro- 
rifi pofutones 



E 



pofitiones necejfarias vniws conclufionis , qudvi 
& pondere valeant, Ceeteras quwunque pr/eter 
bas accumulantur , multitudine & turba vakre. 
Cum igitur loco vniuerfalit propofitionis ponimpts 
induttionem , & loco definitionis diuifionem» ] 
certum esl nos orationem vberiorem & ornatiO" 
rem reddere. Eflque boc jiriflotelU prAceptum , 
quod tsfhf "oyMY & ko^(j.9v orationis b&c duo pO" 
tiffimumfaciunt , mz ay» <*< ^/«^™- , perjpicu- 
itatis gratia , feu vt jirifloteles inquit , ut <?&<• 
^jjjhay adhibebuntur exempla & parabok, quA 
ad illufirandum & explanandum non folum d Di- 
aleclicis , verumctiam ab Oratoribus & Toetis 
ftpiffime adbibentur.Toflremum ajjumenturpro- 
pofitiones prater neceffarias induftionis gratia , 
nimirum vt vniuerfale induttiotte exprimatur , 
fedindutiioncpotiu* apud imperitos, fyllogifrnQ 
vero apud dofitos & Dialefiticos vtendum eft» 

Haftenus Metbodws tradita eH t quia inflitua- 
tur dijputator contra aduerfarium : nunc pauca 
de re pracepta dentur. vt quemadmodum aduer- 
fwsaflum rejpondentis munitm eft confilijsdi~ 
jputator, ita fit ratione, cumfeargumentinatura 
peruicax obiecerit. Esl auttm vnamquamqut 
remprobandi principium duplex , Mterumpro* 
pofitcc rei definitio , Altcrum axioma , quorum il- 
lo clareres in fua natura & ambitu cernitur , 
boc cuidtntcr quare inea aliquid fit intelligi- 

tur, U" 



tur,\ 

mum 

infeli: 
Omni. 
quitui 
re.Hi 
pit cffi 
quam 
cupiet, 
testejj 
quicqt 

esl pr 

dijpuu 
ti quoi 
bamm 
que re) 
ter att 
tur co? 
conclu 
toncea 
e* par, 
tutam 
fnerit , 
^ertip 
*emfie 
fmo n 



U& VI 

kre. 
imus 
nem> 
atio- 
um 9 
opo- 
..fpicu- 

as <ret" 
/<€, qu& 

m d Di*< 
Toetis 
turpro- 
gratia , 
matur , 
hgifmo 

Inflitua- 
C pauca 
i aduer- 
filijs di- 
i natura 
uamqut 
umpro- 
orum il- 
rnitur > 
mteUigi" 
tur t n- 



p r i m v s. 77 

tur , reliquiloci bis duobm famulantur. Sitqttce- 
flio y ^An quifquam mala,vt mala cupiat. Hic pri- 
mum qu&ratur axioma , vidclicct nemo vulc effe 
infelix. Hoc axioma fit maior, additur minor , 
Omnis quicupitmala , vulteffe infelix. Hincfc- 
quitur conclufto , ncminemmala y vt mala cupc- 
re. Hic ft quifquam axioma negauerit, ncmo cu- 
pit cffe infclix , nibilbabemus , quo iuuemus nos, 
quam definitiones rerum duarum , fcilicct verbi 
cupiendi & infelicitatis , quibus ofienfis nifipo- 
teft effici , vt recipiatur b#c fententia 3 vix potefl 
quicquam afferri ad probandum illuftrius. 

Post q_v a m nuncinttrrogatorinflruftws 
csl pr&ccptis aduerfus aduerfarmm , & rtm in 
difputationem addutlam , Sequitur vtrejfonden- 
ti quoque prdtccpia ex codem Jlxifiotele prafcri- 
bamus ,fed idfacicmus bnuiffime : Officium ita- 
que reffiondentii in bis confiflit-.Trimum diligen- 
terattendat, exquibus aducrfmus probare niti- 
tur concluftonem fdfam, caueatq; ne caufasfalfiz 
conclufionis , qu# funt propofitiona in fyllogifino 
concedat , fedeas fi ornnino fidfg fm rcijciat , fi 
*x partc y diftinguat. Demde ivfam colleblionem 
tutam animo intueatur , qu4 > fi Dialetlica non 
fuerit , reijcienda ctt , & monflrandum vitium. 
Tertip contra adnerfaru perfonam jubinde oratio- 
n *m fieclat, Quarto contemnat ea,qu* ab aduer- 
faio tanquam necefjaria addufta Junt. 

Sunt 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Sunt & exercitationis pracepta commumi 
epponenti& refpondenti prafcripta ab ^infto- 
ttle , quibus inflrutli ejje debcnt dijj>utaturi s quo~ 
rum pr&cipua recitabo- Trimum ajfuefcendutn 
cst argumcntationes conuertere. Sic enim ma. 
ior nobis ad diftutandum argumentorum fub' 
pctct copia , & in paucis multas argumcntatio^ 
nestcnubimus. Esl autem conucrtere , conucrja 
conclufionein contradiftoriam vel contrariamt 
&af]umt* alterapropofitionum alteram euer- 
tcre , quod quomodo fiat paucis explicandurn 
ctt. Si igitur fyllogifmus conuertcndws fuerb 
primafigura , maior per tcrtiam eucrtetur , iw- 
norpcrfecundam^Vt, (i quia omne boneftuf» 
iaudandumcs~i,& omnis virtUa honefla , Ideo 
omnis virtm laudanda. Siquidem virtus quxdar* 
laudanda non fit , fme omnis virtus esl honefta , 
quoddam honeftum non erit laudandum , ftut 
Omne honeftum eft laudandum , quadam virtuS 
noncrithomfta, Sed&- omne boneftum law 
dandum ctt : & omnis virtus honcfta ( funt e' 
nim horum contraditioria manefefte falfa ) Stat 
igitur firma conclufio , omnem virtutem, law 
dandam cffe. Sifylbgifmus conucrtendws fut' 
ritfecundxfigura , minor euertctur per primam * 
& maior pcr tertiam figuram. vt fi quianul' 
lum turpe amandum , & omnis volupta* ts~\&* 
manda, idto nulla volupta* turpis es~i. Siquider» 
quadam voluptas turpis , fiue omnis voiuptas 



«e k 
non 
tH , 

( ™ 

esl) 

Volu 

logif 

&rt. 

Im ( 

csl t 

pis m 

pis ei 

Cryft 

lapis 

tradi 
igitut 
dum i 
confic 
ditiot 
tonts 
eliciet 
eircul 
Quart 

Mtcr 

\udioi 
ius ra 
faisex 



M 



m 



unti 

ri,quo~ 
cendutfl 
m w&* 

ntatio* 
mucrfi 
ariam t 
eucf 
andurfl 
futrfr 
ir , mi" i 
neftutn 
Ideo 
qu&dart* 
honefla , 

m,fi*\ 
n virtus 
um law\ 
( funt cA 
(a) Sta(\ 
lauA 
fue*\ 
mmam * 
tia nul' 
eft A- 
iquideti* 
Uupta* 
efi 



79 



tfi amanda , quoddamturpe critamandum. SU 
ue nullum turpe amandum, quadam voluptas 
non erit amandal Scd turpe nullum amandum 
cH y votuptas autem omnii amanda non eft , 
( vtraque ex collatione conlraditforia maniftjio} 
csl) Lrgo recle conuerfa condufio eH , quandam 
voluptatem turpem effe. Si conuertendws fyl- 
logifmws fuerit ,tertUfigur<t, maior inprima, 
& minor infccunda eucrutu r, vt fi quia CryflaU 
lus omnis lucidws e& Cryflalius omnis lapit 
rH , ideo quidam lapis lucidus esl* T^am f\ la- 
pisnuUwscHlucidus ,fiuc CryfiaUus omnis /4- 
pis cH , quidam Crjflallws lucidws non erit. Siue 
Crydallus non tuudus eH , CryflaUus quidam 
lapis non erit. Sed &- omnit CryfiaUws lucidus 
cH , <&- omnis CryflaUus lapis ( vtraquc ex con- 
traditloria falfttate conuinciturveratffe) Stat 
igitur firma couciufio , qucndam lapidem iuci- 
dum effe. itaque in .adem re fex argumenta licet 
conficere Trta cumfumitur condufionis contra- 
ditlorium , & rurfus tria , cum fktnitur condu- 
fionis contrarium. Nec vUa res potentior esl ad 
cliciendum verum , quam fubito & tanquam vno 
circulo pofitas eadem in re colktlioms cernere. 
Quare non immerito jirifioteles i* avri^<p* 
tntev cxercitij praccpta numerauit. vt autem 
r J*diores metiws perfj>iciant conuerftoms bu- 
*<*s rationem s iam [impiiciiX repetam , propo- 
Wisexempltitriumfouwum ; luxtaquxfacU 

le crit 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



8 O L I B B R 

le erit omnes fyllogifmos conuertere^mftmilis 
cft in omnibm coliigendi ratio. 

DE TB^lMjl FIGVl^ji' 

Qumtur , num omnU impietas ftt fugtend*. 
Concludatur affirmatiua thefts hoc modo : 
Omne feccatum eslfugiendum , 
Omnis impietas esl peccatum , Igitur 
Omnis impietas cfi fugicnda. 
Hic ft maioris & mmoris contradiftoria in- 
ucniuntur falfa ,'tmmotairit conclufto exnecef- 
farioveris. Tertertiam igitur figuram explore- 
tur maior fumto contradiftorio concluftonis , boc 
modo i 

Qtudam impietas non ett fugienda , 
Omnis tmpietas esl peccatum , 
Quoddam igitur ptccatumnon ett fugien- 
dum. 

Sedconclufto hxmanifeflefalfa eBJgitur eius 

contradiftoria erityera , Omne peccatum ejfefu- 

giendum. Ter fecundam exploreturminor jeruata 

maiori principalis Jyllogifmi , & cfjumto contra- 

diftorio conduftonvs hoc modo : 

■ Omne peccatum cH fugiendum , 

Ou&dam impietas non eftfugienda , 

Tgirur t quxdam impietas non cP, peccatum» 

Conclufto esl fadfe. Jgitur eim contradiftori- 

um erit vcrum ^yideticet Qmnem impietatem ejfc 

. peccatutn 



St 
praici 
rium 
*jjeb 
terth 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



primvs. 8r 
peccatum. Hinc iam immota infertur prima con- 
clufto. Tjamft & omne peccatum etlfugiendum 
& omnis impietas esl peccatum : erit profeclo 
omnis impietas fugtenda. 

DE SECVXDJ. EIGVKA. 

Qumtur, num monachatus fifcultus Dci, 
concluditur negatiua thefts hocmodo» 

T^ullus cultm DeieHbominis inuentum. 
Omnis monacbatus eH hominis inuentum. 
t ntcef- Er %° mU?* nonacbatus ett cultus Dei. 

Uicft maioris & minoris contradicloria inue- 
niuntur falfa , flabit immota conclufto. Explore- 
turigiturminorperprimamfiguram 3 hocmodo. 

l^uUiis cultus Dei esl hominis inuentum, 
Quidammonachatus eli cultus Deu 
Jgitur , quidam monacbatus non esl bomi- 
nis inuentum. 
SedconcluftoeHfalfa. Uam nullo Deiverbo 
prascipiturmonachatus. Quareeius contradiQo- 
Tium erit verum , vtdelicet omnem monacbatum 
*ffe hominii inuentum. Exploretur maior pcr 
tcrtiam. 

Omnu monachatus es~l hominis inuentum » 
Quidam monacbatus eH cultus Dci 

Ergo,quidam cultus Dcicfl hominisin- 
uentum. 

G sed 





Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



8 l L I B E R 

Sed conclufto esi falfa, T^am fcriptum esi fru- 
ftra me colunt docentes doclrinas mandaia bomi~ 
num. Igitur eim contradiclorium verum trit, vi- 
delicetnuUum cultum Dei effe bominit imentum, 
Hinciamimmota infertur conclufto prtma. Jjanf 
fi & nullws cultws Dei efl bominis inuentum , & 
omnis monacbatm eflbominisinuentum , ftquU 
tur omnino nulium monachatum effe cultum Dci. 
Stat igiturfirma prima conclufw. 

D E TERT l A V l G V K A> 

Quaritur , num aliqua voluptas fit luita, con- 
cludatur affirmatiua tbefts hoc paclo. 

L&tari in Deo esl licitum , 

Latari in Deo efi voluptas , 

Igitur aliqua voluptas cft licita. 
Hic ft maioris & minoris contradicloria inue- 
nianturfalfa , immota erit conelufto. Explontur 
maior per pftmam figuramhoc modo. 

TiuUa voluptas efi licita , 

L&tari in Deo efi voluptas , 

Ergo Lctari in Deo non ctt licitum. 
Sed conclufto btc manifejle falfa efi. Nam eiws 
contraditlorium prnecipitur verbo Dei. Lxtamini 
in Domino et exultate iufli.Exploretur minor per 
fecundambocmodo. 

J^tiUa voluptas efi licita , 

LatariinDeocfllicuum, 

Zrgo 



P * I M 83 

trgo Utari in Deo non es~l voluptas. 
Scd conclufionis contradtclorium es~l falfum t 
nam fcriptum csi. jibundantia Uticiarum vuL 
t%s tutts , iucunditates in dextcra tua in perpetu- 
*m. Hinciamimmotainftrtur prima conclufio. 
%{am ft Utariin Des esi licitum y & Utari in 
beo es~i voluptas : profeclo firma ftat conclufio , 
quodquadamvoluptas fit licita. 

Eodcm modo ex contrario conchfxonU licet 
colligere. vbicunque autem neccfjmarum princi- 
paUa fyllogifmi <*pn&w veritas ita non oftendi- 
tur , infirma redditur conclufio. 7{am ex veris 
con- pramijfis fequitur vera conclufio. 

Caterumhuic conuerfioni aglnis esl fyllogif- 
mus> qutm Mifloteles vocat, niu, $} i<T 
^tvycum videlicetex contradiftorio enuncia- 
t tnue- *w nti vcra: cum altcra <s?gt* ?•* w manifefia vcra § 
mur l conclufio colligitur apertefatfa , ex cuiua falftta- 
teinterimiturpropofttioni^ vera afjumtumcon- 
tradiclorium , atquc deinde ponitur cjr infertur 
veritas propofttionis prms negata. verbi gratia 
pono banc afjertioncm. LineanoneHcorpm. Scd 
banc inficiatur aduerfarius. Contra quem ago 
fitmto contradiHorio propofttionis vcra , cui ad- 
tungo inpramfjis propofitionem manifcfle veram % 
*x quo infero conclufionem manijcfie foifam , boc 
modo. 

Omne corpm babet tres dimenfiones, 

C 2 linea 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



?4 



B 



iJnea csl corpws , igitur 
linea babettres dimtnfiones. 



Sed conclufto ett falja. Igitur aliqua prmiffa- 
rum. T^on autem maior cuim ventas tfl manife- 
fta , igitur minor. Si minor falfa eH>erit im con- 
tradiftorium verum. Ts(am ea cs~t lex contradi- 
tloriarum , quod vna vera , altcra fit falja , & 
econtra. 

jlliud exemplum. Jffrmo quandam volupta- 
tem effe laudabiUm. Sed banc rtegat aduerfariws* 
eontra quemin hunc modum xpTiwn kbtw&rs 

}h!;iv ago : 

T^ullavoluptas eH laudabilis , 
Caudere m Domino eH volupta/S , 
Igitur gaudae in Domino non e(i laudabile* 
Sed conclufto eHfnlfa , igitur aliqua prs>miffa- 
tum. Jionautem minor>trgo maior. verum quia 
impoffibUeeH duas contradittorias fimulefcfiil- 
fas , & b£c cHfalfa , T^ulla voluptas tH lauda- 
bilis : nctefjc eH banc veram ejje , Quatdam vo- 
luptas eH Uudabilts In bac nrgumcntandi Via cH 
quadruplex ratiocinatio , prtma eH lyllogifttca , 
rcliqua tres enthymcmatiidt. ln his i oltigi ndifor- 
tnis valde vtile eH cxtrcm adoltfcentts propoft- 
tis varijs materijs. Vam non Jolum mde promti- 
tudo argumentandi conciltatur , vcrum etiamfh- 
cultas qtjfi&Qtratur , dextn de rebut propo- 
fttis iuatci 



S e c v w- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



N- 



P R I M V $. 85 

, Secvndv m prmccptum eft, adomnem 
tbefm , boc esl ad vtramque contradiclionispar- 
*w argumcnta ffeclare , vnde fiet & ftmulin 
qu&rendo & reffondcndo extrcitatiffimm. Sunt 
autem probhmatis cuiufque dux thcfes vna affir- 
toatiua , altcra negatiua. jirgumenta autem qua 
fic per colJationi m ad rtramq; quaflionis partem 
confirmandam adhibcntur , 7h&}&»x& dicuntur 9 
°*t qu& inuicem comparatathcftbm, probhmatis 
tccommodantur- Sitproblema^ Dem irafcatur 
nec ne , Sit argumentum primum non irafci, quia 
fi tam potens trafcitur , perire mundum oporteat, 
postquam potentes quijunt homines , cumincan- 
duerimjate populatitur omma- ttbuim sn^Vfa- 
Aok , irafci Dcum, quia vrbcs inctndio totas hau- 
firitjubito , mundum totum dtluuio obruertt. 
Item , non irafci , quia commoueri non poffit* Et 
mtfi?&»\9y huim , commoueri poffe , quia & pee- 
nitere &- incendi & infiammari , ira furert 
fcripturadocct. Item , non irafci, quiarem tam 
fcedam , ne fapientes quidcm in fe admittant, Et 
m&MjiKty exeodemgenere , irafci, quia optimus 
quifq; indigna maximere y maxime commoueatur. 
Jtem , non irafci : quia credcre nonpoffit , Udi ft 
pofjc ab vlio. Et ^^.nxcv huim y irajci,quia ma- 
njiatemfuam fummam apud hominesd plerijqut 
yiolari & minui videat.Hac exsveitatw talis esl, 
ftfiue cogere velis alium dijputdmip , fiue ipft 
*im effugert , plurimum habeatmomnti. 

C 3 T h K T I- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



%6 l I B B R 

T erti vm prtceptum eH,vt ad ea qu£ fie- 
pifftme mciduntproblemata , argumentorum co" 
pia inftrutli ftmm. 

^VARTVMjdi omnem difrutationem tria 
afferamm , principia , hypotbefes , & normam 
communcm argumcnti ftrucndi. Trimipium eH 
iux mentis & oculm. Hypotbefts esl fundamen- 
tum rei & ipfa res. Communis mrma argumen- 
tandi efl fyllogilmus. 

i^j/ i n t v m , vt rerum primarum , quas 
maxime in vita iaftari & difceptari videmm de- 
finitiones teneamus. vbi enim definitio morbi te- 
nctur, iattum esl fundamentum ad omnem diff>u- 
tationcm medicam , & ftcde altjs. 

S e x t v m , tenere oporttjt locos communes t 
per quos diffcrere licet ad multa problematum ge- 
ncra , fape enim accidit , vt ex vno loco commu- 
ni , multas bypothefescolligere liceat. 

Septimvm, Locm communis potim , 
quam fyllogifmm mcmom mandandm efl. 

O c t a v v m , Deducerevnampropofttio- 
nem in plures , quod quomodo fiat Hpdolpbm in 
fecundo de inuentione optime docuit. 

^onvm jld vniucrft generis quxftiomm , 
reuocare qu&ftioncm pofttam. ^am ita ex yn* 
multas facere licebit. Ornatiflimte enim, inquit 
Ciccro>orationcs b* Junt,qu* latiffime vagantur: 
Ca priuatA Cr fingulan controuerfta, advni- 

uerft 



u 
or 
ea 
im 

n. 

bc 
m 

da 
pa 
m 
nu 
er 
m 

« 

!« 

qu 

Xjl 

n 

r* 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



CO- 



)tlUS, 



P R I M V S. 87 

Wff/i generis vtm explicandam fe confert^vt ij qui 
audiunt , natura & generc,& vniuerfa rc cogni- 
*a > de ftngulis fiatuere pofftnt. 

D bcimvm , Hesin diffutationem propoft- 
tas ad fua k^t^ia reuocarc oportet. Sunt au- 
tem y^ir^iA pro rerum natura varia , & quatu- 
ordTlatone & Tlutarcbo numerantur. T^aM 
tarum rerum , qua acie mcntisfola ccrnuntur & 
intellignntur , k^t^m efl » rW/*, qua esl earum 
rerum perceptio , qua mente fola percipiuntur y 
hoc esl communium fententiarum , feu commu- 
ntum principiorum >woh»-\it , quam non docc- 
tnur ,fed cognitam ctrcumferimus & accommo- 
damm problematis , quando in hancvel iliam 
partemfereturfententia , adbibita demonfiratio- 
nts regula. *{am cum bac y'o*rt( ftt lumen ratto- 
nis vt Tlato inquit , eadem perfpicimm rerum 
ordtnem & confequtntiam , qua quia plm acu- 
minis requirit,Mcedit Dialeffica, quabuim or- 
dmis & confequentia fkcultatem iuuat. Huic 
*#r»fa totam moralem Thilofophiam atque ip~ 
Jam Dialetticam fubijcio. Deinde earum rerum , 
quafubfenfm cadunt & fenftbus percipiuntur , 
Henvyor efi mfat ,Jcu}%* t quo vniuerfaqua 
"Z*™ , hoc esl fub fenfus cadentia appellan- 
*** >rcuocandafmt. Hoc Xf/r^/er <rvnnt&- 
vniucrjalem experientiam partt , vnde 
vntuerfale pronunciatumfiatuitur, exquo poftea 
teparttcularibH* iudicandum ett, Huic Thyficam 

O 4 Jubijcio 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



m 1 Tir^~-— ...ZT^ 

g8 L I B E R 

fubijcio & cognatas artes. Hoc cnim pronuncii* 
tum : Quicquid pulmonem babetjpirat, noneH 
notumperfc ,fed per induftionem , Vnde vniucr- 
falecoUeftumefi. Mqueitadc altjs in Tbyftca 
C Medicina. Torrb inter bac duo ^ij^tx, vlwt 
& nsiwt Tlato tertium coUocat, nimirum hfooi- 
tutj quodcircares Matbematicas verfatur, qua 
partimmentcpartim fenfu percipiuntur. T^um 
vt Matbcmatica ftne fcnftbm intelligi nonpof- 
funt , itafmeintcUigcntiademonftrart nequcunt. 
vndc fulvoi* talis afiimatrix rerum es~l , qua ex 
particutari ftue vno ftuc pluribm , fcrt fententi- 
amdccommuni pronunciato , ex quo rwrfmdt 
emnibm particularibm eiufdcm gencrisfit iudi- 
cium. Vt cum Matbcmaticm pingens circulum, 
oftchdit in eo omnes lineas d centro duftas ad 
circumferentiam y effc aqualcs : mox arripit du 
fcens commune pronunciatum y cx quo deindefert 
fententiam , adhibita demonfirationts regula , de 
alvisparticularibus circulit. jUqi bac caufaett 
curputantur demonfirationes Matbematica eui- 
dentiorcs effe s quam Etbica , aut Tbyftca. Quar- 
tum >cf/T»e/0K cH iiK*J* > boc cH ftmilatio feu cf- 
fiftio. Vcrfaturcnim circarcrumfhbricandarunt 
imagines , ad quas reffricit artifcx dum opm ex* 
truit. Mac Kttr^ta. memoria commendandafunt, 
& ftngularcs fuis *tmt}** fubijcienda & pet iUa 
dijudicanda (unt- 
Tlutarcbm in Tktonicit quafiionibm bac 



*£iT»y*rccitat qu& dicit nobis effed Deo data 



DE EXEGETICA 

M E T H O D O. 

CVm de exegetica Metbodo difturiM fum, vi 
deo me operas precium fafturum , ft banc 
partem in quatuor membra diflinxero,vt primum 
contineat formas interpretandi authores. Mtc- 
rum t ea qu& fnftus ab cloquentibm hominibus 
funt cxpofita , a d Dialefticam breuitatem , 
formas argumentationum Dialefticas certam ra- 
iionem ac viam reducendi pr&fcribat. Tertium » 
Methodum ex aminandi ea y qu& tradita funtpr&- 
fcribat. Ouartum, membrorum Methodum edif 
cendiquacunq; memoria digna vidcbuntur, com- 
monftret. 

DB PRIMO MBMBRO. 

%atio interprttandi authorcs non ftmplcx eft , 
Sed rt plures funt interpretationum fines> ita & 
pluresform/funt. JL v t cnim vcrba fteftan* 
Ur & phrafes , & eft interpretatio Grammati- 
ca , qudt confiflit in verborum & phraftumex- 
plkatione. jlvi fumma cura rerum cH , & w- 

G s tcrprc- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



L I B B R 

terpretatio ett piateftica.Dialeftica enimars ar- 
bitra & tftimatrix rerum efl, jl v t accidentia 
yerbormn & terum jpetfantur, & ett Rhaoricti 
interpretandi genm . ^vi bac omnia ftmul fpe- 
tlantur&interpretationis genm triuiale dicttur. 
Htcgenera ita adhibtndafunt , vtprudens inter- 
pres vidtrit commodum fore fuis auditoribm, & 
profeffio effhgicare videtur. Magna UU profeffi- 
ones , Tbeologia , Mathematica , lurifprudentia, 
Thjfica , Ethica , rerum potiffimum curam ba- 
beredebent, quas commode craftari docliffimi 
quiq; bac via tudicant. Sigeneralis vniuerfa de- 
ciaratio ,Jummaquerei traftanda comprdhenfto 
prxcedat* Si banc generalem comprnbenftonem , 
feu fummam % Jequatur (peciatis diftributio parti- 
um t si hanc comitetur membrorum expiicatio > 
ftmplicium quidemper Metbodum didafcalicam : 
Compofttorum veroper Metbodum probabilem 
& demonftratiuam. siconfutentur iliorum , qui 
contra Jentiunt , opiniones , Si denique ordocon- 
textm , optimm docendi magifter , adbibeatur. 

DB SBCVNDO MEMBRO. 

Hic omnium prhnum tencnda (nnt orationum 
difcrimina. l^am dialeftica alu orationis generi , 
atiud inftrumenti genm adbibet. Es~l itaque o»n- 
nis oratio vcl expofitio tantum , vel argumenta- 
tio , vel mixta expofttione & argumentatione* 

Expo- 



M 




Expofitio efi ratio , qu& folum dicentU mcn- 
tcm cxplicat , nullo quo fidcs fiat adbibito. M- 
gumentatio cfi ratio , per qua4 is qui dicit fidcm 
conatur efficerc. Mixta csl , in qua partim expo- 
nuntur jcu narrantur res ypartim probantur. Si 
itaque oratio fuerit expofitio tantum , Dialcfii- 
cus quantumuis oratio longa fuerit vniuerfam 
reuocabit adfex quaft elcmenta detratlis orna- 
tnentis , vt nuda appareat rci expofttio. Sunt au- 
tem elementa h&c , Terfona vna plurefue , iocm 
vbigefium , & tempm quo geflum negocium fit , 
rnodm quidam gejiinegocij. Hisfextum accedit 
caufa gefiorum. Quoniam autem b<ec pracipua 
fitnt capita , quA expofttionem perficiant , Diale- 
fticm abfolutam eam iudicabit , qu& confiat ex 
his omnibm , itemq; ex ijs qute ad illa referuntur- 
Contra deficitntem , qu£ alicuim iliorum indiget. 
TrudentU efi narrantis , viderevbi omniahdtc 
membra adbiberi necfffe efi> & vbi non funt ad- 
hibenda. Hac elementa vcrficulo hoc memorix 
gratiacompletli folco. I\es , Terfona , locm , 
Tempus , Modm t MtianarranU JXquth&cdt 
examine cxpofttionis fintdifta. Torro in argu- 
tnentatione maioris ingenij vires requiruntur , 
tnaior vfus , maiorq; cura. Trimum enim qutftio 
principalis inuenienda efi , ftlatet. Secundo , ar- 
gumcnta funt inquircnda. Tertio , reddenda funt 
argumentainuentafuis locis & accommodanda 
qufifiiom. Toftrcmum iudicandum efi de inuentis 

idque 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



9 3 t I B B R 

idquetumex arte vnde fumta esl qutftio ,tum 
cx Qiakfticis normu , qu& regant anhnum nc 
fuUatut iudicium. Quomodo autem tnuenienda 
fit qufflio , docet Hpdolphus in fecundo libro dc 
Inuentione. \n orationt cn\mh\b.nte aduerfari- 
um y ex contradiclione alcmantium nafiitur qux- 
fiio. vbi adutrfarius ex adutrfo non nfpondit , 
vt in continente oratione hoec tria coniunfta : ne- 
gotium perfonx, conatm y monflrant quafiionem. 
Dequare Hgdolphm pr* alijs confulendus eft» 
Toflquam autem inuenta esl quxfiio, argumen- 
ta qu&renda & muenienda furtt : qua in re praci- 
pua Dialeclici virtus fe prodit. Dc hac itaq; re 
nune pracepta fubijcienda funt , vt inquirentis 
laboremnonnihil minuamus* Dulcior enim fit op- 
timorum authorum lcclio , quando visnexufquc 
rerum penitus peruidetur. ln primis itaquehoc 
fciendum efl , quod magni authores in fplendidio- 
ribus fcriptis , tametfi DiaUUicam rt normam 
t rerum intuentur : tamcnordinemiUumvt libe- 
riores negligunt fape , intcrdum d propofito non 
ordiuntur t neque condudunt. jiflumtioncs ftepc 
ad rationem probatiommque traducunt , vt dijji- 
ciUimum ftt nonnunquam eorum argumentatio- 
nes ad eum ordinem , qui naturaii* & DialMi- 
cus eft , reuocare. Vcrum fi Dialetlictts fuo mu- 
nere rite perfungi velit , ornnia lUa retexet , 
quti quafi in campo amplifjimo expatiantur , & 
diftcrguntur , m caneres Diakttaos intludet , 

cxa- 




,tum 
m ne 
icnda 
>ro de 
rfari- 
qux- 
nda, 
: ne- 
icm. 

ten- 

re 

mtis 
op- 

KUfqUC 

ue hoc 
jdidio- 
rmam 
% T 
non 
f*pe 
dtffi- 
atio- 
iMi- 
mu- 
t,& 

tdtt , 
exa- 



PRIMYS. p 3 

txaminabit t approbabit: quod quomodofiat bre- 
uiter explicandum esl. Sit ergo bac prma regula. 
Cum inuencrimws quafliohem , quicquid id tsl 
quod pro rationc pofitum es~l , ft vna propofitio 
fuerit,adhibendum efl quaflioni. Enthymttnaque 
conflituendum : cuius antccedens erit ratio poft- 
ta , confequens vero quxflioni* propofitio. Secun- 
da. sipiurcs erunt propofttiones , tum adbibend* 
eruntalteraalteri , videndumq; analurd probe- 
twt per alteram. Tertia. Staltcraprobatur per- 
alteram , quantum ad concludendam qu&flionis 
propofttionem attintt, vna tfi argumentatio , 
ordine tamen probandi plures. Quarta* Si non 
probatur altera propoptio per alteram , fed vna- 
quaq; probat pcrfe qu<tflionem ^plures erunt ar- 
gumentationcs. Quinta- Quod ftncc altcra alte- 
tam probaty vcl erunt plurcs vnw argumentati- 
cnU propofittones (fcilicct maior & minor)vel 
piurium propofitionum probationcs. Haud e- 
nim raro vju vtnit , probationes propofnionum 
poni loco propofttionum. Sunt autem propojitio- 
ncs,quibm qu.<flioinbanc velillam partern con- 
firmatur Sexta. Sifucrint vnms argumentationis 
probatioies , in qua maior vis tst , primo loco 
eollocandatfl , in quaminws viriumfftcundo & 
conclupoerit fyllogifttca.Scptima.Si plurium pro- 
pofitionufuerint probationes ,ftngut$ probationts 
fuh fnnt propofittombus accommodandx, Mque 
*ta in Entbymmatw vclfyllogijmi formam reuo- 
c «*f* Otla- 



Wmm 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Oftaua. Sdtpeetiam bocvju venit, qusflio^ 
ncm & probationem vnim quaft propofuionis 
formam obtinere : Sed Dialeclicm hac iudicabit , 
& diucUtt probationtm d quaflione. 

T^ona, Fit fape quod argumenta quafipuntlo 
notentur , qux DiaUfticm complebit, vocabit 
iniudkium. 

Decima.vna fepe propofttio multa mcdia con- 
tinet, quibm qu&flio aliqua es~l probanda.verum 
iUaretexet Dialetlicm. vbiautem adolefcentes 
artis differendi Studioft bac pracepta percepe- 
rint , debent etiam cognitas formas argumenta- 
tionum babere , quibus oratores vtuntur. vn- 
de non tantum iudicium formare m iudicandU 
aliorum fcriptis difcunt , verumetiam quandam 
riam ornatim argumentandi, ac argumenta iUu- 
flrandiconfequuntur. Quare breuiter potiffimas 
oratoriarum argumentationum formas fubuci- 
am, quas poflea ad regulas pr&Jcriptas examina- 
re non erit difficile. 0:atoriarum itaq; argumen- 
tationum ali& perfetla funt > alix imperfctlx. v- 
trunquegenm inexpreffum & implicitum diuidi- 
tur. Terfetla & exprcfja argumentatio oratori- 
bm Zhytieyiu.* dicitur : & es~l fyUogijmm Cate- 
goricus conftans qumque partibm , propofitionc 
tnaiore ratione maiorts vna piuribujQ\,propofni- 
one minore , eiujdtm ratione vna velpluribm^ 
concluftone : qua Jaepim omittitur , quia esl pro- 
pofitio probanda. Sit quaftio , an virtm cuiquam 

homi- 



T 



t 

: 

au 

im 
Po. 

% 
mt 

* 
art 

rai 

esl 

poi 

mii 

m 

nec 
©• 
tue 
om, 
fim 
met 
nim 

n, 

tum 

nati, 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



ttionis 
r abit , 

untfo 
ocabit 



PRIMVS. 

hominum infita fit natura f M banc quaflioncm 
eutrtendam boc vfm esl Epichircmate jiriflote- 
i. Qua nobts dnatura tributafunt > eorum 
primum facultatcs accepimus, poflea vero officijs 
**uneribujq;fungimur. 2. idque in fenftbtts cerni- 
*w. T^equc enim ex eo quod aut afteximus , aut 
tudwimus, fenfm auepimus.jttcumiam corum 
tfftmm compotes eis vft fumw>noncum vft effe- 
inm,percepimus. 2. jitvcro virtutes accepimus 
poflquam prtus aliquid d [nobis a&um esl. 4. 
Quod incttcrU quoq\ vidtre esl artibm. Qua t- 
nim facienda junt turn didicimm , ea tum cum 
agimus difcimm maxime. veluti homines tum 
architccli exiflitnt maximccum adificant. $.Mo- 
ralis igiturvirtm nonnaturalttcr nobis ingenita 
csl, fed exercitijs cvmparatur. Hic primo loco 
ponitur maior , Secundo ratio maioris. Tcrtio 
minor , Quarto minoris ratio , Quinto conclufto. 
Hic Dialeclicm primum inquiret propofitiones 
neceffarists maiortm & minorem. Deinde exiUit^ 
& earumprobationibm noua argnmenta confti-^ 
tuztiquod quia in propoftto argumento efl facile, 
omittam. Tcrftclaargumcntatio fed implicita , 
fwtilitcr quinque conflat partibm, verum quia 
totdium hic occultatur, implicita cticitur. jilia e- 
n !>n verborumformarepctitur mediumin mino- 
rt > vt oratio recipiat varietatem. Quodin cer- 
'«w finem fertur , aliqua prouidentia gubtr- 
Katur. en i m q HQ( i Ca j- H m ttmr i tate 

fcrtur 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



9 6 L I B E R 

firtur, aUquam deflinatam metam ftcttat. Jt 
vniuerfus bic mundus in certum fcopum dirigi- 
tur , quem affequi laborat perpetuo. Quemad- 
modum viciffitudo temporum , ortus & occafus 
fiderum , ordinau UU orbium circumuolutiones 
ac pcen£ ingentium fcelerum teflantur. V^Unqui- 
tur ergo bunc vrduerfum orbtm , quodam fuprc- 
ma mentis conftlio gubernari ac regi. Hsc es~i 
formafuperioriftmilis, nift quod bic& medius 
& maior terminus varietate fermonis teguntur. 
Dialetlici ergo eft muneris , detratla varittate 
tem nude proponere , & in iudicium vocare. im- 
ferfetta argumentatio , jeu ^hy^^a. imptrfe- 
ttum eft,in quo aliqua barum quinq; partium de- 
ftderatur.TJunc enimmaior , interdum eius pro- 
batio , nonnunquam minor, vel eiusprobatio ab- 
efj. Quo autem plures deftderantur partes , eo 
esl imperfetiius Zhxfippet. Hic quoque admo- 
nendumduxi ,fex modis concluftonem variari. 
T^uncenim ftmpliciter concluditur , nunc per /o-o* 
$u»*pw. ifunc Kp <sai>5i7iv , nunc per contrari- 
um , nuncper id quod concluftonem necejjario fe- 
quitur. Interdum per jchema aliquod Bfeetori- 
eum. Simpliciter concluditur,cum Dialetlico mo- 
re concluditur : vt ,quod nihilagit expers virtu* 
tts eSi- Dcus Epicureorum nthil agit. Ergo De- 
us Epicureorum expers virtutis esl. U&c con- 
clufto ftmpliciter illata , per /VoJW/a/etr boc mo- 
do variatur, Ergo numen Epicureorum nuUis 



M 



irigi- 
uemad- 
occafus 
utiones 
dmqui- 
juprc- 
tc es~l 
tedius 
tntur. 
ittate 
!m- 
nrfe- 
de- 
pro- 
lio ab- 
a , co 
imo- 
riari. 

rari- 
iofe- 
tori- 
mo- 
virtit- 

1° De ~ 
■c con- 

\c mo- 

nullts 

bonc- 



r s. 97 

boneflatis aftionibu* clarct. Ver bypotbefm fic. 
Quicquid in certum finem fcttur^prouidcntia gu- 
bernatur. Mundm incertumfinemfertur. Ergo 
ft mundws fertur in certum finem , prouidcntia 
aiiqua gubernari eum ncceffe esl+ Sed bac conclu- 
dendiformula potiffmum ytuntur autores in lon- 
gioribus &fufius traclatis argumentit.Tcr con- 
trarium conciuditur.quando cum inficiatione con- 
trarium co-nclufionis ponitur. vt quicquid in 
ccrtum finem fertur , confilio gubernatur. Mun- 
dm in certum finepifertur. Ergo mundus non for- 
tuita temeritate t vt Epicurus fomniat , nec Stoi- 
ta quadarn ncceffitatc voluitur. Ter id quod con- 
cluftonemnectjjario confequitur,boc modo. Quic- 
quid in certumfintmfertur , confilio gubernatur. 
jlt mundm in certumfincm fertur. Ergo mundo 
praeslnumenquoddammente & intellcclu pra- 
ditum. Terfcbema F})etoricum fic : Quod fertur 
in certum finem , confdio gubernatur. Mundns in 
ccrtum finem fertur , Ergo tu infane Epicure pu- 
gnas cum natura , & negas hanc pulchritudinem 
confilio aliquo gubernari* Ita per fingula fcbema- 
tafere conclufionem variare iicct , idque non tan- 
tum in fyUogifmo , fed etiam in alijs argumcntan- 
diformis. 'Nec parum iuuerit ad inuenienda & 
traclandaargumenta , inbk fexconcludendifor- 
tnisfe cxcrcere.vtuntur & hjntores idquc Jaipif- 
finie pr&poflero Jylbgijmo feu Epichirematt^qua- 
keHiUud Socratuum. Eirmiter fenfum ejjeali- 

H qucm 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



quempoftbancvitam mortuis fiatuo , Sifiptofc 
tiffimi quiqueftbiperfuaferunt , «porww fententt* 
ver* funt & prebandje. Trimo ioco bic ponitur 
<onclufto. Secundo minor. Tertio maior. In ora- 
tione Demoslbenis fecunda oljnthiaca , taU bu- 
ius forma exemplum babes. si quis exiftimet 
Thilippum violentia illa , qua loca , portus & 
buiufmodi inuadit , impcrium obtenturum efje , 
baud Uuiter errat. Ouando enim beneuolcntia res 
conflituuntur , ac laborum focijs non defunt fua 
prtmia , bomines in officio retinentur. veriim 
cum malitioje & auare & vioUnter aliquis rem 
gcrit , leue erratum omnia labefaflat & dtfjoluit. 
i{on eH enim o viri Mbenicnfcs , quod exiflimc- 
tis quenquam , qui periurio , iniuria , menda- 
cio ns gerit , firmum fiabileque habiturum re- 
gnum. Quemadmodum enim in nauigijs altjfque 
adificijs accidit , quod ft firmi fmt fntura y firma- 
mentum firmum babeant, Quodft non babucrint t 
citoruiturafunt. Suenim atfionum pr'miipia&* 
taufas veras , firmas efft oporut , id quod 
nequiquam in rcbws qu<e a Vhtlippo geruntur , 
perfpicitur. Hic primo loco condufio ponitur. Se- 
cundo antithefts maioris . Tertio maior. Quarto 
maior repttitur per attentianem. Quinto confir- 
matio maioris. Sexto loco minor ponitur. Lsl & 
boc dignum obfcruattone, fyllogijmos plures apud 
Qratores ftbi mutuo implicari & intertext : quod 
fitvbi duo vel ptures jyliogijmi ftmul^adhiben- 

turad 



3 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



apien- 
tenti* 
onitur 
. In ora- 
tale hu- 
"xifiimet 
■>rtm & 
um effc , 
tntia res 
?funt futt 
vertim 
\uis rem 
itfjoluit. 
xifiimc- 
menda- 
wm re- 
alufquc 
,firma~ 
tcrint, 
na & 
quod 
tntur , 
tr. Se- 
Quarto 
> confir- 

■es apud 
i : quod 
dbiben- 
turad 



tur ad idtmprobandum. In tcrtio paradoxo Ci- 
ceronis , pukhrum huim rei cxemplum extat 9 
quodajjiribam , & partes numcris difiinguam. 
i . T^emo potett non btatijjimu* effe , qui esl to- 
tm aptm exfefc , quiquc in fe vno Juaponit om- 
nia. 2 . Cui autem jpcs omnis & ratio , & cogi- 
tatio pendet cxfortuna, huic nihilpoteH effc cer- 
ti , nihilque quod cxploratum habeat permanfu- 
tum ftbt nc ynum quidem diem. Eum tu homi- 
nem terreto , ft qutm cris naftus ifiiufmodi mor- 
tis aut cxilv minis.^ Mihi vero quia quicquid ac- 
cidcrit in tam ingrata ciuitatcnc rctufanti qui- 
dem cuencrit, non modo non repugnanti 4. Quid 
tnim cgo laboraui , aut quid cgi , aut in quo eui- 
gtUuerunt cur& & cogitationes me<* * Siquidem 
nihii feperi takiUihil confecutm fum, vt in co fia- 
tu rffm , quem neq\ fortnna temeritas, neq\ ini- 
tnicorum iabefatlaret irituria.Mortcm nc mihi mi 
tiitaris , vt ontnino ab hominibm : an cxilium,vt 
ttb improbis acmigrandum fit ? Mors terribilis eft 
his quorum cum vita omnia extinguuntur t non his , 
quorum lam emori non potcsl. Exilium autem 
terribile vjs,quibm quaft circumjcriptm esl habi- 
tandilocm ,nonhis quiomntm orbem terrarum 
vnam vrbem ejje ducunt. 5. Ha mifcriatjjx xrum- 
n&premuht omncs,quite bcatum^qui te florentcm 
putoA.Tut libidines tc torquent,tu dies noBefque 
cruciaris , cuinecfatts eft, quod csl, & id ipjum 
quodbabtSt nc non diuturnum fit futurum times % 

U 2 tc con- 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I o o 



B 



te confcientUflimulant maleficiorum tuorum* te 
metus exanimat iudiciorum atque legum,quo- 
cunqueafiexiftivtfum, ftctute tibi occurrunt 
inium , qu* tercjpirare nonftnunt. 6> Quamo- 
brem vt improbo,flulto & inerti neminlbene effe 
potesl , Sic bonus vir & fapiens , &fortis , mi- 
fer effenon potctt.Hxc Cicero, Facilius autem crit 
refolutio cognitispropofttionibusprobandis, qua 
funth& dux : Trior,fapiens & bonus ett beatus, 
& , improbus e$l mifer. Trimo loco ponitur ma- 
iorprim*. Secundo maior fecunda.Tertio loco mi- 
norprim*. Quarto eiufdemprobatio ampiificata 
per diftributionem. Hoc ioco meminijje oportet, 
quemadmodum & % Agricolamonet ) ficpe Orato- 
res pro vniuerfalibus propofttionibus ponere fm- 
gulares , vtftc magis vulgiaures, & aniwos o- 
ratioferiaU Dialeclicus hic dixiffet , Sapicns & 
probus totus aptus ex fefeett 9 & in je vno fua 
ponit omnia, Sed Cicero ftngularem, qu£ ex bac 
vedebatur fequiponere maluit. Quinto loco pro 
minore fecundx, qune effet bxc : Stultus & impro- 
busomniain rebusfortumponit, ponitur eiuf- 
dem probatio per diliributioncm. vbi etiam ftn- 
gulares propofttiones , pro vniuerfalibus ponun- 
tur. Jexto Conciufto fecundi Syliogifmipri- 
mo loco : Trimi vero fecundo collocatur, & am- 
b&pcr coUationeminferunfur. Hocgenus Epicht- 
rematum, quemadmodum & alia argumentorum 
form<e,fiepcperfubieftionemvariatur & exor- 

natur. 



tt 



u 

bi 

ft 

el 

Oi 

m 



11 
»< 

fi 
n 





Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 
LN 831 8° 



M 



IOI 



natur. EH &forma argumentandi Oratoria,qu& 
colletlio vocatur. H<ec rationibus & expolitioni- 
bus confiat , qua in quinque partes difiributa cs~i, 
propofttionem , rationem vnam plurcfue , ratio- 
nis confirmationem , vnam vel plures : expoliti- 
onem vnam plurefue.Vropofttio boc loco efi qua- 
fiio probanda. Cum cnim primo loco pomtur,pro- 
pofttio dicitur , cum concluditur , conclufto. 
tio , vcl minor fyllogifmi erit , vel maior. Confir- 
matio crit prjtmiff& maioris vel minorisprobatio, 
Expolitio fcbemate ornat & locupletat rationem* 
& interdum alicuim prtmiffe vim habet : ftt tale 
exemplum.i.Fugiendumeslocium. 2- Ettcnim 
turpis vacatio d rebus gerendis. 3. Mors & viui 
hominis fepultura , imo omnium malorum fenti- 
na peffima , btmines ab officio auocans. 4. Quod 
es~l totius Reipub. pernitioft/ftma pefiis. vbienim 
ocio indulgent magifiratus , nonpotefl nifi peffi- 
me adminifirari Bf jpub. negliguntur leges , cefjat 
cura trarij publici ,nonfiuntiudicia, non corri- 
gunturmalefafta t contemnuntur fiudia, corruunt 
vrbcs , Breuiter vniuerfa Bfftublica funditus e- 
mrtttur. vbi in ocio viuit vulgus , ibi plane ex 
libidine viuitur , vitia perpetrantur , cxdes , rapi- 
n<z , Utrocinia , donec ex ocio tota Rejpub. euer- 
fa iacet> nemine opem fuppliciferente : Contra ve- 
optime ea confiituta esi B$f})ub. vbifuo quif- 
que officio fungitur : Magifiratus curat obferuari 
kges , populus obtemperat 3 vigent bonefta fiudia 

M 3 <T 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



101 t I B E R 

&moribu* viuitur optimis. 6. Qutmadmodum 
cnim ager fi ociofks iacet , nonfolum nullum pro- 
ducitfrugem vtilem, fed pratertribulos & vren- 
dam filicem producit nibil. Sic fieri non poffit 
quin bumanm animns vtlpr&ftantiffimus tx ocio 
fiat peffimus. j.Scipio Apbricanus vir pruden- 
tiffimM , ne vnquam indulgeret ocio tanttUum , 
maluit lapillos in ripis colligere , quam nibil agt- 
re. jlpud Mhenienfes erat capitale ocium , coge- 
banturque ciues ocijfui publicam reddere ratio- 
nem. jipud Ouidium kgis ^Aegijlumfhfium adul- 
terum ex ocio. 8. Marcipmnde varronis fen- 
tentia videturmibiin primis laudanda > qua do- 
cet nihil agendo bomines difcere malt agere. In 
bac coUetlione primo loco ponitur propofitio. 2. 
Jtgtio. 3. Confirmatio. 4. Exornatio , feu noua, 
qu&dam argumentatio. 5. jilia txornatio, & ar- 
gumentum d contrarus. 6. Exornati* d ftmili. 7. 
Exornatio perbiftotiafi & exempU. 8. jlutori- 
tates & 

Esl & obferuania cnumeratio Bjpeterka du- 
plex,quam Dialetlici induflionem vocant. Tri- 
maeius forma esl, cum fummam reiproponimus 
boc modo. Tres (unt res , quce bomines in vmuer- 
fum ad maleficia folent impeUere t jluaritia, jlm- 
bitws % & Luxuria. Hic Rofcius minime fuit aua- 
rus , nulla ambitus indicia in eo nlucebant , nec 
ynquam ob luxum matt audhtit> Hpn pottft igi- 

tur ma- 



R 



M 



I O 



turmaleficium l{ofiio imputari. jliaforma a Di- 
aletlica indutlione non differt , quare cxcmpla 
Qtnitto. vtuntnr & Cratores comptexione , qu& 
esl vt dicunt bicorne argumentum y rcbtntens fa~ 
ne argumcntatiotm jpecies>quavtrinq; aduerfa- 
rium flernit , alterutrum fme firmauerit y fiue ne- 
gaucrit. Dcmofibenes contra jiefcbynem bac 
vfua eHcomplexione. Sciuifli quod erat futurum, 
attt neftiuifli. Sifciuifli in culpa es , quodnon ad- 
ntonuifli. Si nefciwfli, cur nos ignorantia condem- 
ftas ? H<ec quia femptr confiare debit, fi erit fir- 
vna, ex contrarijs immcdiatis , fkcile reuocabitur 
ad duosfyllogifmos, Submifftone vtuntur eiiam 
Oratores , in quaquti a je ipfo petit rationtm qua 
tevnumquodque dicatur. Vtmaiorts noflrtma- 
gnam Oratoris operam dare voluerunt. 2« Huid 
ita f quod rette tntellextrunt ea ftudia omntuw 
fumme tffe appctenda. 3. Curidtquoniamperea 
tanto plua altjs bominibm pr£flamus,quanto bo- 
nttnts brutis. *..Quibot?quodnibilbabet ingenia 
in bominibws conftans nifi ea doclrina & arte ex- 
colantur.^ Jt quid itatNam cum Oratorum pr#- 
ceptti quibufcunq; rebns ordo dctur.fit vtingenia 
ad ordmcm compofita , nibil tumultuarium } nihil 
praccps, nibil confuJum y pr*ruptum y bians , nibil 
iwempefliuum producant.Trimo loco bic ponitur 
propofitio probanda z.hiu* probatw.$. f^tionii 
*onfirmatio.^.Confirmatiwti tatio.yHum rati- 
onis pro batio. vnde fkcile cU Dialtftico quatuot 

H 4 Entky- 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I O 4 L I B E R 

Enthymemata conftituere , eaque ad fyUogifmo- 
rum normam exigerc- Sunt & alti Oratorum ar- 
gumentandiform*, quas omitto, quia ex his qua 
difta funtfitcile iudicari poffunt. Hts itaqueargu- 
tnentationum formis cognitis , & regulas quas 
fupratradidi,vbi accefferit ktlio frequcns , & 
ftyli exercitinm ,facileerit Rhetorica argumenta 
ad fuos fontes reuocare* atque quaflhni propojita 
accommodare. Quantum ad iudicium attintt vbi 
formaargumenti propoftta fuerit , ars primum 
confulenda esl , vnde quaflio fumta esl. Deinde 
videndum an ex firmis aliquibus artis principtjs , 
velexbypotbefibus conclufis exprincipijs , pro- 
pofitio probans fit fumta. Si non fuerit inde jum- 
ta % videndum an aliquid abfurdi fequatur , fi 
concedatur qu&ftio , & rurfws fi quid commodi. 
Deindc iudicandumeft etiam an propofitiooes in- 
ftituantur iuxta Dialefticespnecepta : qu&pr&- 
ceptafuntvU iudicanda, probanda & impro- 
bandx qu&ftionis. 



D E TERTIO MBMBRO* 

Toftquamdefomis interpretationis breuifft- 
tne diftum eH , ordo poflulat , vtvia examirian- 
di ea qux tradita funt , aperiatur. Confiituatut 
crgo Triplex examcn. Crammaticum , Dialefti- 

cutn 



,., 

pai 
tu\ 

pb, 
adi 

h 

Or 
tin 

nif. 

ue 

co; 
iut 

pu 

nu 
toi 
ac 
Di 

z 

tic 
Ci 
nt, 
pu 
tu 
m, 
di 
or 
ci 





P R I M V $• IOJ 

cum & Vfretoricum. Crammaticnm rurfws tri- 
partitum eft. vnum ftngularum diftionum. Mte- 
tum orationU ftu conftruftionU- Toftremum 
pbrafeos feu lingua. Jnexamine diftionUduplex 
adhibenda efl conftderatio , vocU nimirum & 
fignificationU. ln voce fpeftanda funt omnia qu& 
Ortbograpbiam, Etymologiam&Trofodiam at- 
tingunt. In ftgnificatione, vtrum naturaiis ftt ftg- 
nificatio , vcl non naturalU- vtrum vnum plura- 
ue ex aquo ftgnificet. Et fi mnfuerit naturalis , 
explicanda csi ratio deflexionU. In OrationU,feu 
eonftruftionU examine , tantum dua voces con- 
iungenda erunt paulatim, donec tota Oratio com- 
pkbitur , & qu&renda efi ftngularum connexio- 
num ratio- In phrafeos examine coniungenda funt 
tot voces , qttot ad integrum fenfum requiruntur , 
ac primum vis pbrafeos & v[ws explicandtt* efl. 
Deinde conferendaefi phrafts Grsca cum Lati- 
na , vtraque cum patria. Hoc triplex examen ita 
adbibendum iudico, vt non eadcm prscepta quo- 
tidie repetantur,fed vt fmgulis menfibws vniuerf* 
Crammatices examen abfoluipoffit. M vtilifft- 
tnumiudicaremft T&dotrib&ftngulU feptimaniS 
puem, quipaululumin Grammatica promoue- 
runt, orationemaliquamvariandam, iuxta Eraf- 
miprafcriptaproponerent. Dialefticum examen 
ditplexefl. vnum prsceptorum artis , qua eo 
ordine examinanda funt quo traduntur. jherum 
*ft cum Diahftka ali\s rebus feu artibiM adbibe- 

H 5 tur ar~ 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



— 



iii 



turarbitra, vbiexamen inflituendum esiiuxta 
frafcriptum fupcriorum Metbodorum. 

Hhetomum examcn, quod est verborum & 
rerum ,pvtendum eft ex Mcthodo Pjxtorica , dt 
qua vbiprim dixcro de quarto mcmbro , pracc- 
fta tradam. 



fD E CLV ARTO M E M £ R O, 

Cum ipfa ars Dialeftica rernm ordincm con- 
templatur &■ ftriem , nulla erit via facilior edif- 
cendi>quam fi eundem ordinemfequaris.Tuer tgi- 
turvoUnsaliquid edifcere. Trimum omnium rem 
bene intelligat. Deinde partesrci numiret , pri- 
mum maiores , deinde minores. Tcrtio loco ordi- 
nem partiumdiligenter infriciat. Quarto animad- 
uertat exornationes rerum. Hoc vbifecerit puer % 
pUis quam dimidiam laboris partcm fe abjoiuijje 
fciat- Qui contra faciunt ,fe mifere citra magnam 
frugem torquent. Toflquam autem hoc prtjcrip- 
tum fecuttis fuerit pucr , mrebut cognofccndis , 
accingat feadcdifccndum iuxta diffofttionU or- 
dinem. Orath lunonii ad yicolum tn primo J.t- 
neidos fit nobut excmpium , vt in facihoribws via 
monftrata , in difficiltoribm quoque fpes /if. 

Mole ( namqut tibi dMm pateratquc bomi- 
mmnx* 



Etmul- 



J 

ma\ 
qua 
firn 
dim 
cile 
nim 
Con 
exo 

Pof 
fcie 
qui 
2)ei 
tint 
par 
tint 

vh 





ta 



wL 



P R I M V S. I07 

mulcert dedit fluttu* , & tollere ventos ) 
Gtns inimica mibt Tyrrhenum nauigat aquor , 
ttum in Italiam portans , viftojq; penatcs. 
Incute vim ventti jubmcrfajq; obruepuppes : 
*Aut age diucrjas , & difuce corpora ponto. 
Sunt miht bis feptem praflanti corpore Nympk* : 
Quarum , qu&jorma puUberrima , Deiopeam 
Connubio iungam (UbiU, propriamq; dicabo , 
Omnes vt tecum meritis pro taltbws annos 
Sxigat : & pulchrafiiciat te prole parentem. 

Hos vndecim verftculos primum inteUigat pu- 
tr yVtpoffitrem comprehenftone quadam jum- 
tnaria compleclt.Deinde partes numeret,qu<e funt 
quatuor : Exordium, Narratio y Tropofttio , Con- 
firmatioipartiumq; loco* objeruet Tertio loco or- 
dinem primum recondat in rnentem , quod cflfh- 
ciiccum ftt bic naturalis ordo feruatua. Trimo e- 
nimloco Exordium.i.Narratio. ^.Tropoftth- 4. 
Confirmatio collocatur. Toflremo loco attendat 
exornationes, qua hic funt/ere nuU*, pratcr pro- 
pofttionit repetitionem & vehementiam.Hoc vbi 
fckt puer, prirnum edtfcat duos primos verfus , in 
quib. abjoluitur exordium,prima orationis pars. 
tocindc duos proximos y tewum & quartum>con- 
tineutes narrationem , qu* et\ fccunda orationit 
fars.Tertio edifcat quintum & fextum verfta con 
tinentes propofttionem tertiam orationis partem. 
Vltimo Iqcq cdifcatrehquQsquinquc, quiadcon- 

firma- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



IOS LIBER 

firmationem quartam orationis partem Jpefiant 
Hancviamfequanturpueriinomnibus alijs firi' 
ptk. verum maturiorcs, quibws cfl maior rerum 
cura qttdm verborum, illas maiores partes obfer- 
uent , & cxperienturfenullo alio artismemora- 
tiua adminiculo indigerc. si fuerit prolixior ora- 
tio ypartesvilmtmeris vel literis notentur,& 
poftea tanquam depofitum repetatur d fwgulis ii- 
teris, quodiUis eratcommendatum. luuat & hoc 
in primis memoriam , fi quotidie atiquid cdifcas , 
& illud mox fequenti die d te ipfo rcpofcas. Sape 
rccordari t medicaminefortitts omni. 



DE METHODO 

RHETORICA. 

PE r $ b clv i vniuerfam Methodum tye- 
toricam nimis longum cffet , quare de Me~ 
tbodo ftngulanum partium Orationts Bpetorica 
pauca quadam pracepta coUigam. Suntautetn 
Orationis Bjjetorica partes. Exordium , T^arra- 
tio , Diuifto feuTropofttio , Confirmatio , Confu~ 
tatio &Teroratio. Quantumad totiws oratio* 
nis corpws attinet , bic feruabitur ordo partium % 
quem enumeratio pofita monftrat. jfte enim ordo 
naturalis ett. Interdum tamcn bic ordo mutatur : 
Cumcauficneceffitas mutationem efflagitare vi~ 
detur. 

P B 




nt 

Cor. 

qiu 

tion 
neu 

tsl, 

quo 

esll 
rati 
tio. 
dem 
*eoi 
tem 

*e 

bent 
titr, 
fubk 
1. 
<ran, 
fidp 
aiern 

tanti 
[erur 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



fcas , 
Sape 



D S 



P R I M V S. IOp 
DE METHODO EXORDII. 

Omne exordium ex quatuor maxime compo- 
wvidetur. Expofitione , Hatione, J^dditione^r 
Comprobatione. Expofttio boc loco eH oratio , 
ty* cum ab aliquo corum locorum, quiad inuen- 
% ionem pcrtinmt inueniatur , aut docilem aut be~ 
n euolum> aut attentum fkcit auditorem. l\atio 
*ftoratio accommodata expofttioni, per quamin 
tyodexpofttum eft , fhcilc confirmatur. ^edditio 
*ft brcuis comprebenfto eim quod cxpofttione 
Ktione conficitur , & totms rei apcrta propoft- 
&o. Comprobatio csl redditionis caufa , qua qui- 
dtmrem totam manifejlius tangit. verum bicfci- 
*e oportet , quod autores interdum non funt con- 
tenti vna expofttione , nec vna ratione , redditio- 
»fi & comprobatione,fed interdum plures adbi- 
bent. <ut autcmbac vniuerfa res clarias intclliga- 
Ptr , Exordium Ciceronis pro Marco MarceUo 
fabiungam ,partefque enumeratas oflendam. 

i. Diuturni ftlentij Tatres confcripti , quo 
**am bis tcmporibns vfus , non timore aliquo , 
ftdpartim dolorc > partim verecundia finem ho- 
diernus diesattulit , idemqucinitium qua vellcm 
qu*q; fentirem mco priflino mcre dicendi. 2 . Tan- 
*4m ehim magnitudinem , tam inufttatam inaudi- 
*mque clementiam , tantum in fumma potcflate 
***m omnium , modum , tam denique incredi- 
'«mfapicntiam , acpene diumm tacitm prxte- 

rire 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



II 6 t I B B ; R 

rire nullo modo poffnm-Marco enim MarccUo vo* 
bis Tatres conftriyti Rfipuh. rcddito , non folutfl 
iUittSyfed etiam vocem mcam & autoritattm ?o- 
bis & l{eipub. conferuatam nfiitutam puto* 
3. Dolebamenim Tatresconftri^ti^r vebtmen" 
terangebar ,cnm viderem vvrum talcm, quiin 
eadem caufa , in qua ego ,fuiffet , non in eadetts 
tffcfortuna , nec mihi perfuadcrt potcram, neC 
fks cffe duccbam, verjari me in veftro veteri c «r- 
riculo y illo etmulo ac imitatore fiudiorum nofko* 
rum y atque laborum quafi quodam focio dme& 
comite diftralh. 4. Ergo & mihi & priftina vi- 
t* confuetudinem Cafar intcrclufam aperuifti , & 
bis omnibus bene de Repub. fperandum, quafi fi* 
gnum aliquodfuflulifli. 5. Intelleclum enimmihi 
quidem in multis , & maxime in me ipfo,& pau* 
lo ante in omnibus cum M. MarceUum Senatat 
Reipub. concefpfti , commcmoratis pr*fcrtim of~ 
fcnftonibus , te autoritatem huius ordinis , digni? 
tatemque T^ipub. tuis vcldokribus , velfufpici- 
onibm anteferre. Hicprimo loco ponitur Expoff 
tio fenfu quidem multiplex , Compofttione oratio- 
nis omnino ftmplex. i.Tonunturrationes expoft* 
tionis 3. jidijciuntur rationes , qttibus verecun- 
diam <&• dolorem ftlentu' fuiffe caufam oftendit* 
Quarto loco fequitur redditio, expofitioni &• pri' 
ratioui accommodatior , & totius caufx > i* 
qua delaudibus agitur Ctfaris, apertiffima expo- 
jitio. Quintotoco fequiturredditionis Comproba- 

tio» 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



? r i m r s. rir 

**o. Hanc Mtthodum obfruat Cicero ttiam in 
*lijs exordijs : jed fape membra aureo verborum 
flf*wineiiaobruuntur ,vtvixnift valde attmis 
«ppareant. 

Tvrro prxter bsc , qu<e ad partes Exordiorum 
pertintnt , alia quatuor qua ad materiam &for- 
*nam (ptttant , conftderanda funt. i.Exordium 
monflrerfinim , cuiusgratia oratio babeatur. v. 
hucenda funt exordia non ex bis qu& caufam con- 
fitmant , aut rem dequa qujeritur , fed ex ijs>qua 
eirca res perfonafq; pofitajuntr^. Exordia debent 
tffe breuta , pcrfjncua & accommodata caufx. 4. 
£xordium ita perfici debct , vt initio narrationi$ 
coiMrcat. 



METHODVS NARRATIONIS. 

ln narratione qninq; funt obferuanda Trimum* 
qua\ narrationus elcmenta. Secundum qu& formdt. 
Tertium,quotuplex ordo. Quartum , qm optima 
toarrationis virtutcs.Quintum qux defirmnd&fal- 
f* narrationis via. Pe elementts narrationis fupra 
infaundo membro Mttbadi Exegttita ditiu esl. 

Dfi f 0 R M l S N A R R A- 
T l O N I S. 




T^arrationum alia esl abfoluta , alia defici- 
oe qua difluittione Jupra ditium es~l Se- 

tunda 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



112 L I B B R 

cunda diuifio, K(arrationum alia ctt Toi : tica : qti* 
habet expofitionem fiftam , Mia hiflorica , qua 
■htbet expofitionemrerum vetuflam. ^liapoli" 
tica vel Oratoria , qua Oratores vtuntur. Tcrtia 
4iuifio , >Alia fimplex,cum nibil adbibetur qito 
fidesfijtauditori : jilia argumentofa, cumftn- 
gularum rtrum qu&narrantur , confirmationcs 
adijriuntur. 

D B ORDINE N A R R A- 
T I O N I S. 

Dupkx eM narranji oxda. tyaturalkfy cum re- 
rum geflarum feriem , <£r tempora fcquimur. Hic 
htflorijs & ciuili narrationi accommodatior esl. 
jiUm fuperioricontrariws csl, cum dpofleriori' 
hws adpropria afcendimws , Eflque bic ordo TQ- 
ctis fhmiliarior. 

D E VIRTVTIBVS NAR- 
RATIONIS. 

J^etores tres bon* narrationis virtutcs nume* 
rant. i-vtftt aperta. i. vtftt breuis. 3. vtfit 
probabilis narratio , Medium in genere dtmon- 
ftratiuo & fuaforio , interdum locum non hibet. 
Stpeenimaltms petenda narratio & dilatandd 
per anteudtntia , coniunfta & confcquentia > 
quemadmodnm Erafmns monct in pofleriori Cont 

tnenta- 



M 



S. 



113 



J> R I 

mentario Copiarum. 

Deinde tt htec bonx narrationU vktws effe de- 
^et, vt fini exordu, & initio propofttionis jm di- 
fiftonts extremis cobxreat. 



D £ VIA DESTRVENDAB 

Narrationisfalfse. 

Dejlrutfurus narrationem , elcmenta fupr* 
cnumcratainfpicito, eaq; qu&illis adiunbla fnnt , 
quorum ft vnum vel impoffwiUtVclfklfum ojlcn- 
deris , narratio euerfa ei~i. 

MBTHODVS DTVISIO- 

nis fcupropofitionis. 

0 In diuiftone , b,oc efl oratione , per quam quU 
0U4 de rebus diclurifumus , breuiter exponimus, 
quatuorobjeruandafunt. Trimumvnde coliigen- 
da ftt diuifio. Deindegenera diuiftonis. Tum mo- 
dws diuiftonis. Tofircmo,partinm diuiftonis ordo. 



■f,t 



D £ COLLIGENDA 

diuifionc. 

Quianarratio continua probationis propoftti* 
*&,,cx narratione ccrta colligcnda esl fententia, 
esl probanda. T^am Bjietores narrationi di- 
"tfionemfubijciunt, qua eorum de quibus ditluri 

l junt 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



funt,propofttio csl. vt in orationepro lege Mani* 
lia hxc diuifio colligitur ex narratione : Trimunt 
mibi videtur de gentre belli , deinde de magnitu- 
dine. Tum de imperatore eligendo , ejfe diccndum- 



D b GENERIBVS 

uifionis. 



D i- 



jfita diuifto fitper feiuntTtonem , qua ftc expO" 
nimm quid nobis conuenit cum aduerfario , vt 
quid in controuerfia ftt feiungatur boc modo. CuU 
tum Deo pr&flandum effe , conuenit nobis cunt 
Tapiflis y fed an fit colendws bumanis ritibws , in 
controutrfta eH. jXia per diflributionem,qua tx- 
ponimws quibws de rebws ditturi fumus , qualis 
esl illa , quam modo adduxi ex Cicerone. 



DE MODO DIVISIONIS. 

liic obferuandum eH , tria ejje qu& debcat ba* 
bere laudanda diuifto , breuitatem y abfolutioneff* 
& paucitatem. Breuitas fhcit , vt nullum nift ne* 
ccffariim verbum affumatur. jibfolutio vt omnia 
qu<e in caufam incidunt genera complefiatur.Tau^ 
citcvsvt generafolumnrum , de quibws difturi 
fumus ponantur.qua genera fuis locis inter duen* 
dumfunt arte diuidenda , quemadmodum prafcri* 
ptum esl in Metbodo diuifiua- BreuitauS rurfus iu' 
uat memoriam audSwum 9 placetq; fumrnis ora- 

torib:ts , 





Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



10- 

vt 
uU 
urn 
in 

-V- 

ilii 




P R I M V S. II5 

toribm y vtquatuor membra non excedat. Dein- 
inde & hoc obftruandum esl , quod oporteatita 
tnomnigenerediuidere, vtex vnoquoq; diuifto- 
nis membro , velipfe finis orationis , quel qu&fi- 
nem confequantur palam appareant , vel ex om- 
nibm diuiftonts partibm quod intendimm con- 
cludatur , nifi boc impediat diuerfarum rerum 
concurfm in eadem oratione. 

D £ GRDINE PARTIVM 

diuifionis. 

Simembra diuiftonis fontibm difcretafhntjii- 
bil refert quo ordine collocentur. verum ft ad 
eundemfincm membra diuiftonis pertinent ,gene- 
Yalia prioribm locis funt collocanda, id quodfem- 
per obferuaffe Ciceronem monet Trapc^untim. 
Breuitcr vel confequentin rerunhvtltemporis or- 
do obfiruandm eil. 



M E T 



H O D V S 

firmationis. 



c o K- 



^propofita , loci Diaktlici confulendi funt 
quemadmodum inprobabty Metbodo fuftm ex- 
plicatum est. Deinde delettm babendm esl,vt ea 
qup plm virium habent , pmcipue notentur.Ter- 
Uacura esl dtfpofttionis argumentorum , in qua 
difiofttione hic orao placet Oratoribm , vtprimo 
& vltimo loco cqUqcwM fiwiiora , in medio , 

/ 2 qu& 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Jl6 LIBHR 

qu&numero potiusquam pondere valeant.Dein- 
de prudentia adbibenda efl , vi ita argumenta di- 
flribuantur , vt ab vno ad aliud jhcilis ftt tranft- 
ttis, quoipfa oratio continuis quaft neruis cok&~ 
reat. vtile & boc intcrdum fuerit ,fhfta diuifto- 
ne & initio trattationis membrorum , ftngulis 
membris congeriem quandam rationum {ubiun- 
gereper enumerationtm , & poflea eajdem ratic~ 
nes , vt in enumeratione propoftufuerint>pertra- 
ftare , quemadmodum Cicero in orationepro lege 
Maniliafccit. Mvbinon placet exponere hanc 
argumentorum congeriem , licebit ordine vnam 
principalem rationem poH aliam pertratlare , iu 
tamen vtfirmiores in prima et extrcma collocen- 
tur acie , vt fupra monuu 

METHODVS CONFV- 

tationis* 

Iufl* confutationis quatuor funt partcs , Tro- 
pofttio , Sublatio , Oppoftta propofttio , Solutio. 
Tropofttio esi fublationis poUicitatio-Sublatio efi 
ipfa aduerfariorum propofttio. Oppoftta propoft- 
tto ,eftfolutionti pollicUatio. Solutioefl conjir- 
ptatio riif ivTi^orciytaf. Srafmus tale excmplum 
dedit. i. Tslec me clam ett , quid callidiflimu* ' fe- 
ntx calummctur. 2.K[on debuiffeme contrapa- 
Hionem decedere ^. verumidquamfriuolum ftt, 
non ett difficile ofleniere. 4. ^idicule enim mihi 

pattio* 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



PRIMVS. II7 

Paftionem allegat , quam ipfe prior foluit. Tiumc- 
rti* ofltndit membra confutationis. Es~l & hoc in 
confutatione obferuatu dtgnum, quodmonet Tra- 
pe^untius , [olutionem deberc fieri yclper viola- 
tionem feu inucrftonem y velper inficiationem , vel 
pcr inflantiam , vcl per violcntiam & inflantiam 
fimul. 

k MBTHODVS * I R- 

orationis. 

lufia pcroratio conflat tribtis partibus. I{epc- 
titione principalium argumentationum , jimplifi- 
cationc& jLffettibut. Excmpla paffimin orati- 
ombws Ckcronis occurrunU 



' 3 



£ CCL E" 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Ii8 



B 



ECCLESI ASTES 

SIVE METHODVS CON- 

CIONATOKIA , AVTORE 

Nicolao Hemmingio,. 
P R JE F A T 1 O I N 

L I B R V M S E- 

C V N P V M. 

Artificem omnem inftruBum effc oportct 
praceptis ,quorum admonitione rega- 
tur & mens & manm in agendo . T^am ta- 
tnetfifapc accidit, rudes artium aitquidfi- 
mile artificibus facere : tamen & certius & 
expeditius agit artifex, vt qui ca%fas cur ita 
agat cernat , ac ufo&v quandam operis apud 
animum confiituat, antequam manum operi 
adhibeat. Hucfacit quod fagax naturaad 
operis cuiufa abfolutionem requifat JW*- 
fiiv^iv, c*t(>y9id,v , l^ycv. hw&yus enim fit- 
cit, vtaffueficripofit. tfyr praceptis gubtr* 
natur, & crcbris actiontbus abfbluitur. c*(%~ 
ywiregiturhabitu > vndequartum cmergit 

opus 



0] 

qu 
bex 
tr t 
mt 

& 

CO) 

qu 
On 

m 

eec 
en. 

ffi 
esi 

cu 
tte 

ch 
eu 

qu 

P< 

co. 

tic 

* 

qu 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDVS. I I 9 

9 P W > hoc eft To ?§y«v. i^sJd eundem mcdum 
qui Theologm futurm eli , inftruflm cffc dz- 
bet praccptis monftrantibm certam rationem 
tradendi & difcendt dogmata^quotum vfm 
inentem ejr vitam inpietate conferuet. Lon- 
geenim falluntur illi , qui ifta intolerabih 
contumelia facrum Dei verbum afficiunt, 
ejuafi citta omnem rationem ejr ordinem in eo 
omnia mtfceantur . Cum tamen inomnibm 
rebm d Deo conditis admifabilem ejuandam 
oeconomiam & ordinem conjpiciant. Siue 
cnimfurfum oculos tollant ,jtue deorfum de~ 
Jpiciant>omnia vident ornatifima, quicquid 
csl confuftonis & ataxia , idtotum ex mali- 
ciatfr peruicacia Diaboli ejr hominumpro- 
aeniffccertumcst. Jguare vtinomnibm re- 
bus d Deo conditis ordmem videmm pul- 
cherrimum , ita etiam in facfa Theologia 
cundem effe nequaquam dubitandum est , 
quem qui 0bferu.1t , multo celerius adfrugcm 
perueniet.quam qui confufe omnia mtfcet & 
confund/t. Pcrro h£c ordtnis obferuandt ra- 
tio ! , apttfima Metaphora Methodm dicitur. 
£>uemadmodum qui viam certifimam fe- 
Whur ,faciltm perucnit que vult , quam i* 

l 4 c[ui 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I 2 O LIBBR 

quiperaquas , montes , faltus , pracipitia > 
tnagno ac dtfficili labore eodem contendtt* 
Sic veluti in reliquis fcicniqs , ita dr in Tke- 
clogia citius periitam confequetur, qui CMc- 
thodum tenet , quam qui magno labore citrA 
ordinis rationeminlecJione Bibliorum defa- 
igatur, vt interim taceat huiufcemodi U- 
bori maximum faftidium contuntlum ejfe. 
Cum contra amansordinis,fumma cum vo- 
luptate idem faciat. Hinc esl quod non in- 
epte veteres definiant CMethodum certam 
tradendarum rerum raitonem & viam,qu* 
celerrime ad periitam deueniatur. 

Jguaproptcr conftitui CMethodum The- 
ologicam confcribere, inqua rationem & in~ 
terpretandi fcripturam, & formandifacras 
conciones complettar , quorum priusfaciet* 
vtfacilius alios interpretes intettigamut, & 
ipfi interpretandiformas teneamus , quasfc 
qui vtilccrit. Pofterius vero,vtcitra gaf* 
rulitatem , dextre & copiofe de repropofttA 
differereinccctu Eccleftaftico valcamm. 

Verum priufquam ad has partes expli- 
cdnda* > accedam operaprccium forc iudi- ■ 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



S B C V N D V $• 



12 1 



4* 

it* i 

*- \ 

c- 

4 

4- 

u- 

#• 

'0' 

tn- 
xm 

1U4 



cOypaucis vniuerft fcriptur* Eccleftddi- 
utfiones quafdam recenfere> vt cum f4rtes 
fcripturd obferuentur facilius , tum vfut 
fingularum p4rtiumin interpretandi 
formis ac concionibus confiici- 
4tur4pcrtius. 



I 5 



DIVI- 



ic- 

in- 



(lt4 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



R 



D I V I S I O S A C 



S C R ] p T V R 



R AE 



A E . 



Dtofiofacrtfirptur* alia ab alijs autoribus 
rr*diritr,ntq; t<t abfurdum cuiquam rideri 
r & €ar,i *A"a rerum interdmpht- 

rcsjunt dijjcrcnti* , pro quarum diucrfitate di- 
fmminadutifionumfumipoffmt, & autorcs diui- 
ftonum fcm*$ tonftkmrt faks confueucrunt , 
qu* fuo propofuo fotifmum firuirc v.dcntur 
Quare tm varie diuidatur fcriptura, ordincreci- 
tabo prtaputsfcriptur* diuiftones , & (a rum 
Vfmfutytiam, quo tonffkiatur huius varictatis 

VtllltAS. 

» I V I S I O P R I M A. 

Vulgatiffmafmptur* diuifio bxc ctt , auod in 
vctus & nouum inflrumenta diuidatur, qnx con- 
tunUa Grtca appellatione Biblia nominantur , id- 
que k*t f m jintonomaftan. Hxc Bibla 

tdco inflrumcnta dicuntur, quiafuut organa qkj- 
dampcrqu* diuina voluntas,feu vtrbum D ci 
nobit affcrtur & innoufcit. Tpithcta Vettis & 
Tiouum^a circumflantijs tcmporum dcfumtafunt 
VctMquidcmquodpriuscrat temporc, Kotwm 
vcro quod poflMus. verum fi qui* a fccdcrum 
diucrfttatebot dtfcrimcm defmtm e\if}imat s 
nonmagnopcrerefert, prior tamcnratio vcrwr 
cst & accommodatior. Utcrum qui veteris & 

noui 



i 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SICVNDVS. 125 

noui Ttflamenti appellationes libris accommo" 
dant , MT*%»sBWf voce Teflamenti vtuntur. 

svbdivisio. 

Vctm inflrumentum 4 luddis dicitur efrim ve- 
orba , idque d numero libforum , Nam 24. indu- 
bitata autoritatis rccipiunt libros , quos in qua- 
tuorpartcs , ftue clajjes digerunt. 

Trima ab iliis Thorafid cH kx feu dotlrina di- 
citur,dr continet iibros quinq;,nimirum Geneftn, 
Exodum, Leuiticum,"blumeros,@" Dcuteronomi- 
on, quos ftmul Graci vtvTeiriu^or nominant. 

Sccunda pars ab bis refcbonim nebijm * id-eslr. 
TropheUpriores , & b*c pars quatuor libris,ni-. 
mirum lofue , iudicum > Samuelis , & Regum ab- 
foluitur. 

Tertia pars eft acbaronim nebijm , idefl Tro- 
pbetarum pofteriorum , & continet quatuor /i- 
bros , Efaiam , lercmtam , E^ccbielcm <&• librum 
duodecim Tropbetarum,quos minores appellant , 
vt funt Ofee , Ioel , ^imos , jibdias , Ionas, Mi- 
cbeaf , Ttfahum , Baruch , Sophonias , Hagem , 
Zacbarias , Malachias. 

Quarta pars cfl chetubin , id esi fcriptorum 
Hjgiographorum , & continet vndecim libros , 
Taralipomena , Tfaltcrium , Trouerbia Salomo- 
nis , Jo& , j^ffc , Eccleftaflen , tbrenos leremU , 

Canticum Canticorum t Eflcr , Danid, Ejdram y 

& 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




& lyehemiam, quorum po/lremi duo pro rno re- 
futantur. jttqne ita habemus libros veteris in- 
ftrumentiindubitata autontatis. 24. in quatuor 
thffes digtftos. Cocterum prsterhos libros habent 
^nr^A , vtyocant , id eslfecrcta feu abfcondi- 
tiyideoficditla > quia non produccbantur in lu- 
tem adconfirmanda dogmata.Huius generis funt, 
Jefus Syrach , ludit , Tobias , iibri Maehab<eo- 
rum , Sapientia Salomonis , Baruch lercmia fcri- 
ba. Mque bac e$i veteris inflrumenti iuxta He- 
br*os & Cracos diuifio. 

T^puum autetn inflrumentum diuiditur in qua- 
tuorpartesy Trimacontinet quatuor Euangeli- 
flas. Secunda , jitta Jpofloltca. Tertia , vigin- 
tivnam EpifloUs jipoflolorum , Tauli quatuor- 
decim , Ioannis tres , Tetri duas , Iacobi vnam , 

Iu<U vnam. Quarta pars , jipocalypfm Ioan- 
nis. Torro omnes hi noui inflrumenti libri in Ca- 
none funt prxter Epiftolas , fecundam Tctri,fe- 
eundum & tertiam loannis , & Epiftolas lacobi 
& ludx cum Apocabjpfi. T^onnulii etiam Epifto- 
lam ad hebr&os extra Canonem ponunt. 

lam pauca adijcienda videntur de vfu memo- 
rata diflinclionis. Parum enim prodeH accurate 
diflingutre , nifi quid inde capias vtilitatis ani- 
maduertas.Trodett igiturprimum bxc diftintlh, 
ad retie iudicandum de facrorum voluminum 
autoritate. Omnes enim veteris & noui inflru- 
mentilibri indubitata funt fidti , adeoq\ valent ad 

confir- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDVS, 



I2f 



conprmanda dogmata , prxtcr ca quadixi appel- 
lari $mKZu<p* y qu<e quidem cumfrutlu iegi pojjunt» 
ftd difputationibm dedogmatibm non funt adhi- 
benda. Soli enim illi libri indubitatx funt autorita- 
tis , qui Moft , Trophctis , luangcliftis , ^pefto- 
IU vert tribuuntur. Quare <um d< autoribus jipo 
crypborum dubitauit primitiua & purior Eccle- 
fia,recle reijciuntur , quando aduerjks fcrifta; 
Trophetica et Jpoflolica producuntur ab aduer- 
farijs.Eft & alia vtilitas huim dtflinclionis.Tro- 
deslenim ordincm iibrorum babere certum,vt 
fludioftpartiripoffint lcftionem Bibliorum in ccr- 
ta tempora % prout commodum ipfis ad libros ft- 
cros difcendos videatur. Tertla vtilitns csl.vt ra- 
tiocerta habtri poffit ( ftue condonerit* fmein 
fcholis facra ftripta interprtteris ) citandifme al- 
legandi ttflimonia ftriptura , vt locus teftimonij 
quafi digito monfiretur , nominato autorefrifti, 
& capitclibri. 



SECVNDA DIVISIO. 

Schofaflici Theologicum vctcris tum noui in- 
lirumcnti libros fecant in legales , Hiftoricos,Sa- 
pientiales & Tropheticos. vt veteris inflrunun- 
tii Legales,funt quinq; Moftlibri. Hiflorici libru 
lofue> Iudicum t ttotb t iibri I{egum quatuor, \ob % 
Macbabaorum iibriduo. Sapitntiales ,Tfaltert- 
um , Trouerbia, Eccleftaftcs , Canticum Cantico- 

» rum, 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



.12 6 t I B E R 

rum,Sapientia y Eccleftafticu-s. Tropbetici ,fep* 
tendecim TropbetA fupra enumerati jld hunc 
quoque modum , vt magis illorum infcitia appa- 
reat , noui inflrumenti libros diuidunty vt lcgales 
fint quatuor Euangeliftarum libri , Hiftorialis ftt 
liber jicJorum Apoftolorum , Sapientiales ftnt 
Epiftola Apoftolortm n.Trophetalis fttjipoca- 
lypfts Ioannis. H&c diuifto nuUo colore excufari 
potesl. Es~i enim prorfus abjurda , quatenus li- 
bris abipfts accommodatur : verumfirebus ac- 
commodarent hanc fuam fubtikm diuiftonem , 
quemadmodum veteresfecijfe exiftimo , toleran- 
Aaforteeffet : ScdquiamanifeftefhlfaeH,prout 
Itbris accommodatur, nolo in re aperta longiorem 
confutationem inftituere. 

Torro vfus huiws diuiftonis prout rebus ac- 
commodatur y fortaffis hic efft poterit, vt dijcen- 
tes inter Itgendum , prudenter inter biftoriaj , k- 
ges & Tropbeti&s, &fapicnter dttla , id ett gno- 
mas , difcernant. 



TERTlA DIVISIO. 

Vniuerfa fcriptura , ft res fubietiM conftderes > 
commodiffime diuiditur in hiftoriam t? doftri- 
nam : qu£ duo diltgens letlor ftudiofe qu&ret in (a- 
crorum librorum lebTtonc* 

EH autem biftoria duplex , vetus & noua. 
Vetws quidem continet biftorim omnes inde vfqu; 
a principio creationis rerum , v/q; ad conceptio- 

nem 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SBCVNDVS. I27 

tffm Domini , fctt initium Euangelica biflori*. 
Hac Hiftoria initium ducit ( vt dixi) d prima re- 
rum conditione, & continuatur vfq; ad Cyri mo- 
•narcbiam. Todca fcquuntur bcbdomada Danie- 
lis , vjq; ad Chriflum occifum. Torro annorum 
ccmpntationcm in bos vcrjhulos mernorUgratiai 
redegi, quosfnbijciam : 
M.D.CrL.y.U posl Adam mundm inundat. 
Tottvndo/S ad jibram^ducent nonaginta duoq;» 
£xodm bancfequitur quingttos quinq; perannos. 
Exodm ad Dabylon , nongcnt dtcemq; recenfet 
Z>ott Babelad Cbriflum ,D,&L. tribm X. da- 
tur vnm. 

Hos annosft coninngas, babetis tcr mille non- 
gentos & quadraginta quatuor anms a conditio- 
ne rerum vfq; ad Cbriflum exhibitum , quem nu- 
merum bis verfibm completii foleo : 
Ter miile & nonget } quaterX.duo bis ftumcratur. 
Chriflm adesl nobis , gloria , vita,fa!m. 

Torro nona bifloria ab £uan%chflis defcri- 
bitur. h&c de conceptione , natiuitate , circumcift- 
one , oblatione , exilio , difputatione , bapiifmo , 
teiunio , tentatione , doclrina, miraculis , morte, 
refurretlione &aflcnflone Chriftim cxlum, Item 
de donatione Spiritus fantiiin die Tcntecofles, & 
d-: EccUfta primitiua & eiws pcrjecistiombus in- 
ftituitur, jid bac enim capita noua hifloria rcuo- 
tabitur.Mq; hathnus dehifloria. 

Doclrina Jfargittrr pcr omr.es hbros vctcris 

& ncui 




1*8 L I B I R 

& nouiinflrumenti s & diuiditur in dofirinmre- 
rum & fignorum. I\erum deinde dotlrina in Le- 
gem & Euangelium. Signorum doftrina continet 
ceremonias & Sacramenta , de quibws copiofm 
noneslbic dicendi locus* verum vfwsbuius di- 
flintlionisnon efiftmplex. Hifloriaenim facra, 
Ipeculumvit* Cbrifliana efje debeU ^am conti- 
nct piurima vera pietatis , confcfjionis s fidci s to- 
lcrantidt s vocationis &c. excmpla s recenfitpra- 
mia & panas obaddienti* & inobadientM erga 
Deum y plurima teflimonia de Deo contintt. 

Dotlrinavero diflinftiofitcit, ne temere cum 
Tapiflis iegem & Euangelium confundamus, qui 
Euangelium nouam legem fomniant , fed fitllun- 
tur. nonenim aliud docentTropbeta & jlpofto- 
li s quam Mofes, tametfi in modo tradendi maxi- 
ma eH diuerfttas. Mofes etenim dottrinam d Deo 
& Tatribm tanquam per manws traditam fcri- 
ptis commendat , qux perfeclum Deicultum con- 
tinet s Sed obfcurior esl Tropbetis. Tropbeta Mo- 
fis funt interpretes. J^am quod Mofis quafi apbo- 
rifmit quibufdam notat s Tropbeta integris conci- 
onibus explicant.Sed quia quod Tropbcta pradi- 
xerunt , id Jpofloli coram viderunt , fhtlifunt 
jtpofloli clariores adbuc Mofts& Tropbetarum 
intcrpretes. Hoc difcrimen qui obfcruat , maiori 
cum fruttu Mofts s Tropbetarum & Jpoflolo- 
rum fcripta lcgct. Quo autem ioco fint habendi 
s/ipoflolorum difcipuli, & alijfanfiijcripturarum 

inter- 



mter 
tandi 

: 

teret 



TIKCV 

latio 
incit 

p/cfl 

tioni 

&S 

tomi 

pcrt 

tntit 

Ta 

ptr 

fcrip 

pm 

agat 

quit 

Jcnti 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDVS. I2p 

interpretes , dicam infra , vbi deformis interpreT 
tandi agetur. 

Q^v arta divisio. 

EH et alia diuifto d Grtcis tradita minimepra- 
tereunda. verbum enim Dti Jalutem bominibus 
afferens,dtuiditur in mfvtlrrfa\?>yr*&di & «*/>**.- 

jid «spovfi-dixor pertinent bortationes , confo- 
lationts , minne, obiurgationes : qustomnia funt 
hdtamenta quadam ad rerbum audiendum, am- 
pletlendum, eiq; obtemperandum. yrw^lr cogni- 
tiunis pars ts~t , qudt cultus Dei , Legis , Suangelij 
<&■ Sacramentorum fcientiam continet ,cu'tus €pi- 
turne eft K*79%p 9,f * "Poflrema pars adallionem 
pcrtinet. T^am cognitionem fequi oportet obedi- 
mtiam cordis & vita innocentiam .fides enim, vt 
, Taulus inquit , debet effe foutlK?i7bs , & efficax 
ptr cbaritatem. Hdtc diuifto eb pertinet> vt facra 
fcriptura vfum fcias. Hoc esl,vt bortanti obtem- 
peres,docenti credxs, & fecundum ea qu<e credis 
agas* Dignus cnirn(quemadmodum Jlgapetus in- 
quit) Dco vs eft> qui nihilindignum Deo agit:fed 
fentit quidem qu& Dei funt,loquitur vero qux fen- 
fit, &fhcitqu& loquitur. 

I ' DEFORMIS ENAR- 

R A T I O N V M. 



K Diclu- 




IJO L I B E R 

Dlfturws de enarrationum formis , quatuot 
ordineexpediam } quibus prxftdijs infiru- 
ftu>s cffe dcbeat futurws vtilis interpres , qu& fmt \ 
enarrationum caufa , qua interprctandi gencra , 
quifq; commentariorum vfws. 

PRAESIDIA INTER- 

P R E T I S, 

QVod vtilis interpres inflruftus effe debe* 
,at liberali doftrina> & potiffimum cogni- 
tione artium dicendi , nemo esl qui dubitare po- 
tesl. Quare ad alia qutdam pra>ftdia , quibws ca- 
uetur ne intcrpres d pietate abcrret s me conferam. 
ln myfterijs itaq; facris traftandis , quadruplex 
potiffimum cura iUi incumbit , quife ab errore li- 
berum , & ab H&reitcorum impofluris fecurum 
effe cupiu Trima fit cura , qusrere Deum volun- 
tatemq; ipftwsin fcriptura cum timore & humili- 
tate, vt ipfum vere agnofcat in Domino noflro Ie- 
fuCbrifio. Mtera ftt cura , facrum Dei verbum 
pro regula babere* H&c cura coniunfta cum fupe- 
riore , fkciet vt fine arrogantia & tpi\orr-iyJa. in 
fcriptura verferis,& neflultatemeritate efferaris, 
fedpotiws implores eiws opem humilittr , qucm 
in fcripturis quxris fideliter. Facw & h*c alle- 
ra cura , ne fts foUUitws de illts, qu£ non funt ver- 
bo Domini prodita. Contentws enim effe debes ea 

luce 



luc 
tia 

lati 

JL{ 
fen 
ttr 
fhc 
fen 

m 
9* 

* 

vt 

3P* 

ta 

du 
liu 
eT\ 
na 
U 
pr 

f 
n 

2 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVKDVS. 



ttuof 
hu- 
fmt 
trai 



m- 
v&* 
Ie~ 
m 

K- 

in 
ris, 

lce- 
ver- 
ea 
ta 



lucc , quam Dominus Jcquendam monftrautt. Ttr 
tia ftt cura , vt diiigens acccdai fcripturarum col- 
latio y vtappareat Mofts,Tropbetarum>Cbrifii & 
jlpoftolorum confcnfus,vtq; infpeciem pugnantes 
fententU , ptr collationem rcconcilicntur, diligen* 
ttr obferuatis locorum tircumjiantijs. Hac cura 
fhcit , nc temcre arripias vnam aliquam fcripturat 
fentcntiam adaliam oppttgnandam , vndtomnl- 
um Umreticorum fec~ia*s ortas tfje non efl dubium: 
quod vtfiat apertius , exemplo dcclarandum esl* 
jlrrius auditfilium dicentem : Tater maior mt 
tsl t banc Jtntentiam arripit , & ad expugnandam 
Cbrijii diuimtatem accingitur.Contra Manicbaus, 
yt bitmamtatem Cbrifti tollat , arripit Wum 
Taulii. Cor. 15. vhi Cbriflus dicitur fccundus 
Jidam , de calo cakflis. r^rjus Junt qui imnita- 
tem agr.ofcunt , & bumanitattm fhtcntur , fed 
duplicemperjonam in Cbriflofhtiunt , xly» &fi- 
lium vtrginis. oftandtr quia Jcriptum cH , leboua 
ts~l iufiicia noftra, luftificationem foli natura diui- 
nx adiudicat , quafi humanitas prorjus nibilfhce- 
ret adfalutis bincficium-Stancharm contra , quia 
promiffionis vcrbum cslde j^minc mnlicris,^ 
Taulwsdicitlcfum Chrifturu bomincm mediato- 
tm , (ubtrabit diuinitatiredcntionis bcncficium, 
& folihumanitati Mribuit. hik fi affuifftt timoY 
Domini & vcra humilltas , & abjuifjet Qikcvu- 
k'ia & fuperbia , fhcile cx coUationc faiptura- 
rum de hific myfterijs iudicafjtnt, Quintafit 

K 2 cnra, 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I 3 2 LIBER 

cura , omnem interpretationem ad h a\oyUv fidei 
referre ,dquaft difcrepat intcrpntatio , fiilfa iu- 
dicabitur. Contra ft cum ea conuenit , etiamft to» 
terdum d fcopo & mente autorts erratur , tamcn 
extra falutis periculum id fieri fciendum cH. Scd 
quid es~i interpretationem ad dvaKoytav fidei reuo- 
care tstteam ita inftituere, vtrefpondeatfidei 
primis axiomatis , vtq; ex illis quafi extrucla ejje 
videatur. iUa enim fecundum avahoyiav fieri di- 
cuntur , qu& ex comparatione ad aliud fiunt , fcu 
quando aliaex aliorum comparatione formantur. 
vnde cum Vaulus iubeat vt prophttia , boc eft , 
interpretatio fcriptura debeat efje jinaloga fidei , 
vult vt interpres refpiciat ad religionis prima ax- 
iomata , qua clara & perfpicua funt , ae lege & * 
promiffionibws Suangelij , cum quibws omnis in- 
terpretatio confirmari debebit. QuareVapift&in 
huius didi(ftvis ad vitam ingrediferua mandata) 
explicatione , ab Jlnalogia fidei difcedunt , dum 
falutcm pcr opera propria bomines confequi , ex 
iflo ditlo concludunt. Vugnat enim btftc interprc- 
tatiocum clarisac perfpicuis axiomatis , qualia 
funt : Semen mulieris conteret caput fcrpentis. 
Item , jignus Deitollit peccata mundi. Item , Si 
exlege eHiufiicia , Cbriflus frufira esl mortnus. 
jltque in hunc modum fcmpermens interprctis 
intenta effe debetinprima noflras religionis axio'- 
mata , d quibus non patietur fe anelli vlla Sophi- 
ftica. T^am qui bancavahoyUv fidci , interpreti 

d Vau- 



V N D V S. 



13 3 



iei 



m 

0 



aTaulo commendatam contemnit y & aUundepe- 
tit contrafidei regulam i?iterpretationem , is fciat 
fepanos diuinitns luiturum. Sicut enim olimfub 
veteri Tefiamento ab igne altaris perpetuo toUen- 
dws erat ignis , quo jacrificia crcmarentur : Itad 
perpetuo Dciverbopendebitomnis Jcripturarum 
interpretatio. Et qnemadmodum ?{adab & ^Abiu 
thuribulh' fuis ignem alienum imponentes , quod 
illis prxceptum non erat , d Domino puniti junt : 
Ita mretici rationis figmenta & Thilojophicas 
fraudes pro vera religione ingerentes , jupplicio 
digni exifiimandifunt. Jltq\ hac monuiffe de prs.- 
fidijs interpreti necefjarijs fatis esl , ^unc quod 
fecundo loco propofttum es~l , exequar. 

INTERPRETATIO- 

NIS CAVSAH. 

INprsfatione locorum Thilippi Melanchthonis 
quatuor intcrpretationum caufie recitantur. 
Quarumprima esl , vt intelligatur genus fermo- 
nis. T^w auditores fiue leftores , non vbiq; intel- 
ligunt phrafes aliena lingua , imo doftiffimt inter- 
dumhomines plurimum in bac paleflra dejudant. 
Tlerunq; enim contingit , vt oratio reddita aliena 
lingua verbis, reffondenttbws quidem in jignifica- 
ttone , non tamen in vtraq\ lingua eundem retine- 
ant fenfum s idq; proptcr Dialefti , feu phrafeos 
varietatem. 2^e igitur bic fallamur incauti , opm 

K 3 cH 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



134 L I B E R 

cB f&peperito intcrprete. Secunda caufa , eH iu- 
dkatio ordinis rcrnm. Nam qui non traclationis 
ordinem ammaducrtit , cum fxpe baUucinari cer- 
tumcSi >vt quicx Taulo citant contra iufliciam 
fidei boc ditlum : Tsfon auditorcs legis t fed fhfto- 
res iuflificabuntur. Hic fi tratlationis ordincm 
obferuaffent , vidiffent 'Paulum eo loco minime- 
concionatum fuiffe dc iuflicia operum , vidciictt 
quodbomines opcribus iufli conflituantur coram 
DeOyCum ibi Vaulus inflituat buius opinionis con- 
tra dottrinam fidei confurationem. Opus esl crgo 
interprete , qui ordinem & ordinis partes dextra 
tnonflrarc potcrit , cuim rci vtilitas maior es~l , 
quam vt paucis vcrbis indicari pofjit. Tertia 
€aufa cffcdebct teflimonium vcra interpretationis. 
T^am cum auditores animaduertunt interpretati- 
ones ex verbo Deipeti, et vident confcnfum vcrbi 
Vei&purioris Ecclefta cum intcrpretatione,ma- 
ps amant dotlrinam & auidius difcunt. Quarta 
caufa , es~i confutatio fhlfarumopinionum> ne Ha- 
reticorum venenis difcentcs inficiantur. H* caufie 
fatis magna funt,propter quas Deus vult in Scbo- 
iis & in templis miniflerium vcrbi confcruaru 

INTERPRETANDI 

G E N E R A . 

0 

TJ. m e t s i exijsqua dixide caufts in- 
terpretationum , vtcunque intelligi poffunt 

inter- 



inter 

flinci 
perf} 
tusj 
facn 
com\ 



do y 

tnod 

conf 

Cra\ 

Tbei 

feclc 

ele gi 

Zutit 

ticoi 

tenti 

prcs 

tnun 

lingi 

quat 

luta 

vtli 

amx 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



me 
tt 
m 



1° 
ra 

3 

ia 



J& 



SECVNDVS. 

mterpretandi gencra , tamen quia prodeH ca di- 
fiinfta habere , volo de ijs quam poffum maximt 
perjpicuedkere , quemadmodnmjuptrius poUUi- 
tusjum. ouadruplkimitaqucformam cnarrandi 
facra anmaduerti, legens variorum (criptorum 
commentaria. 

GRAMMATICVM INTERPRE- 
TANDI GENVS. 

Quidamparum foUkiti dt traftationis Mcibo- 
doy voces tantum & pbrafesfhmiliari & chriori 
tnodo explkant , quod intertpetanai gom-s , quia 
conjiat Crammatka quadam exegtji , rocctur 
Grammatkum.Hoc genus Jecuti juntMhanafim , 
TheopbylaftM> jimbrofius & multial^.iJi pro- 
fefto laude dignum y quod tanti vtri,qui i ofiofe & 
tlegantcr dijputationes longasac oratkncs defttfr 
Zulis infiituere potuijjtnt , tamen fe ad Gramma- 
ticos dimiferunt. Sciuerunt enim inde veram Jen. 
tentiam petendam effe. Torro buius generis inter- 
pres tiberali doftrina inftruftus ejje debct, Tri- 
mum enim ipfum babere oportet cognitionem eius 
Hngu*>qua vjua efi fcripti autor } nifi malit alienis 
quam fuis oculis videre.Et fi non conceditur abfo- 
fota cognitio,tantam tamen i ffe oportet peritiam* 
vt linguas illas trcs interfe conferre po{Jit,Hebr4 
*m,Gracam et latinam.Nam bis trib. linguis opus 
ctt interpreti ihtologo , quarum lollationem plus 

K 4 Pohfi* 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I%6 L I B E R 

prodeffe animaduertit fludxofws,quam magnorunt 
bominum prolixa commentaria. Deinde vt dex' 
treexplicet , quod retle intelliget , neceffaria eH 
Dialeftica , qua fiepe Grammatico interpreti ma- 
nws auxiliatrices porrigit. luuabitur etiam non 
parum Commentarijs de copia , vnde difcet varias 
eiufdem fententia reddcndaformas. 



coi 
piic 
Sec 
cer 



DIALECTICVM INTERPRE- 
TANDl GENVS. 

jtlu , cum vident in omnibws rebus ordinem 
primas tenere partes , Methodum traciationifque 
ordinem qu&runt ac monfirant , ofiendunt quxfli* 
ones , argummta , collationem , ad certa ca^ka 
feu locos communes , tanquam confultationes, ip- 
fas hypotbefes reuocant breuitcr. Hsc cura bu^ 
iws generi* interprctipotiffima es~l,vt omnia apcr- 
te & diflinfte proponantur ac declarentur. ve- 
rum quoniam boc genws in fcbolU vtiliffimum cft, 
breuiter ofltndam viam , quam tuto interpres in 
hocgenere fequipoterit,quod vt fiat apertwjo- 
tam rem in quatuor Canones includam< 



CANON PRIMVS. 

In principio prdeftionis alicuhs facri fcripti , 
omnium primum de doftrina genere dicat opor- 
ttt, idq\ boc ordine ( vt mibi videtur ) ficripotcst 

com- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



E C V N D V S. 



*37 



E- 



commode. Trimum > quale ftt doftrinAgentis ex- 
pticet , vnde in commendationem delabt poteSt. 
Secundo , autoritas ofrendatur. Tertio , qnafit 
certitudo &vnde petenda, ftgnetur. Quarto , 
quxneceffitas. Quinto , qu* vttlttas & frutlus 
proucniat inde ad auditores , monftretur. Hsc 
quinq; capitainprincipio alicutws Itbrtfacrtvtth- 
ter explicantur , meo quidem iudicio , nec tmpro- 
bo ftbis vel alia adijciat , vel altqua fubtrabat , 
modoneauditoresfhllat, qui cum difcunt , Me- 
tbodum imitationis etiam auide qu&runt. 



C A N O N 



SECVNDV S. 




vbi autem iuxta primum banc Canonem gene- 
ratim diclum ett de doftrin&genere , commodeftt 
defcenfus ad bypotbeftn,boc etl , ad parttcular* 
kriptum , quod explicandum proponttur : tn quo 
loco b*c neceffario ei , qui Diakaicum mterpre- 
tandigenus fequitur , dicendafunt. Trtmumquts 
quali(q;ftt[cripti autor,vndeautoritas fmptt de- 
pendet.Secundo qudtfueritfcribendi occafto,cutus 
obferuatio adinteUigendum traftationis ordtnem 
faciu Tertio quis fttftatus ,feu quxftio principa- 
lis , vna ne an plnres , vnde de genere caufa tudi- 
cabitur , & totius fcripti conatm, boc esl fintset 
fcopus vltimus deprehendetur. Quarto qu* jtt 
pr&fentis fcripti Metbodus , feu (quodidem efl) 
quis ftt tratlationis ordo:qui nifi teneatur, pxtum 
7 K 5 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



M-S t i b fi * 

m nihil prbfuerit docentis labor. 

CANON TERTIVS. 

In omnibtts fcriptis Tropbeticis & jtpoflolu 
'* diitgenter pfyrumdum efl t quod dum docent, 
Ifpeddabantur tn monitiones , nprcbenftones > 
luudationes , mmas 9 confo/ationes &c. quibm 
accommodant dollrinam audaoribtts , eofq; cxti- 
miftntaidoarinamfuftipiendam. Uoc quinon 
«ttcniimuranatiorM orcitnem obferuarenecpof 
pmttpfi, uecalijsyt-m rdtc monflrare. Sedde 
»oe cpioycplur* dkam infi< a , ybi agetur de trar 
Ctamne coptofa locorum communium. 

C A N O N Q_V A R T V 5, 

Zxplicatio fngkhrum capitum commode fieri 
poteH hoc ordme. Trimo loco in fummariam 
quandam comprehenfioncmtotum caput contra- 
h>itur,qiwddextre ncmo nift Dialeclicaspetittts 
jzccrcpoteU. Xam q»<e]j>eciatim & per partes 
didafunt , adgwcra &■ totareuocabit , qu<eac- 
cifjortafunt , abfcindet. T^on rtrum omniaargu- 
menta adhibebit, fedfumma rerum contenttts erit> 
^raUts omnibus quat ampbficationis , aut didtt- 
tlionis rerum caufa additafunt. Secundo ordinem' 
capitisofiendat, monflrando, quomodo cumprat- 
ccimtbm^ fi atiquid pweffit ) cobtreat, par- 
\ tes 



tim 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDVS. I$9 

tes maiores ftgnet , &quomodo confequuntur ad« 
tooneat, Tcrtio loco fequatur exegefis textws , no- 
tentur loci communes t vt ad vfum omnia conuerti 
poffint. Scd inuentionis locorum ratio tradetur in- 
fra , ybi de iocis concionatorijs agetur , nuncjuffi- 
citquidfaciu opusftt bremter oftendijfe* 

ORATORIVM I N T E R P R K- 

tandi genvs. 

£ H & Oratorium interpretandi genm intem- 
plis &fcbolis vtilifjimum , in quo maxima qutq\ 
ingeniafe exercuerunt , vt Bafihm , Cregortiis 
Ua^ian^nws , Cbryfoflomus, jlugufiinws , 0* 
tnulti alij Grtci & hatiniHi enim qu&flionesfm- 
gulasfufwri oratione explicant y Fpetorum more, 
qua de re rurfum dicendum , vbi adlocorum com- 
munium tratlationem ventumfuerit. 

MIX.TVM INTERPRB- 
TANDI CENVS. 

Mixtum interpretandi genus efl , cum inter- 
pres vel fuperiora omnia mtjcet , vel qu&dam ex 
ipfis coniungit , quod non pauci noflro feculo ma- 
gno cumjructu fnciunt , tn quorum numero fhcile 
princeps ett Thilippu* Melantbon , bunc jequun- 
tur praclariffimi viri Bucerm , Caluinm , Bren- 
titts , Be^a , & alij multi. 

♦ C 0 M- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




4o 



B 



COMMENTARIO- 

R V M V S V s. 



M 



L ti abutuntur commentarijsjum per- 
petuo in illis defudant, parum autnihil tcx* 
tum Biblicum morantes , quiperinde fitciunt atq\ 
U,quialiqtw profeUurm y initinere perpetuo mo- 
randum conftituiu Sunt tnim commentaria infiar 
ftatuarum Mercurialium. T^am quemadmodum 
h<ecollocantur ,vtmonfirent viatortbws retlum 
itcr y ne aberrent , sic commentaria manu ducent 
lcUorem inexercitatum-.qntbws non perpetuo vu- 
tur Jed quemadmodum viator fiatuis Mercuria- 
libtus. Has cnim non ajpicit viator , vbi viam ite- 
ratis crebris profefiionibus pernouit.Hic primum 
admonctur interpresfuimuneriSj nimirum vt co- 
gitet fe debere viam monfirare auditoribus eamq; 
expcditifflmam , & non impedire properantes. 
Deindepr hincpatet, quoinloco habendi funt 
difcipuli Jpofiolorum , & corum fuccefjoresjcri- 
pturarum interpretcs. Hi enim cmnes fequcndi 
funt , quatenu* habent prxeuntem fcripturam 
Tropbeticam & jipoflolicam. jlt fi quandoab 
hacaberranty agnojiamtts nofiram communem 
iniapfumfhctlitatem, & prccibu* follicite Dcum 
precemur, ne finat nos inpermctofoserrores pro- 
iabi. 



R A- 



A 

one. 
£cc 
ncc 
mu? 

fi»g 
futu 
au\ 

$ 

com 
fim 
aug 
com 
ad c 
ffor 
cept 
ffi 



de 



! 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



5ECVNDVS. 141 



er- 
tcx+ 
atq\ 

0 mo- 
infiar 
odum 
eftum 
'ucent 
) rte- 
uria- 
mite- 
imum 
n co- 
'amq; 
mtes. 

1 Junt 
fcri- 
cndi 
ram 

ab 
tem 
^eum 
to- 



RATIO FORMANDI SA- 
CRAS conciones. 

\K Ethodvs concionatoria es~l certa yia 
1 VI ac ratio, monflrans tationcm facras conci- 
oncs formandi. Et quoniam ea qu& ncceffario in 
Ecclefia proponenda funt y nonfuntvnivts gtneris* 
nec vnaformatradipojjunt , perutile fuerit pri- 
mnmconcionumgenera ydeinde rationem , qua 
fingula cum fvuViu traUari potjmt , ofundere , vt 
fuiuris fanftiffiraiminiflcrij verbi(quo nullum cB 
angufliu* , nuilumjanftins ) mimftrts prafcripta 
fit quxdam compendiaria ratio formandarum 
comionum , quamipftvfu& exercitations con- 
fimatam, prxccptis Dialetiicorum & Bjictorum 
augcrc poterunt. TS(pn noua fingo pracepta , fed 
communes Dialefticorum <& I\betorum regulas 
ad certam matcriam accommodo , & vfum do- 
tlorum bominum, quos concionantes audiui,prx- 
ceptis aftringo , vt fitciliorfit imitatio : quxpro- 
fccioparum crit firma, nift praccptis iuuctur, 
quemadmodum fupra inprafktione ditlum ifL 

GENERA C O N- 

C I O N V M. 

P) J^i v s qv a m adgenera concionumacce- 
i dam : breuiter partes attmgam y qt}& commo- 
<te quatuor numsraripoffunt. Exordium , Tratia- 
tio> Digrefio, Teroratio. 

£xor- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



142 



B 



E x o i r n i v m boc loco efi ingnffws concio* 
nispoH inuocationem & rccitatam facram leftr 
oncm , qu&tratlandaproponitur. Hoc commodC 
fumi poteH ab occajione , intcrdum ab aliiscir* 
tumftantijs' Etita rnfr.tuatur , ytfit ceu via qu<c- 
d.im,ad cam remquam tractaturi fumws.Sit mode 
fi*m % fttbrcue, ftt graue, vt auditores beneuolcn- 
tk con:iliet f doci/itate excim } attentionc ntineat. 

T r a c t a r i o variatpro thematum diuer 
fitate. Ex quofitvt alias diuifione & cxpofitione 
ftt contcnta : cum videlicet thcma fimplexftt (Di- 
uifto , eli oratio , per quam , qttibws de rebns di- 
fturi fumws , breuiter enumeramws- Hs.c com- 
mendatur breuitate , abfolutione , paucitate : de 
qua confulantur rbetorum pr&cepta. Expofitio , 
eU oratio , qua diuifionis partes exponuntur. Et 
cH triplex, fynthetica , dUretica , & analytica , 
de quibws infira copiofe dicetur. H#c expofttio in- 
terdumfmplex efi, videlicet cum nulla argumen- 
ta ndhibentur : interdum mixta , cum adrnifccn- 
turpartium expofttionis rationes) Jlias cum di- 
m ftone requirat confirmationem partium diutfto- 
n ie & refutationem fententi* atiorum pugnantis 
c um nofira fententia.ldq; quoties thema compoft* 
tumfucrit- Trudentia concionatoris facile iudica- 
bit, quando confutatio pnecedct confirmationem$ 
& quando fequetur. Tnecedat ncccffe eU f quando 
trrore antmi auditorum prxoccupati funt. l^pn 
enim capaces cffc poffunt veritatis , priufquam 

ab cr- 



ab 

tur 

do 

<r 

<ioc 

xoc 

ex{ 

qut 

ne 

inti 

m 

ter 
dat 
lai 

nw. 

loc 

COl 

SUi 
To 
Tr 
acc 
& 
aut 
con 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



oncto* 
UUr 
modc 
s cir- 
qu&- 
mode 
uokn- 
xtineat, 
diuer 
r ttione 
t(Di- 
ms di- 
com- 
e : de 
ofttio , 
Ht 
yttca , 
tio in- 
umen- 
itfccn- 
tm di- 
uifto- 
nantis 
vpoft- 
tdica- 
mem t 
tando 

quam 
\bcr- 



SECVNDVS* I <f 3 

ab errore vindicati fuerint. 

DiGRhSSi u,esloratio, quaaccommodd* 
tur dotlrwa auditoribws , confolando , obittrgan- 
cio , tx rnndo r monendo. in bac principium ,finis t 
ktus prtcipue jpeftentur : principium t vt (X 
4otinna fponte fluere vidcatur :finis, vt cocat & 
xoalcfcat cum dotirina fcqumte , ftqna dotirina 
explicanda reXiqux fuerit : locus , vt in fne cuutf- 
que mcmbri diuiftonis feu partitionis adhibcatur , 
ne difccntium iudicuim , interruptione dofirinx 
intcrturbetur , plvra de digrtfjione infra diccntur* 
Teroratio es~t conclufto traclationis. 
Uac & fummas rerum qu* tratlatafunt , bretti- 
ter repetat^ animos auditortm excitet commen 
datione dotlrinx explicatae & vfm indicatione» 
lam ad explicanda concionumgcncra acccdamws* 
Es~l itaq; in vniuerfum dupiex conctonandigc* 
nns. vnum didafcalicon. jilttrum parxneticunh 
D idascalicon quidcm csl ftmplicium 
locorumeornmq; tum perfonarum, tum rerum,et 
coniunfiorum locorum tbcfium & bypothefium. 

Paraeneticvm vcro triplex cft* 
Suaforium , obiurgatorium , & confolatorinm. 
Votcsi autcm b*c diuerfttas concionum prcbari, 
Trimum d diuerfttate auditorum , quibus concio 
tccommodabttur. ^am aut rudes funt prorfax 
&funt docendi : quo primum genus pcrthiet, 
aut nonfunt rudes , fed velpnft!hniwes , & (nnt 
tonfolationibm erigendi , vel pigri& fnt (li- 

v;u'tis 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




144 IIBER 

multis incitandi , velfunt contemtores , & funt 
minis caftigandi J.dhos quadrupliccs auditores , 
omnes conciones Cbrifti diriguntur. Mi&s enim 
docet ignaros cupientes difcere , alias conjolatur 
& erigit puftllanimes , T^unc tardiores inhorta- 
tur , interdum prophanos minU territat.. Exem- 
pla paffim in Euangelica biftoria obuia funt. De- 
inde idem comprobatur ab vfu fcriptura fanclx. 
Tjam 2. Timot. 3. fic fcribit Vaulus : Omnis 
fcriptura diuinitm injpirata , ett vtilis ad doflri- 
nam , ad redargutionem , ad correBionem , ad 
inflitutionem , qua esl in iufticia , vt integer fit 
Deihomo ad omne opws bonum apparatm. Hic 
quadruplex yfm fcriptura indicatur , idque qua- 
tuorvocibm , qune funt : hS , a.7zct\tct , fatyypf* 
e<7rti¥o^aftf , >srtu£U. $i£tt7K<x\tet primo generc , 
nempe Didafcalico traclanda es~i. obinr- 
gationem habet.ivavfyQanr eft cum lapfm crigitur 
& ftabilitur j quod confolationibm fieri mawfe- 
ftum cH. vsuM* puerorum eH inflitutiOyCuimpo- 
tifjima pars, ad refta & honefta fuaderc , & ab 
iniquis & turpibus diffuadere* Conuenit itaq; no- 
ftra diflinclio cum auditorum varkiatc , Chrifli 
cxemplo , & Vauli traditione. verum quoniam 
auditores in publicis ccetibm mixti funt , fitvt 
Tropheu , Chriftm , Apoftoli , atq; adeo omnes 
pij miniftri verbi , plerunq; ex dotlrina extruant 
confolationes , Jttafioncs & obiurgationes , quas 
vis doftrins, quaft adiunclas habet , quemadmo- 

dum 



dumj 
ftolor 
decet 
noftn 
trade 
ratio 
mctft 
foria 
quin< 
rc,n 
tener 
qu*a 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDVS. I 4 J 

dum fuperim dixt ficriin Trophetarum & ^Apo- 
flolorum firiptis , quorum exemplapios miniflros 
decet fcqui in formandis concionibm. T^cc ideo 
noflra difiintlio e(i improbanda , qux adrerum 
tradendarum naturampertinct , docetque qua fit 
ratio obferuanda in concionibm formandis , ta- 
mctft interdum ea , qua nominaui tanquam acccf- 
foria digreffionisfchcmateaccommodantur: quod 
quinon obferuant, nec poterunt fuas rccleforma- 
rc , nec aliorum conciones iudicarc , memoriaq; 
tencrc.Quare concionum genera difiwguantur,& 
qu&addunturrcfte cxtruantur. 

DEGENEREDIDAS- 

C A L I C O. 

DZdascalica concio ett , cuimfinU 
tsi ignorantem doctre auditorcm. lnboc 
concionis gcnere pim concionatur totos neruos 
intcndit , vt ipfe prim rem docendam cxaffe co- 
gnitam babeat : Dcinde yteiujdem plenam ceco- 
nomiam formet apud fcfe : tumvt eamcxplicct 
plana & popuhri oratione habita ratione non 
fu& laudts ob cloquentiam , fcd potms glorU Dci 
promouend* , & captm przjoiiium auditorum : 
quodfi fcccrit , fperare pottsl , vt auditor non 
ampiim fiucluet opinionibm , fed doclrmavera 
perfpicu&acquiefcat. 

Quoniam autem Didafcalka concio duplex cft, 

L quemad- 

K, & l 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



1^6 f L I B E R 

quemadmodum fuprain diuifione admonui, nh 
mirumfimplex fiue ftmplicium iocorum , & con~ 
iuntla ftue coniuntlorum locorum , poflulat do- 
cendiratio , vtprimo loco de Didajcalica ftmplici 
dicatur. Sed quoniam Didafcalica ftmplki nunc 
perfon£, nunc restraftantur, de perfonarum tra- 
Qationeprimum dicendum videtur. 

D E DIDASCALICA SIM- 

PLICI PERSONARVM. 

D<uplex ett perfonarum traclatio t vna 
paradigmatica feu exemplaris , Mtera cpi- 
titftica feu demonflratiua. T^am ft fhtlum aliquod 
pcrfonx proponitur , paradigma esl : at ft tota 
perfona defcribitur, £b'<f«£/*- , & dcmonflratio 
perfon* exiflit. 

DB P AR A DIGM ATICA TRACTA- 
TIONB PERSONARVM. 

Cum itaque proponitur perfona aliqua ex fa- 
cris biflorijs , cuius tota vita non dcfcribitur , fcd 
fhftumperfonacaliquodproducitur ,idq\ vcl do- 
firitoe , vel imitationis , vel admonitionid gratia , 
paradigmatica erit traftatio, Hoc modo Taulws 
Hpmanis & Galatis proponit ^ibrabamum. Hoc 
modo Epiflola ad Uebr&os capit. n. magnutn 

Trophe- 



Jlbr< 
imiti 
man\ 
ienti 
turc 
cord 

ACU 

tatt 
dum 
tur., 
lunt 
fend 
nialii 
ttntj 
com 
tnor, 

€0S> 

piet 
vnu 
HeL 
han 
fiar 
infl 
tam 
dier, 
<[ui\ 
ne>7 
ricu 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



,vna 
•a cpi- 
'iquod 
Itota 
ratio 




■Vropbetarum ac regum catologum recenfuit. 
xAbrabamifhftofidei doftrina & natura docetur, 
imitatio commendatur , vocatiom* exercitia fir- 
mantur & vers pietatisfiuftm & opera. Tani- 
tentia Uanaffxs docet lapfos recipi imitationis igi- 
turcaufa vtiliter proponitur : admonet de miferi- 
cordia Dei tam immanem Ecclefi* perfecutorem* 
«c tamimpurum idololatram , cxmcrafua*$f$r 
tate in gratiamrecipientis. vtrumbic occtthH- 
dum eftijs,quif*pe Sanftorum exemplU abutun- 
tur.Suntenimqui fcelera fanftorum imitarima- 
lunt,qudm virtutes,& fefanftorum exemplU de- 
fendunt.Sunt etiam, qui ex fiiftU fantiorum perfo 
zialibm & extraordinarijs mandatU,male extru- 
mtfpeciemfafti, & tanquam legem vniuerfalem 
€ommendanUllirefponfione digninonfunt,Hiad- 
monitioneinviam reuocandi crunt. Tenereenim 
tos oportet difcrimcn, inter mandatafcu pracepta 
pietatis communia & perfonalia,qu* tantum vel 
vnum populum,vel vnum bomincm attingunt. 
Hebrti iuffifunt , vt fpoliarcnt jiegyptios. JLbra- 
bamexmandato Deifilium inmonte Moriama- 
ftare in boiocauflum parat. tUu perfonalia fhfta 
in fpecie non accommodanda crant , fcd in gencre 
tantum.Nam ab vtroq; exemplo difcendanB obe 
dientia erga Dcnm in ijs.qu* d nobU fuo verbo rc- 
<\uirit.ln bac quoq; perfonarum exemplari traftio 
ne,notum es~i Tapiftas et pr&cipue Monacbospe- 
. riculofeerraffc t qui neftio quosfiftitios fanftulos 

L 2 in con- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I 4 8 L I B n r 

in concionibm propofuerunt , eofq\ pertotam vi- 
tam adeo hculpate vixiffe finxerunty quod mn- 
quamvelinminimo impegerint. Buiufmodifitta 
perfonarum defcriptio , magis ad dejpcrationem , 
quam adificationem confcientia luBantis cum ma- 
gnitudinepeccati <&• ira Dei, fncit. Troponantur 
igiturveraexempla, fitla relinquantur Toetis , 
& non ab ijs traclentur , qui ceconomi myfierio- 
rum Deid D. Taulo appellantur. Sacra fcriptura 
& vera bijioria fuppeditet exempla , qualia funt 
jlbrab&> lob , Iofepb, Manajfe, Magdalcna, La- 
tronis conuerfi , & ftmilium. Ex buiujmodicnim, 
nonfolum docere pojfumm auditores verampie- 
tatem, verumetiam formamrette viuendiiuxta 
vocationis rationem. Meminerit itaq; pim Ecclc- 
ftajies excmpla vtilia pietati proferre & non ea 
qu& ad dejperationem facerevidentur.t{unc tem- 
pm esl , vt qux diftafunt, claro paradigmatc de- 
cUrernm. Et quia nullum Abrabamicxemplo it- 
lufirim effcpotesl, illud examinandumproponam. 

Taulm inquit : Credidit jlbraham Deo , & 
imputatum eU iUiadiufiiciamHic Taulm exem- 
plum jibraba potiffimum doBrimz grattaprodu- 
cit , & inde eruit , nonfolum firmam iuflicias do- 
Cirinam , vcrumetiam mturam fidei , & qualis 
vitdi fanttimonia credentis perfona efjedebeat , 
extruit. jLd hurtc modum dijcamm ex imitatione 
Tauli duo obftruare in exemptis , fhftum videli- 
cet in fc , dcinde circumfiantias perfona & fatli. 

Faftum 



Fafti 
fione 
depl 

tiem. 
Jlific 
quat 
prof 
turt 
opey 
Tcrt 
tinc 
€nin 
extt 
tia: 
Cei 
icit 
Its^ 
iufl 
plei 
rib, 

mfi 
pro 
De 
tuc 

M 

H 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



vu 
nun- 
ificla 
tm, 
ma- 
tntur 
)etis , 
lerio- 
itura 
funt 
*, La- 
cnim, 
mpie- 
iuxta 
Eccle- 
ton ea 
i tem- 
tt de- 

tt 
mam. 

o,<& 

xem- 

rodit- 

: *do- 

ytalis 

nat y 

xtione 

ieli- 

tcli. 

Itan 



SECVNDVS. 149 

* aUum \nfe,docct iufliciam veramfide in promif- 
fiones Dei conflare.CircumflantMperfona &fiifti 
*e plurimis rebus admonent. Trimum , quod cir- 
cumcifio non ncccffario rcquiraturad iuflificatio- 
tiem. Efl enim jbrabam ante circumciftoncm iu- 
fiificatus ,fedpoflea additaett circumcifto tan- 
quam ftgtUum iuftici* , qua esl exfide. Secundo , 
profeffio viu jbrab* ante iuftificationem , tefla- 
tur eum nullis mcritts proprijs autpraparantxbws 
operibma Deoreceptum y fed folabonitate Dcu 
Tertio,quod iuflicia fidei ad omnes promifcue pcr- 
tincat ,boc jbrabamico excmplo indicatur. Es~l 
inimiuflificatm jhrabam antequam ylUsnotis 
externis difcretifunt bomines.Ex bac circumfian- 
tia Tropbcta baud dubie conciones de yocatione 
Gentium extruxerunt. Qttarto , quod ritm Mofa- 
ici non rcquirantur a iuflificandis. vt enimftne il- 
lis jbrabam efl iuftificatm , ita qui cim extmplo 
iuftificabuntur,eos non requirant ad iufliciss com- 
plementum. Quinto,quodftne legemorali & ope- 
ribm in Decalogo prtceptis contingat iuftificatio. 
T^am ft jbrabx excmplo iuflificamur , & ufuit 
inftificatm annis multis,id cH , 430- ante legcm, 
profctto fierinon potttt , vt ex lege fit iufticia. 
Verum fi quti obtjcit iegem moralemfuiffe pcrpc- 
tuo , foq; non caruiffe ytbrabamum, refponftofh- 
cilis esl , VJ*Ua emm merces debetur operibm , 
nift expatto Dei. 'hlam opera non funt intrinfcca 
dignitate meritoria, fed acccptatione Dei , & ra- 

L 3 tione 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I 5o 



8 



tionepafti. Firmaflat igitur confequentia Tautt : 
jibrabaiuflificatus tVtfidepromiffionis, ante edi- 
tumpaftum de operibus, nimirum , quifeccrit ea 
bomo viuet in eis , Ergo fide & non operibus esl 
iuflificatus. Sexto , quod vera & iuflificansfides 
fit certa p\^t^d , qu<e nonrationk argumetttis 
fuccumbit ,fcd certo flatuit > eum qui promifit 
tnentiri mn poffc , vtut tota rerum natura recla- 
mare videatur, & quod fides habeat adiimfta bo- 
na & opera & obedientiam erga Dcum , quodq; 
mkilcarw Cbrifliano effe debeat ,quam diuina 
voluntati obtcmperare. jitque itaTropbetapif 
Heges , jipofloli , atq; adeo omnis pifpost Abra- 
bam,primum ab exemplo didicerunt veram iuflifi- 
tandirationem : deinde ex circumfiantijs perfona 
&facHderebm grauiffimis admomti junt. Hoe 
patlo pius concionator exemplo Tauli applicet & 
aua exempla , tum in fe y tum in circumjlantiarum 
varietate,& femper in accommodatione memi- 
nerit refriciendum cffe ad fidei analogiam. 

DE BPIDICTICA PERSONA- 
RVM TRACTATIONB. 

Epidiftica perfonarum traftatio , totam vi- 
tam, adeoque omnes viu partesperfonxalicu- 
ws pertraftat , idque eo ordine , quo lociperfona- 
rumin Erotematis Tkilippirecitantur.Efl enim is 
oxdomn folum naturalts, verumetiam dicenti & 

audi- 



audi 
uan. 
quoi 
qutb 
hnit 
lusi 
mon 
flra> 
buk 
com 
tran 
trat 
dun. 
tiuii 
det* 
mot 
1 

ces t 
clit 
nen 

°ri 

flri 
pro 
imp 
tati 
vte 
eri 
*ol 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVKDVS. 

hocint 



)bfe\ 



audienticommodm. Verum 
uandum tsl in Epiditlica perfonarum traclationet 
quod iUa membrapotiffimum exornanda ftnt>e& 
qmbm tria itla fupra commemorata , Docli i , 
Imitatio & Mmonitio > petipoffunt. J^am Vau- 
ItoRom. ij.dehoc accommodationis modoad-. 
monst , cum inquit :.QuMunq\fcriptafunt>in no- 
flram dotlrinam [cripu funt , &c . Debent itaque 
huiufmodi mcmbra ad totum Eccleft* corpm ac- 
commodari 3 quodfit vbi hypothefm ad theftn recle 
transferimm.Vt fi Baptiflnc vita effetthSw™* 
tratlanda >fequendm effetordo naturafa, dicen- 
dumq; effet de parenttbm , de conceptionc, de na- 
tiuitate , de educatione > devocatione , de cfficio , 
de teflimonio Chrifli , de morte & Vjs , qua circa 
mortem &pol\ mortcm contigerunt, 

In membro de parentibm b&c infunt,quodpre- 
cespiorum afftduttandem exaudiantur>quod affli 
fti credentes confequantur ad extremu confolatio-- 
nem,quodDem approbet matrimoniumfacerdotu. 

In membro de conceptione , primum offert fe 
officium angelorum> quod fmt legati Dei & mini- 
ftri Eccleftx. Deindcquodfitmemor Demfuarum 
promiffionum. Tum quo Dciaclio non impediatur 
impedimentis naturalibm , hoc eSi natura (lcrili- 
tate & defeftu. Deinde quia loannes adhuc in 
vcero matris agnouerit Chriflum , docct quod pu- 
eri rccipiantur d Dco, & quod d puem agnofci& 
*oli vclit Dem> 

L 4 J»mem- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I J 2 LIBER 

ln mmbto ds natiuitate , gratitudo erga De- 
ttmpro acceptis beneficijs commcndatur , T>io- 
fum officium mutuum oftcnditur , quodgratulari 
debeant ijs>quibu*s bencdiftio Deicontmgat. Dc- 
niq; quod pij debeant fuospueros Deo afferre ftu 
commendare. 

Deinde vit& aufteritas nobis non Monafticen , 
fed fobrietatem & obedientiam erga Deum com- 
mendat. 

Toftbsc in officio ipfius & circumftantijsper- 
font & officy, nonfolum doftrina , fcd etiam con- 
folatio , conftantia in officio, confeffio, crux,amor 
veritatis , atq; innumcr&alLe virtutes pijscom- 
tnendantur. Con/olatio esl , quod digito faluato- 
remmonftrauerit. Conftantia , quod Hcrodtsmi- 
nas & Tbarifaorum contemnens , Euangelium 
intrepide docuerit. Confeffio , quod fe vocem cia- 
mantisin deferto fkffus ftt. Crux , quod propter 
vocationem non foium vagatm fit ftne certis fedi- 
btts ifedmortcm quoque adire non dubitauerit. 
H&comniaqu&ficeruuntur ex perfon* & officij 
circumftantijs, primum pijs miniftris verbi doftri- 
m, irnitationis & admonitionis gratia proponan- 
tur> Deinde ingcnere vniuerfe Ecclefia , quantum 
ad communia pietatis officia pertinet. Terfonalia 
tnimfafta , non in jpecie fed in genere accommo- 
danda funt , quemadmodum fupra admonui. 

Es~l & alia forma traftandi exempla , nimi~ 
rum , cum non babeaturratio ordinis, temporum, 

Jed 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SBCVNDVS, 



IJ4 



t De- 

Tio- 
tulari 
. Dc- 
ftu 

m- 

w- 
:on- 
amor 
com- 
uato- 
ts mi- 
elium 
ncla- 
•opter 
tfedi- 
uerit. 
officij 
oftrr 
lan- 
tum 
ulia 
to- 

tmu 
rum, 



Jed 



fed tantum virtutum & viciorum genera recitan- 
tur <fr illuftrantur , ftd b&c forma paradigmati 
Jubijcienda efi.jitq; b<xc de dupticiparadigmMa 
Cfr Lpidiclicaperfonarum traftatione dicla fuffi- 
ciant. J{atio autem eruendi locos, per quos cxem- 
t.aaccommodantur Ecckfm , pofleavbide locU 
communibus inuenicndis traftabitur, exponenda 
eft. Hic fufficit Mctbodum monftrajje , & paucic 
cxcmplis Metbodi vfum oftendijfe. t 

DE DIDASCALICA SIM- 

PLICI RERVM. 

D/dascalica fimplex rerum(boc ett, 
vt vfitate vocantylocorumfimplictum) cH 
cum de vna re fimplici docendus es~i audit or t vt de 
Deo , peccato , gratia , de iufticia Cbrifliana &c. 
Uac formafubtiiiorem traftandi rationent requt- 
rit, & maiori artificio indigct. Quanquam autem 
bxc Metbodus expofttione proprie conftat , que- 
modmodum coniunfta, argumentatione : tamen 
tnembra huius formA argumentatione confir- 
mabuntur. ltaq; prafentis form* inftrumentum 
propriequidemett expofitio. Jrgumentatio vero 
adbibeturfulciendtsexpofttionis partibus. Trx- 
terea&bocobfcruandum cft , quod triplexin 
bac formafoleatadbikri cxpofitio , nimiritm Dt- 
dretica,Syntbetica & JMaVjiuia. 1{am alids alia 
ratio commodior esl. 

L 5 DE 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



*54 t I B E K 

BE EIDASCA LICA SIMPLICI 

«J^ R E R V M DIAERETICA. 

TJ. M e t s i DUreticm ordo (caim mcm- 
bta potiffimafunt dcfinitio & diuifio)tra- 
tlandi mfmplicesy & d Thilippoin Methodo 
Dtdafcalicafimplki ,& ab alijs DiabftkU dili- 
gtntet indicatur : tamen oper&precium effe iudi- 
co y boc loco tratlandi rationem prxfcribere , qua 
commoda futura esl nouitijs concionatoribm. 
Trimum itaqucfumma capita proponam > Deinde 
tratlationis Mcthodum fubuciam. 
Suntigitur baccapita. 

D EFINITIO. 
»ir I S I O /(«PARTITIO. 
C A V S A E. 
EFF ECTVS. 
VSVSOTABVSVS. 
ANTITHESES. 
I DBFINITIONE. 

Definitionum alU nofir* funt , alia aduerfario- 
rum. llUs rt -versus exponemm , probabimm , 
comprobabimm & colligemm , Has vt fuifxs 
confutabimm.in ytroq; genere esl peculiaris Me- 
thodws , fed de priori priu>s dicendum eft* 

Definitio itaq\ quam pim concionator , & re- 
ram & immotamflatuet, quatuor habebitpartes 
in traftationcexpofitionem : rattonem : compro- 
batiomm & complexionem. 

£xpo- 



X. 

3- 
4. 

5- 
6. 

o 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SBCVNDT S. IJ5 

Expofttio eslratio y per quam exponimw no- 
Jlram de re aliqua definitioncm claris & perfftigt' 
is verbis. 

Eft autem definitio Tbeolopca duphx>contra- 
tla & copiofa. llla genere & differentia contenta 
ett. Hac caujas , adiunbta , propria , & circum- 
fiantias tnterdum > gemri& differentM accom- 
modat. 

Ratio esl definitionis probatio. 

Comprobatio ,cfl per quam confirmamm feu 
declaramtts rationem ftue exemplis , fme afys de- 
clarandi modi*. 

Complexio eft breuis Expofttionis , Hationit 
& Comprobationis comprebenfto. Torro quod 
diftum eH de ratione & comprobatione , ita w- 
telligi velim , quodnon ftmplexratio,, nequcftm- 
plexcomprobatio >Jed & rationes & comproba- 
tiones plures adhibert poffint , prout commodum 
auditoribus > & reitradenda vitkeffe videatur. 
Deinde &hoc obferuandum es~l>quod definitio 
copiofa confirmanda > Jinalyft prius refoluendaftt 
inpropofttionts, interdum etiam in terminos. De- 
inde rurjus paulatim coniungendafuntpartesper 
Syntheftn,& oftendenda definitionis neceffitas.jit 
que hs,c omnia rationi dcfinitionis fubijciendafunt. 
i{unc exemplo vno atque altero pr&cepta ilbtfire- 
mtts , ac furnamus primum definiendura Matri- 
mouium. 



Matri- 



L I B E R 

Matrimonium ett vtri & mulkris legitima 
coniunftio (bfc definitionis expofuio eH , ftqui- 
tur ratio) Scriptum ett enim : Quamobrcm relin- 
quet bomopatrem & matrem, & adh&rcbit vx- 
orifux(fequitur Comprobatio) Sihccc vcrba rite 
cxaminentur , in ipfis inueniemus , qu& pofuir, 
in definitione. Vrimum enim tcflantur coniunftio- 
nem debere effe , qut legitima csl , cum fit iu.xta 
verbum Dei,grvoluntatem Dei. Dcindc cum di- 
cit : Erunt duo in carne vna , vnius viri & vnut ? 
vxoris vultcopulam , non vnim viri , & multa- 
rum vxorum , ncq; vnim vxoris & multorum 
virorum , quemadmodum & primum coniugmm 
% Adam<&' Eu£ tejlatur. (Scquitur Complexio ) 
Cum itaque Dem fua lege pr&ceperit , vt Ugitime 
copulentur perfonce , vt ftnt non plures perjons, in 
matrimonio quam dux , Bglinquitur , matrimoni- 
um ejje legitimayn viri ac mulieris coniunBionem. 
Ex hoc exempio vtcunq; intclligipotesl tratlatio 
definitionis fimplicis : quamji ad Dialetlices leges 
& normas reuocare velis , Trima pars quafiio 
dicitur , jiltera ratio , Tertia rationis confirmatio 
fiue ^ictiologia , Quarta Conclujio , in qua hypo- 
theticaforma ipfa ratio cum qutcjlione repetitur. 
Verum membrorum appellationes , quasfuperim 
recitaui , tratlationi populari feruiunt magis , & 
inteUeclu fkciliores funt. 

jlddamm etiam exemplum copiofic definitio- 
nis.quodfujim explicemm ,ac fnmamus dcfinien- 
dum Euangelium* Euan- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



0 



>es 



SBCVNDVS. 157 

Euangelium eH dotlrina diuinitus reuelata , in 
qua annunciatur liberatio d peccato , maleditlione 
Ugis & ira Dei , & proclamatur remiffio pecca- 
torum ,falus & vita aterna , crtdcntibus infili- 
um Dcipropter eiufdem viftimam, vt bonitas & 
mifericordia Dei prxdicentur , vtque liberatiper 
Tilium , fruftm Euangelio dignos tdant. Haftc- 
nus expofttio definitionis , qua jlnalyfi rcfoluen- 
da eH in has propofttioncs , Ouarum prima efi> 
quod Euangelium ftt doftrina diuinitm reuelata* 
Sccunda , quod Euangelium annunciet liberatio- 
ncmd peccato , maleditiionc legis , ira Dci, &c* 
Tertia , quod proclamet rcmijjionem peccatorum, 
falutem & vitam Aternam. Quarta , quod bac 
beneficia contingant crtdenttbm in Cbriflum. 
QMnta>quod Euangelij vis reftdeatin viclima 
Cbrifli. Sexta , quod ex Euangelio Demftt prtdi- 
candns. Scptima, quodbomo gratitudincm fuam 
Deo cxbibere debcat , pie viuendo. Hcus propo- 
fttioncs ordinc confirmarc oportet. Sequiturergo 
ratio prima propojitionis. Euangclium emm cffc 
dotlrinam diuinitm rcuelatam , Vaulm clare do- 
cet , vocaw Euangdium myflerium abfconditum 
d feculis. ( Compro batio. ) Quibm verbis apcr- 
te docet , cx bumana rattone non pendere Euan- 
gelium. Vamfiratio vUo pafto potuiffetbanc do- 
ftrinara pcrfpicert fuo acuminemquaquamm^fle 
rium abfconditum d fcculis dicendurn cfjet (l^tio 
fecundt propofttionis ) Deindc annunuariia Eu- 

angt- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



T 5 8 L I B E R 

angelio liberationem a peccatoj makditlione k* 
gis & ira Dei, multa tefihnonia docent propbeti- | 
caet Apoftohca^Daniei aperte dicit Cbriftum ab- 
laturum peccatum. Tauiws malediftionem kgis 
per Cbrifti aduentum abolitam docet. Tater cla- 
tnat de ccelo fe perfilium placatum (comprobatio) 
boc verum ejje experti funt omnes py , teftimoni- 
um babentes jpiritus fantti , ptr quem clamant , 
jbba pater , quod profeblo non fhcerent , nift 
certo ftatuerent ablatum peccatum , makdittio- 
nemlegis abohtam , iram Deiplacatam. ( Bjttio 
tertU propofttionis ) Troclamari porro in Euan- 
gelio remiffionem peccatorum , falutem & vitam 
aternam , teftantur b<nc teftimonia,lpfe Dominu-s 
dicit ftc fcriptum effe , quod oporteat pradicari in 
ipftus nomine pcenitentiam & remiffionem pecca- 
torum , incipiente pradicatione d Hierujalem* 
Marci vltimo promittitur falns credentibus>Simi- 
ItttrBgm. io. Tr&terea Dominus ipfevitama- 
ternam promittit in fe credentibws. Quid multis ? 
vniuerfa fcriptura facra rcmifjionem peccatorum, 
falutem & vitam aternam pollicetur populo Eu- 
angelium ampkftenti. (comprobatio ) Fieritnim 
nonpotesl quin fublata vra Dei , maleditlione le- 
gisac peccato , falu* , iufticia & vita fttparta. 
verum quia h*c non contingunt ommbws ( Cain 
enim , Iudas , Saul & multi alij perierunt , & 
hodie magna pars mundi,proh dolor, ruit in mttr- 
num cxitium ) in definittone additum efl quarto 



SECYtfDVS. 



159 



ioco quod h$c beneficia contingant credentibm, 
{l{atio ) Clareenim dicit Dominm : Quicreditin 
tne nenperibit, fed babebit vitam aternam.( Com- 
probatto) Etne quvs hoc ex conditione operum 
pendere exiftimet , Taulm bominim iuftificarifi- 
de ftnc operibm fcribit , & protixis dijputationi- 
b%s confirmat ad I\pm. & Calat. Torro quinto 
loco additutn cH, quod Euangelij vis in ( brifii ri- 
tlima rejideat ( I\atio ) ftc emm Taulm inquit : 
per redcmtioncm , qu£ eH in Chvfio lefn ( Com- 
probatio ) vox ettnim t qua Taulm hic vtitur 3 cH 
SmKvTCva- ; , hoc efi redcmtio , qua-fit drtto prccio 
tapitis pana , hvtpn cnim proprie prccium libera- 
tioniseH. Tale precium pro nobisjoluit Chrifim , 
^uando fiiclm eHpro nobis peccatum , vt nosfie- 
rcmm iufiicia Deu Traxerea fexto (cco adktlum 
eH , Deum pr<edicandum effe proptcr fuam boni- 
tatem & mifcricordiam. ( ^atio ) id quod fatis 
conuincit jmgelorum cohors , cancns nato Do- 
wino hunc hymnum Deo : Clorta in cxcclfis Deo, 
& in terra pax , hominibws cvhy.U. ( Comproba- 
tio ) Hoc namque ideo fiiflum exifiinumm cjJetVt 
omncs qui hunc Chrifium agnofcunt. difcant ange- 
lorumexcmplo bonitatcm & mijcrkordiam Dci 
pra>dicarc , prafertim cum ipfa mtura clamitct 
gratitudincm reddendam cffebenc meritis. To- 
firemo loco additur de frutlibm , quos edcrc de- 
btnt libcrattpcr Euangclium ( Rpttd ) Qp.od ccn- 
firmatur teftimonio Tauli dicenti> } nosin Chrifio 

tiftt 



\ 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



\6 O LIUER 

lefu Crcatos ad bona opera , in quibm nosambu- 
larevult Dominm. (Comprobatio ) Quomodo 
enim conuenircnt ifla , nos liberatos d peccato , 
& tamen fitcere deftderia peccati y Cum Taulm 
dicat , apparuijje gratiam Deifalutarem omnibwt 
hominibm , vt abncgata impietate & humanis 
deftderijs , fobrie & pie & iufte viuamm,&c. 
( Complcxio ) Cum igitur firmis demonftrauimm 
rationibm per Euangelium tolli peccatum, male- 
diftionem (egis y & iram Dei , & fuccedere in /;o- 
rum locum iufliciam , falutcm & vitam pro- 
pterChriftum, dum in ipfum crtdimm , & quod 
velit nos Dem proptcr boc beneficium Juam bo- 
nitatem pr&dicare , ac vita tota gratitudinem 
oflendere , fequitur quod anteapropofuimm , £*- 
angelium effe doclrinam dikinUm reuelatam , in 
qua annunciatur>&c. 

jltque in bunc modum , traftata noflra defini- 
tione ,/i funt qui aliter fentiunt , confutandi \unt 
Methodo confutatoria , qu& conftat propofitione, 
fublatione, oppoftta propofuione , & Jolutione. 

Tropofttio hoc loco efi \fubUtionts pollicitatio. 
Sublatio , e s~t ipfa aduerfariorum prcpofitio. Cp- 
poftta propofttio , esi folutionis pollicitatio. So- 
lutio ♦ ett confirmatio oppofita propofttionis. Sed 
res breui exemplo iUuftretur. l^ec me clam eH 
quod aduerfarij noftri Tapiftxgarriant (hs>c con* 
futationis propofttio esl ,/equitur fublatio ) Eu~ 
angelium effe nouam lcgem de non vindicando , de 

abijci- 



ibu- 

lodo 

ItO y 

dws 
xibws 
tanis 
&c. 
timm 
nale- 
\nbo~ 
iro- 
mod 
bo- 
lem 
lu- 
yin 

ini- 
junt 
tione> 
r totte. 
tatio. 

Cp- 
. So~ 
, Sed 
mesl 
con~ 
)En- 
o ,de 
ict- 



SICVNDT3. l6l 

abijcicndis facultatibws, de non iurando &c. (Sc- 
quitur oppoftta propofitio ) verumidquamfiri- 
uolumftt, non cs~l difficile oflendtre. (SequkuT 
Solutio ) Id enim quod afferunt ex diametro pug- 
nat cum Cbrifli facrificio , adcoq, tum vniuerja 
fcriptura, qua fide nos confequi Euangelij bene- 
ficia clamitat • Jn non clara funt verba Tauli ? 
Siiufticia efl exlege, Cbriflua fruflra mortuus 
esl. Hac oppojiu propofitionis confirmatio , ex 
locis confirmatorijs , hoc ttt Dialefticis pctenda 
eH , dc qua re dicam in coniunfta locorum Mt- 
thodo. verum quid gcneralitcr tum in corfirma- 
tionibus , tum in confutaiionibm objcruandum 
ftt , hic admonendi Junt Studioft. Trimum itaque 
poftquam perjpicui* argumentvs confirmaucris 
*fTt<Qp'o™™ ordine aducrfariorum argumenta 
diluendafunt y &ftres ita patitur , omntum pri- 
tnum gentufumcndum esi , & poflea ad fpccialia 
argumenta defcendendum , vtin prafcntt cauja- 
Trimumy confutandumesl , Euangtlium tfft lc- 
gem,Dcinde,noncjfe legemde vxclimA prohi- 
bitione, de abieclione fhcultatum > de non iuran- 
do &c. 

Trdterea& hoccumin confirmatione noflra 
fcntentti , tum in confutatione adutrj* partti di- 
ligenter jpdhndum ett , vt pracccupes ea .qu* 
velprudentia carnis , vcl aducrfaria pars obvjcere 
poffit , contra ea qua diiis , & ea confuus. Hoc 
Taulo vfitatijfimum fuifje apparetin ipfmjirt* 

M pti** 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



ptis. Quemadmodum m propoftta confutatione 
fententU T^pijlarum y quod Euangdium fit noua 
lex: Ca.ro ingrata Deo tnde arma arripit , contra 
dotlrinam operum , & infcrt boc patlo- Si Euan- 
gelium liberat nos ftne operibus nojiris , curi°i- 
tur beneopcremur? Hjec obicttio per occupatio- 
nemtoliendaesl. Mqueitainomnibus partibus 
concionii (petlabit fidm Ecclcftafles quid contra- 
dici poffit. Sed pracepta copio\* confutationis & 
confirmationis injratradenda funt. 



D E DIVISIONE 

partitione* 



E T 



Hoc methodimembrum commodein bunc mo- 
dum tratJari potett. si primum cxponas tuam 
diuifionem feu Vartitionem. Secundo probes. Ter- 
tio comprobcs. Quarto colligaA rurfus. Exem- 
plum diuiftonis ftt hoc : Mdiuimm quid fttlex, 
fequiturvt quotuplex ftt dicatur (huiujmodic- 
nim tranfttionis formula vtendumesl , cum de 
vno in aliud defcenditur ) Eft autem lex Dei 
triplex , moralts , Ceremonialis , & Iudicialis. 
Htc expofttio fuit. ( Fgtio ) Omnis enimicx Dei 
aut moresformat , aut ritus commendat , ant in- 
dicia exercet ( Comprobatio ) His cnim ritc ho- 
minis vita conferuatur & gubernatur. In ciuili 
enim vita , mdicifs opm efl , in Ecclcft* ccetu Ce- 
umoniafunt neccjjari* , religionem animi erga 

Deum, 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



E C V N O V S 



16 



itra- 




• r 



Deum, & pittatem ergabomines ( m ftmiuali 
Dei regno) morttm prtcepti* conflare mamfeftum 
eH (Colletlio) Firmum ett igitur quod propofut- 
mus legem Dti effc triplicem, Moralem , Cercmo- 
nialem , ludictalem , prtfcrtim cum bis tribm vi- 
Urctlagubernatio conflet ,ftue vitam commu- 
nem /pecles , ftue Eccleftam Jtue frmtuak Dei 
regnum. huc diuiftonis mcmbra ft obfcurafunt , 
definitionibm o-fubdiuiftonibmt.txplicentur , ac 
rationibm & exemplis illuflrentur. verum ft ad- 
nerfarim aliam diuiftoncm , eamq; fa\\am obtru- 
dtt* confutatioms Metbodo euertendaeU. Excm- 
plo non opm eslinre apcrta. Torro partitioea- 
dcmrationeinflituenda esl , yt pcenitenti* partcs 
funt contritio,fides & fludium refte formandivi- 
tam ( Ratio ) Tcccati cnim nos pcenitere oportet : 
&quial?£c contritiontbilprodcsl , nift accedat 
fidcsin Cbriflum , necejfario & bxc additur : & 
f quia neutrum borum verum efl , nift fequatur 
fludinmrecle &picviuendi } nccejfario cumfupe- 
rioribm coniunghur bonum propofttum(Compro- 
batio ) Xam vtdcmm &fcriptumu & cxmpU 
hxc trU coniungereDanid Lipfm doht Js pcccfiffe» 
confugit pcrfidem ad mtfcricordiam , & rtliquam 
vitamquantaprtmt ddigentia innoccntem ccn- 
Jeruauit.Hxcpartitionismembraftdcfinitionibm 
& diuiftonibm , & carum rationibm dijfnndnn- 
tur, magna oratioms & ytilis copia exurget. 



I 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



i<?4 



1 I S E R 



DI CAVSIS. 



Iamreicaufas addere oportet , prorfus natu- 
rali ordine , & per feiunftionem excludcnd* funt 
qus putantur rei caufie , & non funt. Singulis 
caufarum generibus fusrationes exverbo Do- 
mini adijcicnd& funt. Caufie coniunft* concurrunt 
infuis aftionibus , & ftantmutuis auxilijs t fm- 
guUque proprium quiddam habent in aftionibus. 
Quare caufarum ordines diligenter confiderandi 
funt , nefiat caufarum confufio , vnde pofiea ma- 
gn# tenebra exoriuntur. Deinde & hoc obfer- 
uandum esi , cum aliquid pracipitur aut probibc- 
tur , omnes coordinatas caufas pracipi aut 
prohiberLvt cumfanftificationominis Dciprst- 
cipitur , qu£ fieri nequitfme fide , & hxc non ftne 
noticia Dei contingit , qua\ noticia Dei fme pmdi- 
catione verbi Dei effe non poteft . Ergo cum iu- 
bemur petere fanftificationem nominis Dei , bxc 
ordine petimus , prtdicationem verbi , noticiam 
Deifidem & ipfam nominis Dci fanftificationem. 
T^unc breuiter exemplum fubijciam . Vcenitentia 
caufie funt non hominis liberum arbitrium. (Hxc 
feiunftio esi.) Sed primum verbum Dei , Deinde 
Spiritus fanftus, quiintus arguit peccatum ,& 
excitat odium peccati in corde hominis , Tum VO" 
Iimm motui diuino & verbo non repugnans. Fi' 
nes junt , gloria Dei & falus panitentis, B& funt 

coniun- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



f natu- 
Ufunt 
ingulis 
o Do- 
urrunt 
s , ftn- 
mibus. 
lerandi 
ta ma- 
obfer- 
obibe- 
n aut 
ripr*- 
onftne 
pmdi- 
vm tu~ 
\ , h&c 
ticiam 
\onem. 
itentu 
Hxc 
iinde 

,& 
vo- 

fi- 
\funt 
m- 



S E C V N D V S. * *S 

tontunfacauf*, &ftant mutuU ^iliisinfuut 
atlionibus, &facite apparet , fwpto qutddam 
proprium habere infuo ordmeadeffctlum. Tor- 
ro auomodo Uc fmt expUcanda defimttombus , 
&confirmanda tefHmonijs , ex (upertortbus pr*- 
ceptis intelligitur. 



D E 



E F P E C T V. 



Effeclus exponantur , probentur, comproben- 
tur & coUigantur , & quifalfo rei tribuuntur, 
confutationis Methodo euertantur : & fi quvs dt- 
cat , contritionem mereri remifftonem peccato- 
rum, Confutandus tft comodo ,qucmfupram- 
dicatiui. 



D I V $ V 



E T A B T S V. 



Sifuitresin abufu , confutetur abufus confu- 
tationis Methodo . Deindc verus vfus cxpona- 
tur , probetur & comprobetur. 



D fi 



ANTITHESIBV 



cAntitbefes non certum locum habent , neq; m 
hac Methodo , neq; in altjs ,(edpaffim tnterfcren. 
d&funt iUuflrationis & amplificattoma gratta. 
Tutant enim Khetores 3 mhilmagtsfacercadper- 
fricuttatem, quamjntitbeftumfeu contrartorum 
coUationem. w l DE 



4] 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



66 



B fi 



D E DIDASCALICA 

SlMPLICl SYN- 

thetica. 

EXpofttio Syntbetica efl,quando exordimur 
ab ijs qu£ antegrcjfa funt rcm , & paulatim 
pergradM componimus ea, & cumulamus donec 
omnia illa colletla videntur , qu# adrei naturam 
excutimdam fufficiunt. vt ft de pace , quam cum 
Deo habemus perfidem , dicendum effet , h*c k? 
ctwStTiv exponi pojjent. Trimum qujcojfenfa. 2. 
Offenfjtpartcs. 3. Mediator.q. Compenfatio in- 
iuri<e &• damni , feu fatisfktiio. 5, Reconciliatio. 
6. Taftumreconciliationis. 7. Tacts declaratio 
feu promulgatto. 8. Frutluspacis. Hm fi ftgiUa- 
tim confirmarentur , comprobarentur & iUujlra- 
rentur tejlimonijs & exemplis, copiofa emergeret 
oratio. Hoc patlo e-uvSwf ftquitur ordinem na- 
tur<z , & omnes quA prdtcedunt natura qutftioncs 
inuejligat , exponit , probat , comprobat , jlnii- 
tbeftbus, exemplis , fimilibus & diffimilibus iUu- 
ftrat. Torro & hoc obferuandum eH , quod co- 
piof£ definitiones hac Methodo extruantur y vt fu- 
pra in definitione Euangelij videre es~l. 



ad 

5 

( 

eit 
ta 
ra 
or 
du 

VI 



te 

di 
u 

n 



9\\Um ' v 



DE DIDASCALICA S IM« 



PLICI ANALYTICA. 



tAnaly- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



rdimur 
ulatim 
donec 
ituram 
m cum 
btcxp 

1/4. 2. 

tio in- 
iliatio. 
'aratio 
igiUa- 
lujira- 
rgeret 
mna- 
Qiones 
Mi- 
s illu- 
\d co- 
vtfu- 



SBCVNDVS* I67 

AXalyticaexpofitio efl, quando dtoto velfi- 
ne exordimur, & deinde partes, & ea qua 
adfinem requiruntur , inuefligamus , ordineplane 
fuperiori contrario , vt jide oratione dicendnm 
tffet x bacMcthodo primum quidcjfet inuocatio 
( habetemm dtfinitio totius rationem) & quis 
eiusfinis, exponcndum. Deinde qutad orationcm 
tanquam necejfaria mcmbra pertinent> enume- 
randum ejfet ,vt funt ajfeftus mentis , caufx cut 
drandum, quis orandus, per quem & quid oran- 
dum, quA memoria gratia complefti foleo hoc 
vcrficulo : 

jiffeftus caufe , qnis , per quem , quidque pe- 
tendum.Toflremoaddi poffunt circumflantkin- 
dijferentes , vt orationis circumftantiti indijferen- 
tesfunt. Locus , tempus , geflus. mcprofefto ji 
fcripturis <& exemplis probcntur & illufirentur, 
magna & vtilis orationis copia najcetur. 

Torro , qu<e haftenus difta funt defimplici re- 
rum feu locorum traftatione , ita intelligantur 
oportet, quodfic ficri debeant omnia iuxta diucr- 
farum Methodorum fimplicium qu&fttenum ra- 
tionem artificiofam. verum quontam varietas 
exercitatos deletlat , interdum harum Methodo- 
rum leges ad amuffim non [equuntur concionato- 
resdofti,fed auditores quafi m confiiium adhi- 
bent , & ea deligunt ex magna copia t quapra- 
fentibus auditoribus quam ytUifJima cognitufo- 
rearbitrantur. juque hane traftandi rationem 

M 4 nonnulti 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



l£8 L I B E R 

nonnulli Methodum prudentU appellant , qu* 
eircumftantias auditorum pr&fentium &rerum 
pondcra metitur. vt ft quis de lege Dei effet di- 
tJurus , bic primum auditores contemplaretur , 
dcinde rei pondus confideraret , Tum facile ad 
pauca capita captu facilia reuocarct tratlationc , 
&primumfortcquid lex fit exponeret, Secundo, 
an quifquamlegi Dei [atUfaciat, Quarto* qualts 
legvt a brogatio intelligenda ftt. Similiter fieri po- 
tesl in altjs quaflionibus ftmplicibus. Quanquam 
autem itaftnt > nouitijs tamen concionatortbus , 
qui nondum exercitati funt , profuerit artis Me- 
ihodum fequi quam expofui , idque tum propter 
memoriam confirmandam , tum vt excrcitati diu 
multumque , poffmt poflca vtrumquc genus fcclt- 
eiterfequi. 

SancJiffimxmemorU ThiRppHS Melanchthon 
fopulari captui fe accommodus , in cumtibct 
reifimplicis explicatione , hae quatuor iudicat 
proponenda , declaranda & amplificanda : defi- 
nitiontm rei , caufas , partes &• officia. Definitio 
ex collatione muitorum diblorum & illuftrium ex 
emplorum petita , rem totam veluti in vnam fkf- 
eem colligat , & fummam rei breuiter proponit, 
eaufarum exphcatio dtfinitionemfulcit , partium 
rccitatio difiintlius reinaturam ob oculos ponit, 
Officiorum voce compr&benduntur vfus rei, effe- 
tla , & caufafinales^ 

Yorro esl & boc admoncndum , quod in loco- 

rum 



'erum 
kt di- 
etur, 
\le ad 

undo, 
■jualiS 
ripo- 
quam 
bus , 

opter 
iti diu 

**- 

btbon 
slibet 
tdtcat 
defi- 
Hnitio 
tm ex 
tfkf- 
ontt 9 
rtium 
)onit t 

4*- 



CO- 



rum 



SfcCVND VS. 169 

rumftue ftmplicium , fme coniuntlorum traftar 
tione,ftplure>funt loci , obferuare oporteat>y* t 
islocua, quinatura prtcedit , etiam tratlattone 
pracedat. vt ft de peccato & $ratia effet baben- 
da oratioy depeccato pritt* qudm de gratia dtcen- 
dumefjet. Sedft prorfws dtftretifunt loci> nibtl re- 
fert , quo ordine eos explices , nift forte alter al- 
teri in confirmatione opem ferat.Tum entm U prt- 
eri(ocoexplicandt0esl>quo explicato , iuuetur 

alter. 

DE DIDASCALICA 

CONIVNCTA. 

Dldafcalica Concio comunBa , ftue coniun- 
tlorum locorum , efl quando certi loci con- 
iuntli , boc ett propofttiones , thefes & hypotbe- 
fes tratlantur, quodtamttft proprtefit Methodo 
eonfirmatoria&confutatorxa : plerunque tamen 
accidit ,vtmixta Metbodus adbtbeatur. Jiam 
ftpropofttionutpartesobfcurtfunt , jinalyfts eas 
retexet, & partes feorftm proponet , Dwefts 
propofttas partes cxplicabit : pofiea Syntbefts 
componet : ac Metbodu* confirmandt ac confu- 
tandi compofttum probabit , & quod cum eo pu- 
gnat , confutabit, vt ft prima precatto tratlan- 
da proponeretur : Sanftificetur nomen tuum. Htc 
necefjario primum Anaiyfts effet adbibenda , qu* 
in duasftmplices parus retexeret hanc propoftuo 

M 5 mm > 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



J 70 t I B E R 

nem , in nomen Dei , & fantlificandi verbum. 
Demde Durejis vtramque partem, vnam pofi 
alteram definitionibus & diuiftonibus explicarety 
lnm\Syntbefis rurfws componeret partes. Hinc 
zam confirmatio & confutatio ttmptfikcadbibe- 
retur. Mque boc praceptum perpetuo jequen- 
dum ett , vbi partes propofttionis explicatione 
tmligent , aiiaj minime. Trxterea in parabolis 
ad<:;oenda csl jinalyfis vt primum retextas 
partcs proponas. Deinde cafdem per compnra- 
uoncmm ad quampcrtinet parabola accommo- 
da. Tum extru&s dollrincvs & parxnefes , vt in 
£uangdij parabola de femine , partes paraboU 
Juntqutnque : Seminator , Semen , Seminatio , 
Tcrra t TrnVtws. Seminatori Dews : Seminiver- 
bum Dei : Seminationi prtdtcatio verbt : Terra 
auditores verbi : TruUui feminis /frutlus verbi 
comparentur. His expticatis extrues dodrinas 
0- partnefes , vt dotlrin* prsfentis paraboU 
funt : Trima , follicitudo Dei de nofira falute pro- 
luranda. Confertur enim bic Dominus diligenti 
agricoU. Seeunda , dtgnitas verbi. Tertiadtgni- 
usminiflerij. Quarta , quod nobis & Diabolo 
imputandumfttyftfruclum nonferat verbum. 

Torro parmefes ex fide paraboU extruend* 
funt. Suntautem fines prafentis paraboU , rt 
JJominus excitet auditores adverbi amorcm \ vt 
arguat ncgligcntes , vt confoletur obeditntes!u- 
tirum mbuim cvnchnis gemrc ,adbue maior 

• 



com* 



SECVNPVS, 



*7* 



w 

t 



toncxonatoris vis & prudentiarequiritur. Quarc 
yt in hac parte fatis alioqui difficili , iuuem nonni- 
bilnouitios concionatores , ordine duo tradam. 
Trimum enim Metbodum inueniendi locos often- 
dam. Dtinde rationes indicabo eofdem copiofe &• 
vtilitcr. trattandi* In quibus duobm capitibws to- 
ta bficfacultas conftftcrc videtur. 

DEINVENTIONE LO- 

CORVM COMMVNIVM. 

NE quis , quodprimum in buccam venit , ar- 
ripiat tanquam locum communem , quem- 
admodum illifiicerc confucuerunt , qui exftngulis 
ferevocibus aliquid venantur , parum follkiti, 
fiucad negociumpcrtineat propofttum , ftuc non 
vtquibocfolum quarunt , vt magni arcbiteat , 
& locorum communmm non impcriti fkbrt vtdc- 
antur: opuscB prtceptis , intra quorum fepta 
animws inquirentU contincatur. Lttametft rcs 
maior eH , quam vt paucis praccptis abfoluipof- 
ftt : tamcn prodeft nouitijs communia qu&dam 
pr&cepta tenercqua fequi tutb & cumfruttu 
corum quos doccbunt t pojfunt. 

Trimum itaque omnium lctto & tntcUetlo 
textualiquo, qudtratur textusoccafto ,(umma- 
ria cotnprsbenfto>& finisfeu vfus : quod quomo- 
do fieri debcat , in Diaktlico intcrprctandigenerc 

Jupcrius 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



*7 2 I I 1 B R 

fuperius declaratum eft. Deinde textus partes feu 
fropofitiones quarantur.Tum ex his iuxtafequen 
tes regulas loci eruantur communes, quiadfinem 
tcipropofitafhccrc vidcntur. 

R K G V L A PRIMA. 

Si propofitionis fubietlum fuerit fmgulark 
terminus , loco tius ponito gradatim fuperiora , 
boc cflfpeciem primo loco >Deindegenus proxi- 
mum , Tum fi videbitur adbuc fuperius genus,& 
componantur b*c ordine cum propofitionis pr&» 
dicato. VjaL 122. Inprincipio bdtc esl propofi- 
tio. IMor , inquit Dauid , cum mibi dicitur , in 
domum Domini eamus. Trimum fhcito enaUa- 
gen perfonn in bunc modum : Dauid Utatur , 
cum dicitur ei , in domum Domini eamus. Hic 
iuxta regulam , primum regis vocahulum , De- 
inde magiftratus , Tum hominis ponito. Hocfh- 
tto , coniungito bac ordine cum pradicato , in 
hunc modum. I{egium es~i Utari cum fubditi con- 
fentiunt in religione. Magifiratus esl Utari , quod 
babeant fubditos , qui fecum confentiant in reli- 
giont. Omnium bominumgaudium effe debet con- 
fentirein cultu Deo pr*fiando*£ccc tot thefes hasc 
prima&puertts regula fubminifirauit , quarum 
vltima communiffima eft > &in plurimas bypo- 
tbefes diffundi potefl , de quarum ccrtitudine ex 
regula fequenti iudicandum cfl : jtpprobato ex- 



3BCVNDVS. 17? 

f eu exemploin fubktto , approbatur resin genere. 
iuen Cum l Zi tur m Dauide approbatur hoc fattum, res 
tem * n Z tntn improbari non debet, & contra : qepro- 
bato exemplo in fubietto > reprobatur res inge- 
nere , vt Q^ias %cx iuda inuadens alienum offici- 
um , difplicuit Deo : Ergo reges atque adeoomnes 
quialiena agunt , Deo difplicent. Fuitenimnon 
regumfedfacerdotumofficium , offerre incenfum 
tbymiamatie. 

SECVNDA R E G V L A . 

Si in locum prxdicati fubfiituantur gradatim 
fuperioravt fpecics proxima, pofiea generaalia 
atq; altUy copiofa emcrget locorum inuentio. Hxc 
regula fapiffime quidem in alus rebm , fedfemper 
in Chrifti biftorijs fequenda efi. Vt Qbriflwsfanat 
Samaritanum leprojum inuocantem , Sed quia bic 
Samxritanm csl ethnicus, affiittus bomo : coliige 
hinc , Chriflum iuuare Sthnicos afflittos , & om- 
nes bomines>qui ipfum inuocant. €t quia ex Cbri* 
ftiparticuUribwsfattis colligitur eiufdem officium 
ingenere» licetinbunc modum locum extruere, 
QuodChnftifeuMelfitofficiumfit, iuuare mife- 
ros & affliclos fe inuocantes, 

tirtia reGyla» 

Siinlocum tum fubietti tumprtdicatifitbfli- 

tuas 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



174 L i » B R 

tuaspergradutftecies &genera , copiacommu- 
nium propofitionum nafcetur. vt Dauid commiu 
tens adultemm esl expulfws regno. Ergo reges 
grauiter delinquentes punientur , atque adco om- 
nesquifiagitiofe viuunt , fupplicia aliquandode- 
bita luent. Colluuies impiorum hominum Cata- 
clyfmo abforpta efl. Ergo fiagitiofi aliquando p*- 
nas daturifunt. 

Q_V ARTA RECVLA. 

jiliquandoprodeHex concretls abfiratta fa- 
cere , vt muher Cananca credens , Mattb. 15. in 
ncceffitate Cbrifium accedit , inuocat , nonpati- 
turrepulfam/fedmagis infiat , quemadmodum 
& arcbifynagogus , qui crcdens , fecum totam 
domum conuertit ad Dominum. Hinc collige fidei 
proprietates , nimirum quod fides in neceffitate 
conflitutum bomintm impellit ad Cbrifium, vt eum 
inuocetjnfiarefhcit vt impetret,augmentum cum 
tentatur ,fumit,ac tandtmgratiffimos Dcofru- 
clua edit.Hacregulaex loco coniugatorurn vim 
babet. Sed quoniam quas defide rccitaui$r&iipua 
funtfideimomenta , ea in duos verfuulos incluft , 
boc paclo : 

Vcrafides Chrifium petit et rogatjnfiat,ab ipfo 
lmpetrat, & crefcityfruttificatq; fimul. 
Jlliud exemplum. Beatus virqui timet Do- 
ininum. LocH/S communit : vera beatitudo con- 

fifiit 



SBCVNDVS. IJf 

fiflit in timore Dominl Huim reguU vfm eft 
rnagnm non folum inlocorum inuentione, verum- 
-etiam in dtfiniendU concrcti*. I^am qucmadmo- 
dum Mtftottles & l\pdolphu* docent, ex dcfcri- 
ptwne concretorum colliguntur abftraclorum de- 
finit.ones. Vt ft quid pietas ftt , ve lis dcfinire,fu- 
tne concretum pim inilluftri exemplo. vt jibra- 
ham pius timct Deum , vcraq; fide & obedientia 
iUumcolit. Ergo pktas cHtimor Dei i fides&' 
obedicntia erga ipfum. Hac via Jriftotelcs multa- 
rnm virtutum diffcrcntias inucftigauit, quamfibi 
noninutilcm fore frcile animaduertcnt Studiofi 
Tbeologia. 



C^VINTA REGVLA. 



Diligcnter qu$ rem propofttam antecedunt , 
qu&cum eadcm coniun&afunt,& qu£ eamnc* 
cejjario confiquuntur fpeclanda crunt , atq; in /o- 
* os communes includenda , vt Tfal. 2. Beati om- 
nes qui confidunt in eo. Trimum bic ex antcce- 
dcntibm fiquitur , Sine Cbriflo neminem bcatitm 
€ JJc tyam ji tum dcmum fiunt beati , qnando in 
Chriflo confidunt t ftne bac fiducia miferi funt om- 
*es mortales. Hic locm ctiam d contrario Jcnfit 
toncluditur hoc modo.Omnes confidcntes in CbrU 
fto funt beati , Ergoomnesnon confiJcntes in vo 
nonfnnt bcati. Si non beati , ccrte mtfirifiint. 1 
r* W bic hcm fuppeditat occafiomm dt mifcria 

hmvani 



IJ 6 LIBER 

humani gtncris difjtrendi . Secundm locm cH tx 
adiuntlis , qui fccundum quartam regulam ex- 
truitur , videlicet quod verafcelicitas & beati- 
tudo ftta fit in fiducia Cbrifti . Tertim locm , 
quod vniuerfale ftt btneficium. Generalis enim 
propofttio ad nullam gtntem aut bominum reflri~ 
cla tft,ftd omnibm offertur btneficium t qui confi- 
dere in ipjo non rccufant . Quartm locm , quod 
fiducia in Cbrijlum fti modm , ptr qutm benefi- 
ciorum Chrifti rtdduntur homints participes. 
Quintm , ex boc loco fequitur locm de Chriftt di~ 
umitatt . K(am ft fiducta infolo Dcoreponenda 
cft , & beatm pronunciatur qui confidit in Cbri- 
fto : fequitur profctlo Chriftnm verum Oeum effc. 

$ E X T A R E G V L A. 

Caufarum <& cffcftuum ncceffaria confecutio 
non eH negligenda. I^am ft caufa ponitur t effetlm 
concluditur potentia,vt in Jymbolo, dum agnojci- 
tnm Deum omnipotentem,fides inde eruit duplici 
cffet~ium,vnum,quod Dem pofftt benefhcere qui- 
bm vult. jiherum , quodftt illi facultas dtftn* 
dtndi quos in fuam tuttlam affumit. Std ad~ 
damm illuflrim cxtmplum. Incana Domini 
txcaufjarum & cffttluum conftcutione col- 
ligenda funt bypotbefes de vera Sacramenti medi~ 
tationc. Cum itaquc Ccena Domini Sacramentum 
ftt noftr£ per mortem Chrifli redtmptionis , pri* 
mum ccenx cclcbratio cogitationem dc peccato 

mcntibtts 



mc 
cH 
aft 
cat 
len 
foh 
um 
fen 
rit 
det 



prc 
ma 
to 
exl 

dth 

qu< 
cau 

< 

fua 
nit t 
et( 
tio 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



s cH ex 

am ex- 
- beati- 

lOCWS y 

lis enim 
i refiri- 
ticonfi- 
, quod 
bcncfi- 
:utpes . 
rifli di- 
oncnda 
\n Cbri- 



fccutio 
tjfeftus 
gnofci- 
duplice 
rc qui- 
dcfen- 
kd ad* 
Domini 
e col- 
i medi- 
sntutrt 
>pri* 
tccato 
tibus 



SECVNDVS. 177 

mcnlibus infiillat. T^am ob peccatum mortuws 
eH Domtnws> Secundo admonet deviftimaper- 
aUa ad redimendum bumanumgenws d iurepcc- 
cati. Tertio , buiws viclima dignitas & excel- 
lentia cogitationem fuggeritpijs meniibws , «0» 
folumdc magnitudine ir<e Dciypercutitntisfiii- 
umpropter pectatanoflra yW inenarrabili mi- 
fericordia Dei recipientis nos in gratiam propter 
viftimam filij , fed etiam de amore filij inttYce» 
dentis pro nobis & deriuantis in fetram Tatris. 
Quarto , contritio quidem ex cogitatione peccati 
& ir& Dci nafcitur- Fidesvcro ex inenarrabtli 
mifericordia Dei& amorefilijperfoluentia >.#&r 
pro nobis , excitatur, Quinto , btec fides confir- 
matur & augetur vfu Sacramenti tanu rei.Scx- 
to , fides confirmata & aucla, Deo gratam fe 
exbibet yvitam pic, honcfte & iufle inflituity 
proximum,cumquo babtt communem xv7?o>7&), 
ditigit. 

Ecce quantam doftrinam , quantam copiam\ 
quam piam meditationem facrx can#, conjecutio 
caufarum & effecluum fuppeditat. 

jilium exemplum. Chrtftws remittit peccata 
fua autoritate. Hic efftftws monflrat Cbrifli diui- 
nitatem , Latro obiurgat blaffhtmantem focium 

Cbrtftum inuocat,cx quibws tffetltbws,contrt- 
*io >fides & noua vita tatronis concluditur. 



SBPTIMA RfiGVLA. 



Quxra- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I78 L I B B R 

Qu&ratur repugnans difti, & repugnans con* 
ftquentis difti , vnde duo locorum genera oriun^ 
tur. Sit diftum : qui aliud EuangeUum docuerity 
anathemaftt. Hic repugnms ditli eH, quiidem 
Euangelium docuerit , »0» cH anatbema. Confc- 
quens difti,quodpapa fttanatbema. jliudenim 
Euangelium docet. Huius repugnans defiruitur , 
yt Tapa non eft Eccleftt caput, & , Tap& non 
tfi obtemperandum. 

OCTAYA RECVLA» 

Trodefl inferdum per contrarium fenfumlo- 
inm extruere , videlicet cum temini funt pares* 
vtiuflm exfide viuit. Ergo non iuflus ex fide 
non viuit. Ex quo fequitur, neq; ex operibws effc 
iufliciam , neque vitam. JLtque ita Taulrn toUi- 
git ad Galat. 5. Quoniam autem , inquit , in lege 
nemo iuflificatur , manifeflum eft s quiafcriptum 
ett,iuflus exfide viuit. similiter forma per con- 
trapofttione interdum locos minifirat. vt omnis 
qui ex Deo eft , vcrba Dei audit. Hic locus per 
contrapofttionem coUigit t eum qui non audit ver- 
bnm Dei , non effe d Deo. 

H£ funt reguU inuentionis locorum practputt 
quarum fontes funt loci Dialeftici & reguU 
confequentiarum , & poffent bis plures addi y fed 
hasputo fufficere nouitus concionatoribus ,quaS 
ft fuerintjecuti , & ipfts in quarendis locis com- 

munibu* 



SSCVNOVS 



itpu&> 
reguU 
ddijed 
s,quas 
4 com- 
tibus 



munibmexpedita erit ratio , & ab alijs notatos 
locos dextre iudtcabunt. Deinde & hinc iudica- 
tepofjunt ,cur nonfemper eofdem locosdiuerfi 
autores commonfirent. I{atio enim difcrimints 
eft , cum diucrfitas inuentionvs , tum quod alij 
loct alijs autoribm magti arriferint. Toflquam 
autem pim Eccleftafies locos inuenit , examen 
apudfe locorum inibit. Huic examini triplex in- 
firumentumadhtbebtt. Trtmum enim difpiciet, 
an alicubi in fcriptura locm hmentm expreffe ad 
vcrbum habeatur. Deinde demonflratione ad 
impofjibile examinetur locus , /i expreffm verbo 
Domininon esl. Jertio , Syllogifmo aliquo con* 
cludatur locm , & per conuerftonem jyllogifli- 
tam , tanquam ad Lydium lapidem prohetur. 
Demonfirationis ad impoffibile ftt hoc exem- 
plum. Locm probandtt4:Chrifliani pofjunt tenerc 
propria. Huim loci afjume oppofttum.Kulli Cbri- 
fliani poffunt tenere proprium. Iam qusxe propo^ 
fnionem aperte yeram . qus, cum oppoftto potcft 
altcra prtmiffarum effe in fytlogifmo. vt> omnes 
tfuidabunt cleemofynas debtnt habere propria , 
Ex quibm duobtis pramiflis fequitur conclufto 
fafifflma , vidtlicet quodnulli Chrifiiani dabunt 
elumofynas,ex huim apertafiilfitatejcflruenda 
tflaltera pramiffaru.Quare cum maior aperteftt 
verafiquitur minortm efje falfam,Hinc iam inftr 
tur ex Itge contraditlionis loci propoftti reritas. 
font coliigamm quod diximm-Qmnes qui dabunt 



K 



elee- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



l8o ITBER 

eleemofyn.ts debent habere proprium , Tiulli 
Cbriftiani poffunt babere proprium , Ergo nulli 
Cbrifiiani dabunt eleemofynas. Sed conclufto cH 
filfa , ergo altera pr&mifjarum : non autem ma- 
ior , ergo minor, qux dicit , KluUi Cbrifliani pof- 
funt habere propria. 

Conuerftonis fyUogiflicA fit hoc exemplum. 
locws. Quidam audtentes verbum non funt pij. 
SyUogifmus* T^uUi ambulantes fecundumcar- 
nem funtpij. Quidam audientes verbum ambu- 
lant fecundum carnem , Ergo quidam audientes 
verbumnonfuntpij. Conuertein hunc modum. 
Si qui nuUi ambulantes fecundum carncm funt 
ppj , Et quidam audientes verbum , ambuiantfe- 
cundum carnem. Ideo quidam audientes vtrbum 
nonfuntpij. Siquidem omnes audientes verbum 
funt pvf , ftue , nuUi ambulantes fecundum car- 
nem funt pv\. TsfuUi audientes verbum ambula- 
bunt fecundum carnem , ftue , quidam audientes 
verbum, ambulant fcundum carnem, Certe qui- 
dam ambulantes fecundum carnem erunt pij t & 
quidam audientes verbum ambulant fecundum 
carnem , Stat itaq\firma conclufto, quofdam au- 
dientes verbum non effepios. 

D E RATIONE LOCOS IN 

VBNTOS COPIOSE ST VTI- 

litcr tra&andi. 



d* 
prc 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDVS, 




AD copiofam & rtilem locorum traftatio- 
nem quatuor potifftmum requiruntur t quo- 
rum primum es~l diduftio quajlionum , boc eft , 
tocorum inuentorum : Mterum , copiofa confir- 
matio , Tertium , digreffio : Tojlretnum , artifi- 
ciofa conclufto. De hU quatuor eo quo propofita 
junt ordine dicamjwgula prsceptU & exemplu 
declaraturws. 

DEDIDVCTIONE QVAE- 

S T I O N V M . 

Hlcnonde inuentione locorum communi- 
um.de qua iam dtftum eft, fed de loci com- 
munvs inuenti diduftionc, boc efl> multiplicatio- 
ne m plures quxfliones feu locos , dicendum eft. 
Diducitur autem locu* inuentm vel in ftmpHces 
locos j vel in coniunftos. vt ft quartum prtcep- 
tum explicandum proponeretur. Trimum bic lo- 
cum communem qu<ereres iuxta prafcriptum 
prima reguU hoc pafto, Tarentes funt honoran- 
di , parentes fuperiores funt , Ergo fuperiores 
honorandifunt- Hic locws commums in trafta- 
tione quartiprscepties~i principalts, & traftan- 
dus prAcipuc. Verum vt copioje traftari poffit , 
profuerit eum diducere in alios locos , [implices 
quidcm , quos prabent ipfa verba , coniunftos 
yero i qui vei ex ijs qux ipfts verbis neceffario 

71 5 infunty 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I 8 2 t I B E K. 

infunt,velutifpeciesfei4 bypotbefesin [uitgene- 
ribus & tbeftbus infunt , & qu&cunque cum re 
neceffario coniunUafunt : vel ex ijs,qu£ ex con- 
ditione reiadb&rent , petuntur. vt in propofito 
exemplo duo infunt fimpliccs loci , vnus de bo- 
nore, jltcr defuperioribm. Ui traclandifunt fe- 
orfim Didafcalica rerumftmplici , co modo quem 
fupra tradidi. 

Deinde ex diuifione buius tbefeos :fuperiores 
funthonorani' , nafcuntur piurimx, hypotbefes 
pro diuerfa fubietli & pr/tdicati diuiftone. Sub- 
ieclum enim in bas formas diuidi poteft , quod 
fuperiorum aiij funt priuati , qui vel naturales 
func , vc parcntes , vel non naturales , vt pdda- 
gogi , patroni & patresfhmiiias : alijpubHci , vt 
Ciuiiismagifiratus & Eccleftaflicus cum fuis 
differentijs- Deindc prxdicatum honorandi , di- 
uidatur in partes bonoris. Qui enim honorat , 
reueretur eum , obtemperat ,gratufque eftei, 
ltaprxdicati tres funt partes feu differentU.Hinc 
iam tanquam ex fyluula extruamus bypothefes : 
parentesreuereri oportet ; parentibws obtem- 
perandum efl : parentibtts gratitudo praflan- 
da cft. Traceptores oportet reuereri , pr*cep* 
toribus obtemperandum cs~l,pr<£ceptoribus gra- 
titudo exhibenda esl. Tatronos oportetreuererh 
patronis obtemperandum eH , patronis gratum 
tffe oportet. JLd eundem modum conflituantur 

hypotbefes cx reliqm* <yta pofui , vnde emerget 

maxtr 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDVS, 



l8 



mx 



xxma quteflionum necefjartarum copiaJam ex 
ijs qua ex conditioneinfunt,nonnunquam vtiliter 
petuntur loci , vt ft parentes, pr&ceptores , pa- 
tronifunt morofi , difuiles , tyrami, an tum ftt 
illis rcuerentia, obedientia &gratitudo prsflan- 
da , c qUatenm. jltq; ita ex alijs conditionibus 
tnultiplicantur quafltones. verum hoc poflre* 
raum genus qu/flionum, quod ex conditione naf- 
citur , per occupationem commode traftabitur. 
JEcce fibaahypothefes *ra\v7iKorretexueris, &• 
$t&iei7uu{ trattaueris , & Metho4o confirma- 
ueris confirmatoria , & exornaueris : non vna 
concio yfedtotquotfunt hypothefes,inflitu'tpof- 
funt, Fateor non omnes locos communes prabero 
tantam hypotheftum jyluam,jittamen nullus cft 
tam ieiunHS,quin aliquot faltem fuppeditct, quas 
ea ratione , qus expoftta eft , extruere oportet 
ex loco communi , quod vt dextrefhcias , pluri- 
tnum iuuabit , fi pradicabilium , pradicamento- 
rum & propofttionum doQrinam qudm optime 
cognitam babeas. 

BE COPIOSA CONFIR- 

M ATIONE. 

COpiosa confirmatio conflat probatio- 
num generibus,congerie,expolitione argu- 
*nentorum,& confutattone fentcnti^cum noftra 
tiugnantis , de quibus ordine dicam. 

7i 4 DE 



l 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



184 L I B E R 

D E GENERIBVS PRO- 

BATIONVM. 

P/^obationvm itaque genus in 
Theologia efttriplex. Vrimum & tutiffi- 
tnum ett , cum ex pronunciatis fcriptur* claris 
&- perfpicuis , ducitur probatio. vt parentis 
bonorandi (unt , quia quartum prweptnm clare 
& pcrffficue fonat : Honora patrcm tuum & 
matrem tuam. Item , cx fide ettiufticia, & non 
ex operibus, quia vcrbum Domini ftc pronunci- 
at : Statuimus hominem iuftificari fide abfq; ope- 
ribns. 

Secundum genus ratiocinatio cft , quoties non 
ex claris ditlis pronunciatur , fed coiltgiturfirma 
&immotaconfcquentia. jltquthoe genus du- 
flex esly Direftum & obliquum. Direftumqui- 
dem , cum ftmpliciter prima concluftone quod 
probandum cs~l coUigitur , quodgcnus fumitur d 
locis inucntionis : gcnere.jpecie, definitione ,cau- 
fts , deftinatis & adiwtfU &c. vtfi quaratur, 
anpr&ceptorcs honorandiftnt ,ex gcmrc rcftc 
tonclude: Omnesjuperiores funt honorandi,crgo 
& pr&ceptores. Obliquum vero nonftmpliciter 
concludit quod probandum proponitur , fed ex 
oppoftto coUigitabfurdum,ex quo rurfm deflruit 
antecedcns , quo deftrufto .fcquitur vtrita* op- 
pofttl vt ft juperiores non funt bonorandi , neq; 
* 1 paren- 



ra 

T, 
V, 

* 

10 

Ch 
Ch 
0 
tu 
dc 

i 

: 

n 
el 

u 

e 

a 
v 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




es non 
firma 
m du- 
9 qui- 
quod 
itur d 
e y cau- 
ratur f 
e retle 
t ergo 
iliciter 

, (td tX 

defiruit 
itaa op* 
di , neq; 
paren- 



SECVNDVS. 185 

parentes bonorandi funt , Sedfalfum bocesl, er- 
go & illud. Confequitur Igitur fupetiora hono- 
randos effe. Tertium genus ett ir.fimumy quando 
cxemplis nitimur eorum & teftimonijs , qui in 
Eccltfta excclluifle vidcntur , quodgenminjrin- 
guur , fi fuperioribws probationibu* deflituitur. 
Troponamus & aliud cxemplum. Sitquaflio, 
vtrum Cbriflm fit Dcus,Hoc primum probatur 
ditlo , flu primo gcncre probationum- Wam 1. 
lohannis 5. ftc dicitur dc Chrifto. Hic ett verus 
Hevts & yita sterna. Secundo ratiocinatione. 
Cbriflu* fccit diuina operapropria potentia,& 
Cbrifto tribuitur dminus cuttus , Ergo esl Deus. 
Obliquo duftu. Si Cbriftus effet creatura tan- 
tum , malcdiftus effet omnis, qui in ipfum confi- 
deret. Sediamverbum Deipronunciat bcatos , 
qui in illum confidunt , Ergo non creatura tfl , 
jcd verus Deus. Tertio teftimonium Ecclefw , 
vtfymbolum Jthanaftj & omnium piorum con- 
fentientiafuifragia, Cbriflum Dcum effeteftan- 
tur. Torro \uc noftra probationum diftinftio nec 
ratione , nec exemplo caret. Fgtio quidem b*c 
ett , Quicquid probatur vel improbatur in rebus 
facri^idneceffeeHyVt fiatvel fcriptur<c y vel 
Eccleft* teftimonio. Si fcriptura id fit , erit alta-s 
expreffo verbo , vnde priwum genus nafcitur, 
alias inclufyue ftue implicite , idquevelinthefi 
velin bypothefi , vnde fecundum genus proba 
tionumfumitur. Jtfi Eccleftx teftimonio proba- 

5 m 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



186 t I B E R 

tur aliquid , tertium erit probandi gcnm. Zxcm- 
plum vero Vaulihabemus,quemboctriplicipro- 
bationumgenere , in futi fcriptis vfumfuijje ma T 
tufeftum esl. Quod ex fide ftt iuflicia diclo pro- 
batcum inquit : luflus ex fide viuit. l{atioci- 
natione : Sicx operibws tsl iuftuia, Cbriflus 
fiufira mortuws esl. Hinc nunc fequitur quod 
propofuit, exfide efjeiufticiam. Exemplo. Crcdi- 
dit JLbrabam Deo,et imputatum efl ei ad iuflici- 
am. Item , Tiosin Chriflum credimm , vtiuftifi- 
caremur exfide. Hacgeneraft late diffunduntur, 
maximafutura efkprobatiomm copia, fed adhi- 
bmdws eli tamcn modws, ne copiaftt intempefii- 
ua , atq\ ideo fuflidium pariat. 




D B CONGERIE. 

Congerieshoc loco efl,quando>propofitionifm 
loco communiprobando fubijciuntur prxcipuo- 
rum argumentorum capita , & quaft in vnum 
frjciculum congeruntur. vt ft bac propofttio tra- 
ftandaeffet : Legi diuinx nemo futi viribws fa- 
tisfaccre potcsl , poffent fequentia argumento- 
rum capita,pcr congeriem inbunc modum Jub- 
iungi ybec enim experientia omnium hominum 
conuincit:hoc faucia natura congemifcens agnof- 
cit : Hoc vniuerfa fcriptura clamitat : hoc deniq; 
vicJimafilij Dci horrendii modis laceratiinpa- 
tibuh trncis, comprobat» Hocmodo Cicero pro- 

poft- 



f 
bc 

m 



cc 

l 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



9 pro- 




SECVND7S. 187 

pofttioni fubiungit argumentorum eongericm, 
quem in difponendis argumentis doftijjimi quiqi 
imitarifolent. Caterum , tametfi Cicero interdum 
ab vltimo capite , expolitionem argumentorum 
in congerie pofitorum incipit,cui primum fubtun- 
git , & poftea pergit vfqy adpenultimum , quod 
fit traUatione vltimum-.tamen Tbeologo & con- 
cionatori tutius es~l,ordinem in congerie pofi- 
tum in expolitione fequi. 

D E EXPOLITIONI. 

Expolitio ett per quam argumentum propoft- 
tum confirmatur & cxornatur. Confiat autem 
copiofiffima expolitio^propofttione, ratione, m- 
ologia , exornatione & concluftone. Tropofitio 
es~i , quA argumenti caput aliquodproponit, tan- 
quam confirmationis propofitionem. B^ito pro- 
bat propofttionem , & bxc talis effe debet vtfit 
minor JyUogifmi. jletiologia rationis caufam ad- 
dit , & talcm effc conuenit , vt vel ntaior fyllo- 
gifmi,velciusprobatiofit , Mquc itaexpro- 
pofitione , ratione & dtiologiafit fyUogifmtts in- 
teger , fed ordine inuerfo* Tos~i dtiologiam (e- 
quetur cxornatio , qu<efumcndaes~la fcntentijs , 
comparatis , contrarus ,finfflibus , cxemplis. 
Toftrema erit conclufio , quA fupcriorum fum- 
tnam coUigity &propofitioncmprincipalemcon- 
cludit* Hxc expolisionis pwccpta funt , necpu- 

gnant 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



188 L I B B R 

gnant qu<t dixi cum iUorum fentcntia, quifeptem 
expolitionijpartes numerarunt. lyo» enimeH 
vnum expolitio nvs genws , fed ego id tantum de- 
legi , qnod aptijfimum nouitijs concionatoribws 
fore arbitrabar. 

C&terumvtpr&ccpta expolitionis intelligan- 
tur» vnum exemplum fubijciam. Tropofuifu- 
pra locum communem.Legi diuin* nemojuis vi- 
ribm fatisfacere poteft. Deinde buiclccoqua- 
Utor probationum capita pcr congtriem fubicci > 
quorum primum fuit , quod experientia omnium 
bominum id verum effe conuincat. Hoc caputfit 
expolitionk propofitio , inbunc modum : Expc- 
rientia omnium bominum coauincit, nemmem le- 
gi pei (atiafhcere. ( Bgtio ) Omnes cnimbo- 
minesin(eip(isfncilc fentiunt , quamprocul ab- 
fwtalcgis Deiperfccla& perpctua obcdicntia. 
( Mtiologia ) vident enim legem Dei fantlam 
& perfetle vidtndi regulam , & feipfos plane 
propbanos natura , & imbecilles. ( Exornatio d 
fententia.) vfque adeo verumeft ,quoa.Tro- 
pbetaclamitat , omnes iufiiiiaJ noftrays effeve- 
Ititi pannum menflruatx mulierU : qu<e fententia 
quomodo confi,r:t ,/i experientia vlimbomi- 
nvs (ani diuerfum effet expcrta(Exornatio d com- 
paratit.) Qumadmodum enim arbor , cuius ra- 
dix eft putnda & venenato fucco infttla , nun- 
quam fruftws ni(i venenatos producit : tta bomo 
eums cor peccati vemno infeclum cxiftit, nequa- 

quam 



qu, 
pr< 
no. 
Tr 
fet 
Sa 

ftn 

im 
cct 

% 
frt 

mt 

ac 

Z>. 

«g 
d« 

an 
ob 

* 
re 
tif 
ba 

r" 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



rtem 
cH 
de- 
ribus 

ligan- 
tifu- 
vi- 
qua- 
Yicci , 
mium 
iputftt 
Expe- 
icm ic~ 
imbo- 
-ulab- 
licntia, 
intlam 
s plane 
natio d 
aTro- 
tjje ve~ 
ntentia 
i bomi- 
d com~ 
iius ra- 
i , nun- 
abomo 
nequa- 
quam 



«ECVNDVS. Igp 

quam potefi puram & integram obedientiam 
praflare Ugi Dei. ( Exornatio ab excmplis. ) jin 
non hoc fatetur fantlus jtbel in fuo Jacrificio ? 
Trofttlo ftc eff. Vunquam enim Deus probaf- 
Jet jibelis facrificium , nifi Cbriflum promifjum 
Santlus ille vir agnouifjet eum> quicredentes iu- 
flificaret , & juumpeccatum intcllexifjety qttofe 
impediri nouit , vt non potuerit legi Deifattsfh- 
cere. T^am ft putauifjet fe legi Dei fatUfkcere 
pojje , nunquam rette facrificafftt , boc eft , Ja- 
crificio declarajjct promijjum jcmen ejje legis 
completorem. Huc&Dauid locupletifjimus te- 
flis adijciatur , qui ad Dominum clamans aperte 
fatetur , non iuflificari in conjjcclu Dei vllum 
mortalium. Omnes enim declinafjc & inutilesfk- 
tlosconqueritur&c. ( Conclufto.) Cumigitur 
Dauidemtefltm habeamus : cum peccati virus 
agnofcamus : cum legis puritatem, & immun- 
duiem nofiram contemplemur , quis qusfo nift 
amens negabit ? fe experiri Juam in prtftanda 
obeditntia legi Dei imbecillitatem ,& (vt ita 
dicam) oirtfUr* Inbocexemplo vtcunquevi- 
dere cft expolitionis vjum : quodft fufim tratfa- 
re in(lttuij]tm> fingulis partibus dilatatis et mnl~ 
tiplicatis , integra oratio , velexboc primo pro- 
bationis capite fluxijjet. jld eundem modum re- 
Uqua tria capitain congerie pofita , efjent expe- 
dunda. Hinc non difficile iudicare pojjunt fludio- 
/i adolejcentes , bum expolttionis tjjejummam 

vtili- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




100 LIBBR^ 

vtilitatem. Quarc opcrtprecium fkBurifuni , fi 
multum fc in cxpolitionis trattatione exerccant. 
Binc cnim eam fhcultatcm confequentur , vt po- 
fteainferijs negocijs & facw concionibu* bac 
expolitionis pwcepta , velnon cogitata dicenti- 
bm occurrant. 



D S CONFYTATIONE. 

Confutationis metbodus , qu& confiat propb* 
fttione , fublatione , oppoftta propofttione , & 
folutionc ifupra eft declarata & exemplis illu* 
ftrata. Quarc bic tantum admonebo auditorcs dt 
loco confutationis. 

Lotws itaquc proprius confutationi affigna- 
turmoxpoft confirmationem , qucmtamenlo- 
cum perpetuo non babct. T^am quotks alia fen^ 
tentia quam noftra , auditorum animos occupa* 
uit 9 Exora%m fumipotefl d confutatione : quam 
legem non folum Jxiftoteles & Cicero , vcrum- 
ctiam Taulus fecutus es~l in Epiftolaad %oma- 
nos. Confirmaturws enim banc propofitionem , 
Quod iufticia ftt exfide , primum cvnfutat Gcn- 
tium & Iudaorum pnetudicia. Centium quidem, 
quA legc naturx fe iuftos putabant. ludaorum 
vero , qui ex lege diuinitto ftbi tradita fe iuftos 
gloriabantur. Ex bac confutatione pr&iudicio- 
rum , dilabitur Taulws in propofttionem , quam 
rcpetit primum , & poftca iuftam confirmatio- 

nem 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




SICVNDVS. ipr 

nemtifubiungit. HocTauli extmplum fequen- 
dumiudico, quotiesalia quam nofbra fententU 
vttupantur auditorum animi- 

£> E DIGRESSIONE. 

D/cressiokis pr<ecepta ad quinque 
momenta reuocaripoffunt , & funt locm, 
tnodm , materia, tempus & reditus d digreffio- 
ne. De loco boc obfernandum es~i , qu od digreffio 
probate alicui propofnioni fubijci debeat. ]m- 
portuna tnim digreffio tsl , qn&fit re nondum 
tonfirmata. Modus talis adhwendus csi , ne dif- 
centiummcmqriaminterturbet molefia prolixi- 
tate. Infeliciter enim docent } quincglefta dofiri- 
na,leuiffima aliqua ajfcfti iniuria,integras horns 
declamitant in vnum atque alterum , quem of- 
fendiffe iudicant. Materia digreffionis ad exbor- 
tationes } confolationes & obiurgationes , fed non 
quafuu , pertinet. Taivs tnim debet effe d-greffi- 
onk materia, vt (ponte videaturfiuerc ex doclri- 
na, non accerfita aiiunde- T^ifi emm doclrina vti 
& naturtt ,digre(fionis materiam ojfcrat , fiiri 
non potesl , vt ad &dificationem fiiciat . Hocprat- 
ceptum ideo ddigentiu* obferuandum tH , quia 
non raro ab inexercitatis contra illud peccatur , 
non fine verbi Dciiniuria,& auditorum damno. 
Quarto loco tempus pofuiquod requirit neceffa- 
rio digreffionem. Quando cnim auditores vtid 

dotfrirm 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



IQl l T B E R 

dotlrina abborrcnt vel pigriorcsvidentur,vcl 
puftUanimcs cxiflunt , tum obiurgandi , excttan- 
di & confolandi funt. Heditm a digrcffione ftt 
non vtolcntm , fcd vclfinis cim ita aptctur ,vt 
cotatcjtm ca parte orationis , vnde digreflum 
ts~l*quodfierivix poteft , niftvis dotlrm&dt- 
vreffionis matetiam prshuit , vcl aliquo fcbema- 
U adbibito recurrat ad dotlrinam. Cum primum 
Beatm Lutbcrm capit vindtcare dottrinam 
Euangelij contra Tapaiem tyrannidem , opm 
trat acrioribm flimulis. Quarc crebrior fuitin 
digreffionibm qucmadmodum in ipftus jcrtptis 
viderc es~l , vcro cum doUrina firmata 

tsl.&rtdditmeH Ecckftis noflris tranqutUt- 
or ftatm , parcim iflis acrioribm flimulis vtcn- 
dum csl. 

Dcindc quia neq; vocatio ftmilis , neq; auto* 
ritas omnium par ett , cogitabunt nouitij concto- 
natores fu* modefli* cjje , rarim extra metat 
tuagari. Catcrum ft quvs borum prxceptorum de, 
Digrefjione exempla requiratjcgat Epiflolam ad 
Hcbraos. Hxc enimvnaingentcm cxcmplcrum 
fyluam fuppeditabit. 

DE ARTIFICIO- 

SA CONCLY- 

fionc. 



E 

llic 
mtc\ 
Trii 
expi 
mcr 
run 

CvH 

folu 
con^ 
nan 
quc 
tau 
vir, 
mo 
mo 
rur. 
tio 
ra 

m 

dot 
na 
tat 

s 

tu 
no 



Dixt 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDY*. IP* 

Dlxifupra qnalis conclufto adbibcri dcbcat 
in ftngulorum argumtntorum expolitione. 
Hicdiccndumett de loci alicuius fiu concionis 
integrx Epilogo , in quo bac funt obfcruanda. 
Trimum , rnajropofttione repctendus esllocu* 
explicatus.Secundo , inflituendaettbrcutsenu- 
meratio argumentorum , &maxime pwtpuo- 
rum capitum. Tertio,fequatur iHatto, tnqua tm 
coniungtpoffunt,qu* tribus propofittonxbm ab- 
folutndafunt. Quid doccat prtfens locus ,qutd 
conhtet , quid moncat. Quarto , ommatta ordir 
nandafunt , ytfitciUusftt tranfitus w locumfe- 
quentem , fiplures explicandi reflant. Vt, explt- 
catobcoquemfuprapropofui: Quod nemo futs 
riribus , legi Pei fatisfhcere poffit , non tncom- 
modaforet bxc conclufto ( Loci repetitio) Qpts 
modo poflbac fe fuis yiribus legt Det fatufaUu- 
rumarbitrabitur? (Mgumentorum enumera- 
tio ) cum non folum expcrientia reclamat , natu- 
ra negat , flriptura pafjm apertis tefltmonus 
ccnfutat , yerumetiam yitlima f.ltj longe altud 
docet (lilatio) Quatebic locus docet nosom- 
nes noflram imbtcillitatcm & peccatum : confu- 
tat iufliciarios , <{ui legts iuflictam iatlant: mo- 
net nos om.ies , rt agnitispcccatis & imbcctUt- 
tate noflra , confugiamus ad cbrifium. (TraaJ/- 
tus)quem nobis offcrt Euangdium, de quo um 
nobis diccndum cfl. 



Dixi 



O 



DE 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



I 



B E 



i 



IP4 L 1 

DE PARAENETICO CON- j 

CIONVM GENERE, 

EXplicato vtcunq; primo concionumgcncre, 
quod quU in docendo vcrfatur , Didafcali- 
cum nominaui- t{unc fequitur aiterum genm Ta- 
r*meticum,quod ideo breuim tralUbo, quia ra- 
rimfolum &per fe babetur. Didafcahco cnim 
ytplurimumadmifctrejolet.Efl autcm par&ne- 
ticumgenm , quo velfuademm, dtfjuademufue , 
yel confo\amur,vtlobiurgamm auditonm Uinc 
triplex concio paranetica exoritur y nimirum fua- 
foria,confolatoria & obiurgatoria,de quibm or- 
dine hxc exponenda funt.Trimum defimtio, dem- 
dcinutntio.tumtratlatio.quib.breuiffimafubiun 

gam exempta,quopriSceptafhciUm inteUigatur. 
DE SVASORIA CON- 

C I O N B. 

SVaforia concio eft t per quam fuademmad 
aliqutd vel fkciendum, velfacndum t vel ctt- 

amomittendum. 

Lotiinutntionisin boc genere pr&cipui funt 
bi Veceffitas cauft , mandati , vocationis , vtt- 
Xitas priuata & publicaJignita* perfons & rtu 
Extmpla,antiqua,ncentia, chrtfiana, Etbmca. 
ltem, paraboU &ywu*, Horum ommum pro- 
bationtSiComprobationes & exornationes a(per- 

gantur, 



gant 

alett 
fcbet 
gatu 
rane 
T 
caftt 
cafu 

atq] 
firfr, 
qua 

gra, 
uio) 
deit 
rilt 
fen 
dic, 
pcr, 
Hu 
rni) 

vi 

a 
>; 

P< 
dt 

ts 

tx 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



N- 



cre % 
ali- 
Ta- 

enim 
£rtC' 
fue , 
inc 
(ua* 
or- 
>, dew- 
fubiun 
igatur. 



N- 



ad 
7tl eti~ 

d funt 

rei. 
mica, 
pro- 

:s afper- 
imur, 



fantur,& quemadmodum [upra admonui inDt- 
akaUa Methodo , admifcendas ifje digrcffionts 
fchemate cxbortationcs , confolatwttcs&obmr- 
gationes : ita hic confirmatoria methodo loetpa- 
rtnetici confirmari dcbent. 

Torrb i» tratlatione quatuor concurrunt, oc- 
cafto , propofttio , confirmatio & conclufto. Oc- 
cafto caufa* rccitat partneftos. Tropofttto <*■ 
aUerenda ctt & multipltcanda , acjubtnde alus 
atnalvisverbis&fcbematibm iteranda. Co«- 
firiLrio pctf t«r e* locis iam commemoratts , s» 
qua confirmationc duo prxterea fpctianda furtt 
gradm& fchema.Cradm fucit vt gradattm a le- 
uioribm & minoribm ad grauiora & matora , 
deinde grauifjima & maxima afcendas , «H« 
vilejcet paranefts- Scbema , nonfolum afftBibu* 
Jeruit t verumetiam orationcm acuttonm (vttta 
dicam ) rtddit , vt pcnitm in audttorum anmos 
pcnctret , atqtte adeo ipfum cor totum pofftdcat. 
Httc Interrogatio , Subietiio , Exclamatto , M- 
miratio , Dnbitatio , Occupalio , Hypotypojts. 
Dialogifmm & huimgenerU aha^uA 
d Rbetoribm notwantur & explicanturytfcr- 
ti d bent. Conilufto , quam quartam tratlationtt 
partemfeci, nouti prtceptti non indtgetjedeo- 
d<m modo confirmabitur , qutfupra monftratm 
tsi. Caterum vt prsceptorum vfu* confttctaM* 
cxemplum vnicumfubiungam. 



y 



11 



o 



E X £ M - 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



ip 6 

E X 



E M P L 



I B B * 

V M S V A S 

concionis. 



ORUE 



Occafto) Quia video multos tardiores adyejr- 
bum Dei audicndum (Tropofttio) Conftituibre- 
uiter nos excitare ad verbi ccelcflis amorem, quo 
impellamur ad diligentius audiendam & confkr- 
uandam aoUrmam de ccelo nobis allatam. ( 

) Quanquam dolendum es~l , mortaUs effe 
vfq; adeo futt falutvs mimemores , vtftimults fe- 
digeant , quo propcrente6,qu6 toto impetuferri 
deberent. ( Tieceflitas caufa ) indeenimtantws 
torpor mentibm nofiris infidet , quod non vt de- 
beremm attendimws , qu* fttverbi ccelefiis ne- 
ceffitas. J.n quifquam omnium mortahum tnteU 
ligere poterit voluntatem Deiftne ipftws vcrbo ? 
Trofetfo ft fapientia mundi , quernadmodum 
yere dicit Taulus , cHfiulticia coram Deo >fiert 
nequit , vt Dei voluntatem fciamus , donecfiul- 
ticiam carnis fuerimws fequuti. ( Veccffitas 
mandati) Excidijfe fane videtur mcntibwsno- 
flris mandatum Dei patris , Cuius bw, verbafo- 
nant de ccelo : Uic eslfilius meus dilettu* , Hunc 
audite. ipfefiliwsfuaverbadjuis audiricupit* 
Oues me& vocem meam audiunt. vnde confequt- 
tur , eos qui afrernantur vocem Chrifii , quam 
fonat per miniflrosjuos, non effe oues ipfiws. Spt- 
ritwsJanRmvoce Tropbetarum & jipoftolo- 
rumadletcm &ad tefiimonium tnuitat. Quts 

itaq; 



ttaq 
nis 
tem t 
Ouis 
( nec\ 
vnde 
itent 
lucen 
vcrb 
adeo 
negU 
voca 
prop 
tang 
tiom 
vtili 
Vau 
vidi^ 
hom 

rc, 

non 

pau 

nus 

bit 

Ta 

vt\ 

lus 

liut 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



bre* 
n, quo 
nfer- 

r 

effc 
in- 
fcrrt 
intm 
dc- 
ne- 
uel- 

rbo? 
)dum 
i yfieri 
xflul- 
eftitcbS 
us ne- 
>bafo- 
, Hunc 
cupit , 
:qui- 
luam 
Spi- 
ofiolo- 
Quis 
itaq; 



secvndvs. Jp7 

itaq; tu es y qui mandatum £terni Tatris contem- 
nis ? quisestquifiliumprotepajjum.inuitan- 
tem te ad audkndim fuum verbum, afpcrnam i 
ouis es , qui fj>iritmfantli imperium detr fa* i 
Tnece(fUMVOcationis)vfqueadeo obUttjumm, 
vnde & quo vocatifumm. -Hpmt p t r verbum 
itenebris Satban* edutli in admirabttem Dei 
lucemfumm? Hocverbumnos vocamt : Hoc 
verbumnos Cbriftianos fecit : fed nos inttrm 
adeo augufli nominis obliti , faiutys myfltrtum 
negligimm. (vtititaa ) Ouodjt h&c tam augufla 
vocatio nos non mouet, profctlo mouere deberet 
proprij commodi ratio , qua vel bruta animantia 
tangianimaduertimm. Sedquis poteslvUara- 
tione bumanavel angelicarecitare jaltem buius 
vtilitaWy velmomenta qutdam, prxfertim cum 
Taulm posl Efaiam dicat , ocutumhominis non 
vidifje , nec aurum audiuifje, ntc afcendifjem cor 
bominU,qu* Dem prtparauit ijs quifc ddigunt. 
I^ec esl quod quifquam fe fomniet Deum ditige- 
rc , qui vtrba ipftm non audit , non meditatur , 
non confert interftfe , vt myfltrium in iUis latens 
pautatim inteUigat.Chriftm enim Deiater- 
nm dicit:Qui dit$t metfermonem meum (erua- 
bit y &patermem diligiteum. Huic diietlioni 
Tatris& Fiiij maiora bona adiuntlafunt,quam 
vt percipi poffint humano ingcnio. TametftTau- 
Imfummam bisverbis complexm esl , Euange^ 
HumcttpotentiaDei in Jalutem omni credentt. 

0' 3 Ofln- 



198 tlBER 

O flupidtm bominem>0 lapideum cor,quod tan- 
tam obiatam falutem ffcrnit s rcijcit , proterit- 
Vt profficianm vcntri :, quid fkcimus i nonnc 
artes difcimus ? nonne maria nauigamus ? nul- 
lu;n gciu fugimws , nullum aflum auerfamur , 
!o tempore torpemws , <po wii/ero ventripro- 
jpiciatur. His rebus interituris mouemur, & in- 
tcrim falutem noflram relinquimws.Tanta csino- 
flra infania , tanta peruerfitas & malicia , vfq; 
adeo veneno illo Sathanico infeclifunms miferi , 
quod libcntiws velimws infcclerih. noflris mori, 
quam porrettam manum Dei apprebcndere & 
faluari. verum vbi nibil aliud habemus agcn- 
dum , tum verbum Dominiminorifane reueren- 
tia t quamolim jlefopumfuas fubulasrecitan- 
tem audiuerunt triobolarcs fcrui , nos audimus. 
Vtinam bxc noflra ofcitantia non effet euidensft- 
gnum poenx noflramgratituSms.(Dignitasper- 
jon* & rei) Quisputaffet vnquambomines fore 
tam obliuiofos, vtflipulationis in baptifmo per- 
acls obliuifcerentur ? Jbi enim inaugurantur 
Cbrifli corpori , dreius membra redduntur , vt 
cnmillo confortcsfmt cceleflium bonorum,nec 
alia re quam fide(quaex auduft verbi esl)in cor- 
pore Cbrifli permanere pofJumus.Hic merito du- 
bitauerit aliquis , infania nead ftupiditati noftr* 
afjcribatur> quodtantam dignitatem , quam ha- 
bemus in corpore Cbrifli,quod tantum cceleflium 
bonorum tbefaurum , quem poffidemns per Cbri- 

flum, 



flun 
em\ 
run 
bis 
ptr 
uer, 

z 

tu) 
tai 

rc 

P 
lo 

re 

m 
T 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



S E 



c v n r> v s 



199 



i noftm 
xm ba- 
leflium 
ir Cfrri- 
ftum, 



ingratiffimi (Ex~ 



flutn , mjciwK* rer<j; fliwf jrjj 
c mpb ) Mtrum esl non rtddt nos cautwres 
rum iLmmodo. Stup.ndum cft, non vemreno- 
bU in mtntem , quod totm mundm 
fcrMtffifftr VcrW Dci co^wttw. 
« !«* ricnf> ^ 0 """ TW«rcborii» ^ 

£22 U tucundtfmo aMuun- 
ZincX Utorinquit Dauid,cummMcu 
turM domum Domini eamm, Sed nos contra U- 
tamur ,tummundm nosad voluptatesmuitat , 
auibm tamen inefcamur,rt tandtm m hamo b« 
reamm capti Beatm mquit idem Dauid, quile- 
*em Dti meditatur die ac notle.Sednos(probdo- 
lor)nonfecm d meditatwne verbi caltfl* abbor- 
remm , quam fi omnia ifla qu* in verbo propo- 
nunturMnt terriculamenta qutdam pucrorum. 
Zmuri acerdotes Dodonsi, n^uam cump^ 
diktdtrunt , qui tamen fuptrflitwncm Diaboh- 
cam pro verbo Dci amplexi fuerant : «r 
cuam aut raro tcmpla intramus , qui tamen ver- 
Z & te(iimomo muitipCtci , de noflrareligwnc 
edotti fumws, fed vimam cdofr >™"'» ™ c 
fentiremm corde, quod oreprofittmur C-utulo 
auod ftfkctremm,nequaquam mmiflermm rcrto 
tam pemcaciter tonttmneremm.Quidqutfore- 
(bendebis filio Dci,cum incxtremo diefuavulne- 
ra tibi oflendcttCum fanguinis fui crudehttr con- 
culcatipcdibustcaccufabit ? Tunc vcrc tibt ac- 
1 q 4 ciact» 



2 O O 



B 



E R 

cidet , quod Dominm p&dixit forcvtpr&pudo- 
re & iitfto Dti iudicio cum impia damnandowm 
turba , tictus montibm , Cadite juper nos , idq; 
ne intucam infhciemftlij Dci* quem hic conttm- 
fifti } cuim verbum bic abiecifti* cuim janguinem 
immanittr pedibm conculcafti, quem expanden- 
tem fanguine madentia bracbia , & cupientem te 
e medio mortis & i fkucibm inferni eripere , 
Jfreuifti miftr : vere mifer , vt quemiuftm iudex 
nift panitentiam egcris, Aternis tenebrU & car- 
ceribm traditurm eH. (conclufto) Fggcmm igi- 
tur Deum vt nos connertat,quo conuerft afficia- 
tnur dulcedine verbi Dei , vt nos fuo jpiritu cxci- 
tet ad audiendum falutis verbum , per quod vo- 
luntatem Dti,& verum cultum difcere pojfu- 
mm 3 per quod tanu vtiiitates ad nos adueniunt, 
per quod tot Tatriarcb* , Tropbct* , uipoftoli , 
Sanfti , Martyres , atque alij pij plurimi faluttm 
confecuti funt, per quod recla viain ccebm nobii 
wonflratur per lefum Chriflum Dominum »o- 
jirum , cui cum De* patre & ftiritu fantto ftt 
lam , bonor & gloria in fecula feculorum , jl- 
men. 

Hoc exemplum traBationU vtcuna; movftrat 
vfum locorum inucntionis , pauca Schemata in- 
interpofui , frequentim propofttionem attigi, nec 
ignoro longe injra rei dignitatem fubfidere hanc 
meam exempli traclationem. Ouare ftudiofos 
bortor , vt dum licet , fe multum excrccant de- 

clami- 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



vftrat 
ta in- 
i } ncc 
banc 
liofos 
de- 
imi- 



sectndvs. aoi 

clamitando & [cribendo y vtpo(leainJlrufiiorcs 
ad mmifttrij facratiffimi funclionem acccdant , 
quam battologiji& garruUtate indofta. conjfur' 
care>fljgitioftjjimum efl. 

DECONSOLATORIA 

CONCIONE. 

COnfolatoria Concio ett y in qua concionator 
affliclum bominem & lullantemfub crucc 
erigit,ne impaticntiavittus >fuccumbat dolort. 

Loci confolatorij funt bi prtcipui & commu- 
nes. Trimus>voluntas Tatris ccelefiis.Secundu*, 
conditio- Tertius , promiffio liberationis. Quar- 
tus , conformitath Cbrifti & membrorum eius 
nccefjitas. Quintm y vtilitas eaque multiplex. 
Cruce cmmprafumtio propri* virtutts euerti- 
tur bypocrifts detegitur , confidentia carms ex- 
tutitur y patientiaexploratur , obedientta con- 
firmatur , contemtus mundi nafcitur , bumtUta* 
inftillatur , praterttus error corrigitur t futurum 
malumpracauttur ,fides excrcctur, Spesmv- 
num Deum reponi docetur. Tlura de bac re lege 
in locis Tbilippi-Vraclatio conflat occaftoncpro- 
pofttione , confirmatione & conclufionc , nonfc- 
cus atque infuaforio genere , cui affine ctf. Tor- 
rd quoniam vtile efi certamrationem tenere ac- 
commodandi confolationes , paucis fubuciam 
Metbodum confolandi- 

O 5 ME- 



20 2 



S B C V N D V S. 



1 



M E T H O D 

L A T I 



V S C O N S 0. 

ONJS ADHl- 

bendar. 



CJeterum ne intempefliue & imperite adhi- 
beatur confolatio , diflinguamm primum 
intcrpriuatam zp-puhhcam Con[olationem>dein- 
de vtrmfqi iufiamformamprAfcribamm.Triua- 
tam voco confoiationm , quxvnifit , prcjjo ali- 
quo dolorefeu cruct-Communeappello, qusttem 
porevelpcrfecutionu, velplag£ alicuim diuini- 
tus immifftjotifit catuiMd de priuata prim di 
cetur , in qua tria in vniuerfum obferuanda mibi 
yidentur.Trimum^quif fit ilie qui confolatione e~ 
rigendm eft.Secundum, quidfit qaod dolet.Terti- 
um prsfinti dolori apta medicmx accommodatio. 

Oui doletaut pim es~l,aut impim.Sipim, fla- 
tim indicata communifiliorum Deiforte , confo- 
Utiombm etigendm, confortandm & fouendus 
sftjdq; per Ivcos jupra commcmoratos,& valdc 
vtiliter.H. caput ad J^ow. adducipotesl. Sin im- 
pim , maiorem curam, vt ingrauiori morbo ad- 
bibere necefje est.Buiufmodienimnon flatim eri- 
gendm efi >[cd*nagit adbuc deijciendm eftful- 
mine kgis Dei,& minis proterendm ,donec fuam 
agnouerit fine hypocrifi impietatem , donec iram 
Dei in fe concitatam intetiexerit, donec clamaue- 
rit cum Manaffeji muttis modis reum effe. V^am 

qui 



m 
ad 

cc 
tu 

: 

t 

\ 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



B C V N D V S 



203 




laam- 
nmum 
\,dein- 
^riua- 
ffo ali- 
t£ tem 
iiuini- 
rim di 
amibi 
one e- 
Terti- 
)datio. 

t,fi# 
confo- 

\endus 

valde 

in im- 

boad- 

m eri- 

Slful- 

;/uam 

ciram 

maue- 

T^am 

qui 



«u\ impio homini fme *grotanti,fiue altoqm ah- 
La caiamitate preffo>mox confolationcm accom- 
modat,pcriculofum,intempefliuum Utbaje 
pbarmacum adbibct.Verinde cnimfkcit ac medi- 
cus , qui foris vulnus fanat , reUaamtu* fanic* 
vnde poflea maius malum & mortiferum erum- 
pit.Quare vt peritm medicus jto* m[crto prtus 
cliciTfaniem , qua extraZa , malagmate obductt 
vulnm : ita pius concionator tmpu hommis bul- 
cus legis comminatione tanget prius , vt agmtus 
morbusfanari po(fitfhcilius. vere enxm dtatur* 
adfanitatem primum gradum effe nouiffemorbu. 

Sccundum,quod in confolationibus obferuan- 
dum admonui , ctt res qu* dolorem affert ,feu\d 
auod doiet , quod ncceffario exammandum wdi- 
co, proptcr medicamenti retiam accommodatio- 
nemJiter enmerigendus *4»f"<Z^ 
rnalum acctrfiu\t,ahtcrcui^ 
iUatum eH.mmfi quisfuafibx culpa ^emac' 
ttrfinit,vtimfhmiampaupcr^ 
tem&c.nonmox medicmafeu confolatio adht- 
benda efl nifiMdea* rcumferio peccatorumfenfu 
tangi. Tum cnimifle peccatorum fenfus confir- 
matdus csi verbo Dei, et augendmfi opm vide- 
tur.DeindeadconfoktionesdefceM 

vel bypocrita exiflit,vel alioqui impiusMftt 
maledijio legti ct ira Deiproponendafuntdonec 
& peccatifuiatrocitatcm agnoucrit,& lUudibi 
exanimo dokre tonfeffus fuerit. Quodfi.co lege 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



D« 4f wwtf 4dfgi nequit y non ett margarita pro- 
9* iemLs <j»f e porcos. Contra autem /i perdufttts 
fiterit reus infui cognitionem » & vero doloris 
fenfu obpeccatum admiffum tangatur , tnm de- 
mum arte medicina adhibcnda cst , &• exponen- , 
da funt ordine bxc tm , lapfm primum ; deinde 
pcena : tumfinis vtriufq;. 

Jjtpfum c% 4Lpmtm4F0Mni£L dowidjtt 
ttt,quod timorcm Deiabiecerit , tdq; confirmari 
potesl commode & copiofe ex primo ad J^ow. 
capite. Dcinde quod iam in ipfum fhcilius tan- , 
quam in inermem , inftdi* Diaboli » vitium car^ 
nis , & improbitas mundi pr&uakre potuerint^ 
His caufts lapfm indicatU & confirmatis 3 fecun-^ 
£jrtoco~pomam ofiendere oportet , nequaquam 
parem cfje delitlo commifjo Jedefjetefiimonium 
duarum dinerftffimarum rerum , nimi r u m ir & 
Dei & etufdtm paterni fhuoris & clementi*. 
lra quidem , ft non cgerit reus •p^nkmictm-r&^ 
non liu^it fe emendarizil^^fi* T a t e r ni v e r o. 
^msJ^^xkmentiA , fi correputs c m endet u r . 
pla%&&LM pamtentifiportumxwfiigeritJtQli- 
bf ftertio laca finU tum L pfus , tum potndtexp o- 
nindi^LsJl. I apfm quidtm, vtpofthac ftt cauih. 
o r f *Pjg«.*wft qundf miularicinfilia Dei(Cum 
intexim multis impijs&facinorofts parcitur) ftt 
caftigatus , non vt pereat , fed vt babeat para- 
tum tefiimoniumpaternifixuoris crga fe. verum 
quia boc difficiHus pcrfuadctur laborantifub cru- 

ce 3 tc- 



zar- 



tun- 
tam 




SECVNDYS. 

ff, tcflimonia & excmplaexvcrbo Deiclara& 
perfpicua producendafunt. Tcfthnonia quidem , 
qttaliafuntbxc : Tautus I. Cor. II. dicit, Bgbus 
aduerfis nos d Domino corripi, ne cum hoc mun- 
do damncmur. vidc fincm crucis cffe ne damne- 
rnur ,ftfiilicet admoniti cruce egcrimus pceni- 
tentiam. DeindeTrouerb. 16. Hlimi, inquit 
, Salomon , ncrefpuas corrcptionemDomini, neq; 
afficiaris udio , cum ab eo argueris , quem enim 
ditigit Dern corripit , & qucm vclut fater fili- 
um y ampUclitur. jlutor EpifloU ad Hcbr&os Ca- 
pite 12. dicit nos fpurios cffe non filios , ft extra 
difiiplmam fumus. miufmodi ioci & fimiles 
aptiffmiifunt , quibus animus tci iam pcenitentis 
crigipotett , vt iam pcenam qualemcunq; fujfer- 
re , tanquam pr^fltturus Deo obcdicntiam , ve* 
iit. ExemplavcrofmtManaffes, Dauid, Soror 
Mofts , Rcx vftas , populus in captiuitatem ab- 
duclus&plurimialij,quiokccrta peccatapu- 
nitifunt , &poftca pcrpanitentiamfuntreuerft. 
Inftgne pm alijs Latronis exemplum cB ,qut 
prtcUrum patienti* & fidei exemplum cdtdtt. 
Hic non idto purauit fc abicclum, quta mortet[la 
infumieratobfielera fua afficiendus , fcdfpem 
CkriflumcoUocata t paticntcr commerttam pa- 

namfttbijt. - . 

Toft huhfmodi teftimonia & exempla( qui- 
bus patcfacienda funt iudicia Det , confcrendo 
morcs noflrorum bominumcum prifltm poputt 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




L I B 

So6 L I B B 

moribws.Dcns enim ftbiperpetuo fimilis efi, fi- 
*e poenam, fme mifericordiam refpkias ) pojfunt 
addilocicommnncs fupra commemorati- 
Poyfff fiflCjA^orrofialienaculpaillatum eH quoddolet* 
xLTM <U^P^taratio in conjolationis accommodatione [equcn* 
''U Jzr ' daeft ,quaminpublica conjolatione oflenfutHS 
fum , de qna nunc dicendum cft. 

Tublica igitur conjolatio vt rctle inflituatur , 
triafunt objeruanda. Trimum,vndeialamitaa 
publica. Secttndum , quacaufe. Tcrtium , Confo- 
lationis accommodatio , pro calamttatU & cau- 
farum diuerfitate. Calamita<s igitur veleflSi»-* 
harce , id ek diuinitm immiffa % veinb bojiibus 
noflr* Hcipub. illata- Si eH a Deo calamitas , vt 
peflis, annonx caftta/s , fucitates , tcmpcflatts , 
caufie non funt extra nos qunrend&yfed domino- 
flr&> Suntenimpeccata fmgulorum communiunl 
calamitatum caufie , & j*pc ob vnms cuipam 
integra rcjpublica pleflitur , c um rei ttfles funt 
Jlcbam , Dauid , Oedipws & alij multi , qut fce- 
leribws publicam calamitatcm accerfiucrunt.Hic 
non cs~t difficile accommodare conjolationem , /i 
exempla Janflorum Trophetarum fequi volue- 
rimws. Horum enim exempla quid fkcicndnm fit 
monent. Hienimprimum confueuerunt publice 
taxare fcelera , eaq; triplicia : defcrtionem Dei , 
hypocriftn , iniuriam proximi. Et borum genera 
qua potijjimum in populo grajjari videntur. Ex~ 
empla pajfjim extant in Tropbaicis Jcriptis- Dt- 

inde 



tnd 

s 

fna 

£ 

flr. 
qi 

Ui 
Ik 

pic 
U 
dii 
/er 
do 

* 
an 

i 

de 
* 

ici 

fu 
a> 
th 
in 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



dolet, 
r equcn* 
furtts 



SBCTNDVS. 207 

inde publice inuitarc folebant totum ccetum ad 
Jcrtam pcenitentiam , iciuntum & orationcm. V- 
triufq; rci excmpla birannis aliquot inftgnia ,ad 
fnandatum Sermiffimi noftri, edita Junt , 
d miniftm noftrarum Ecclcftarum , nonftnefru- 
flu & mitigatione pccnaruwcommeritarum.TQ- 
fircmo admoncre confucutrunt TrophetA cos 9 
quos prx ahjs fceltribm contaminc.tos animad- 
uertcrunt , ncflris miniflris yerbi exemplum re- 
linqutntes > vt cos priuatim admoneant , c orri- 
piant & emcndent, quos animaducrtunt Jua ido- 
htdtria, fuis vfuris, adulterijs , tyrannide , frau- 
iis , auaricia &c. R$ipub. toti pcenarn accer- 
Jere. Hoc pafto.Tyreftas tametji tthnkm factr- 
dos OedipumtyrannumiOb cuitts ftelns Tbebana 
Heftub.peflcpuniebatur , addutam pcenitenti- 
amrtuocauit. Hoc modo Ljaias & Ieremias 
]{eges fuorum tcmporum caftigamrunt , cifque 
imputaucrunt ctmmunes calamitatcs. tt Jcire 
dcbent miniflri vtrbi, hanc non infimam partem 
cjfe Jui muneris , quam ft ne^ltgunt vtl mcttt 
vel ignauia ,graues pcenas Deo daturi Junt , 
quemadmodum habct tomminatio apud E^ecb- 
icltm & alibi. 

Sin autem ab bomwibn* venit , ftuepriuata 
fiuc publica cahmita* , id fit vel propter iuftici- 
am, vcl non. Si proptcr iufticiam y confolatio fia- 
timadhibenda efldcommuni forte filiorum Dci 
in hoc nundo , & oftendcndum , quanto honore 

nos 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



a o 8 i x b s r 

nos dignetur Detts > quod itanos pcculiarifu* 
militU nota inftgnit: vndc jlpofioli plagis affe- 
Cli >gaudent y quod dignihabiti fmtpro ncminf 
Cbrifii contumcliam pati. Hxc enim Jpccics cru- 
cis fideliummaxime propna eH , quavuk Cbri- 
ftws in nobisglorificari , quemadmodum Vctru* 
docet prioris EpifioU Capite 4. Torro ft non 
propter iufiiciam nobis ab bominibws calamitas 
publka inducitur , caufit in nobis ipfts qusirend* 
funt>& quemadmodum fupra explicatum esl , 
vbi diftum eH de cruce diuinitws illata, confola- 
tioadhibenda eil. Exhis puto confiarei, qua 
ratione &• via cum prinaU tum public* conjo- 
lationes adbibend* funt. 

DE OBIVRQATORIA 

CONCIONE. 

COncio obiurgatoriaeH, inqua vtlccjfan- 
tem , vel delinquentem , vcl etiam contu- 
macemauditorem obiurgat Ecclefiafics. Huiwt 
finis dtbct effe correclio , & emtndatio eiws qui 
obiurgatur- In hac Jpeclentur potiffimum ij loci : 
Trimus , turpitudo rei perpctraU. Sccundns , 
adiuncla: vtjunt mala confcicntia f pcriculum re- 
ieftionis & metus impendentis iudicij Dei ,ac 
prafcntiumaternarumq; pcenarum. Tertitts, Di- 
gnitatispcrfonxet turpitudinis rei coiiatio.Ouar 
tus , Exempla. Quinttis , Connexa pcrfoti^, vt 

' Chri- 



Ci 

: 

t 

VI 

fi 
* 
to 

tu 

* 

r 

pu 
at 

* 

rh 
nc 
pa 

81 
M 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDVS, 



sop 



tuliarifuA 

igisaffe- 
ncminfi 
:ies cru- 
ilc cbri- 
Tetrus 
6 ft non 
tlamitas 
i&rcnd& 
<m csly 
confola- 
rei, qua 
conjo- 



I A 



Ueffan- 
contu- 
Huiws 
o cms qui 
m ij loci : 
:cundpts , 
uhtmre- 
Deiiac 
tiw, Di- 
tio.Ouar 
foti£ , vt 
Chri- 



Chriflus caput & rex nofler , Ecciefta qua eft 
patria jpiritualis , corpus noflrum quoddedica- 
tum eti Deo , vt fit templum Dei. Huc Rfjpubli- 
ca , domm , fitmilia &c. refirantur. 

Dum bos locos tnumero , non fentio omnes in 
qu&itis obiurgatione adhibendos cffe , fed nunc 
ios nunc tllos,prout prudens concionator viderit 
vtitefore. Exemplum petatur prima Cor.6. vbi 
fornicarios obiurgat Taulus.Torro traBationis 
Methodm mn diffimilis cft tratlationi exhorta- 
toria. Quare non opus tffe iudico excmplum af- 
fcriberc , prxfertim cum lociftnt perfpicui > & no- 
tum fit , fingula confirmatoria Methodo proban- 
da, comprobanda & exornanda cjfe. verum hic 
duo adfjcienda duxi. Trins, quod animus obiur- 
gandi pratmollienaus fit ,aa obiurgatienes pati- 
enter audiendas , id quodfieri potesl commode, 
fi minifler officium fuum erga reum declarat , & 
publicam neceffitatcm ftbi impofttam vt id fiici- 
at ojiendat , ne putctur obiurgatio proficifci ex 
aliquo prauo affcflu> Sic Taulus pramolliuit Co- 
rinthiorum animosante accrbiorem obiurgatio- 
nem. Toflerius , vt intcrmifceantur conditionts 
pcenitentU.ne quis afperiori obiurgattone fi-a- 
clus , animum dtfpondeat , ve l mortem ftbi con- 
fcifcat. 

Hatcftint honcfliauditores , qudt iudicauiin- 
dicanda ejfe nouis concionatoribus, & Jptro,nift 
mtvalde fitUit opinio , adolejcentes non parum 
* T iuuari 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




2IO LIBER 

iuuari poffe indicatione huim Methodi. Sunt au» 
tem pr&cepta omnia qu& a me recitata Junt ex 
T>iaieUicorum& ifyetorum fontibm defumta, 
& accommodata ad vfum Ecclefiaflicum, vtilia 
cum in Sacrorum fcriptorum cnarratione , tum 
in facris concionibm formandis t quibm fi fe regi 
patiantur adolefcentes,non dubito ijspoUicerifk- 
ciliorem in fludijs Theologicis & concionibm 
formandis progreffum. Caterum quia non fatii 
ctt apte inuenijje , &prudenter ordinafje ea qu4 
ditturifumm , nififclix affit memoria , volo vt- 
luticoronidem huic Methodo adijcere pauca de 
memoria , idq; non veterummore (quiimagincs 
& figna comminifcebantur, qua cffent quafi mc- 
moria 8n?'*kM quadam , hanc enim fubtilitatem 
libenter illis relinquo )fed ea tantummodo coUi- 
gam , quibus fe iuuari intelligant Studiofi in edif- 
cendis concionibm. - 

£ M F Pf 0 K I A 

DE MEMORIA. 

B^plicem iuuanddt memorU rationem 
inflituamm , quarum prior quidem artifi- 
ciofior , Tofleriorvero rudior erit. 

slrtificiofior iUa conflabit duabm rebws , or- 
dine nimirum & numero. Uis enim conflatartes 
& tradi & percipl T^amvt ordo quaqifuo loco 
coUocat , initia , progrcffiones & metas confide- 
rat , ita numerm res rerumq; momenta metitur. 

QUQ* 



or 

s 

or 

UA 

tn< 

P° 
an 

m< 

cit 

an 

Qi 
ac 

tu 

in 

m 

vt 

m, 
tu 
cl 

ht 

dc 

Pl 

P' 

Pl 
in 

vt 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



SECVNDYS 



2 I t 



Sunt au» 
a funt ex 
defumta , 

fWI, Tti/i4 

o»e , tum 
s ftfe regi 
licerifk- 
donibus 
m fatis 
\t ea qud 
yolo vc- 
paucade 
i imagines 
\uaftme- 
tilitatem 
io coUi- 
ft in edif- 



rationem 
\em artifi- 

m, or~ 
latartes 
;fuo loco 
conftde- 
x metitur. 

QUO' 



Quoniam igitur Metbodus quam tradidirerum 
ordinem monflrat , ac quaft numeratpartes> op- 
tima erit edifcendi via , eundem ordinem mentis 
acie ajpiccre. Fieri enim non poteft , vt qui perite 
ordinemrerum inftituit , ac rerum punbla obfer- 
uauit, & veluti numerauit , quin eandemfkcile 
tnente retineat, ac quaft depofttum ab eadem re- 
pofcat difiurus.vnde ridiculum videripojfet>ali- 
am edifcendirationem prtfcribcrciprsjertim ho- 
minibus qui in artibus dicendi inftituti & exer- 
citatifunt.verum tametft betc ita reuera fe habe- 
ant , non tamenftatim ab omnibus pcrcipiuntur. 
Quapropter vt diftintlius basc intelligantur , & 
advfum concionatorum propius accommoden- 
tur itotambancrationemedifcendi , quamdixi 
in ordine & numero pofttam effe , in quatuor 
ntembra fme protccpta diftribuam. Trimum ftt , 
yt rem exacle inteUigat , menteq; totins reijum- 
mariam quandam comprehenftcnem teneat con- 
cionaturus. Secundum membrum, vt locos> hoc 
esly Ktqixeua. (vt Gracivocant ) innumerato 
babeat. Tertium membrum>vt locorum tra£f$- 
dorumfeUionesfixciat , quas ccrto numerocm- 
plcfti necefje eft. Qued ft carminc aliquo ad id 
parato fiat , non erit inutile , vt ft v[us legis ex- 
plicandus effet. Trimum ternam feblioncm non 
incommode fixceret , quam completti pofjct boc 
rerftcuh. 

Inftruit & damnat fontes , docetatq-> rcnatos. 

P 2 Et quid 



m 



41 
m 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



2 i * 



B 



k 



Et quia primi pars huius feftionis plures ha- 
bet partieuLts & caufas , poffet & eafi boc ver- 
fu compleQi : 

Mandatum , paenst , pax publica , <to* 4d lefum. 
Q C Uis enim quatuor psdagogicas vfws legis ab- 
'W' / WF f foluitur.jld eundem modum de alijs duabus par- 
4 jtibtts inftttui pofjunt verficulh 
iL ? r 2\+r , yeram legis mdltationt DoftorT etr v s 
^ m Paliadiu Epifcopns nofter vigilanti(ft- 

mus , ac de Ecclefijs Danicis , \oruegys & tfi 

landicis optime meritus , boc carmine complc- 

xus etl. 

Lcx quid eram , quid fum , quid ero , per quem 
mantftftat. 

Quartum membrum ftt , vt certts tn locts di- 

greffiones in minas , confolationes , & exborta- 

tiones loUocetnur , ne digrediendo memoriaim- 

pediatur & abftrabatur ditlurus d repropiftta, 

^quod plerunq; vfu venire folet ijs,qui hoc pr&ce- 

ptumnon obferuant. vbiautem iuxta bac qua- 

tuor praceptaconcionaturws orationem ordma- 

uerit , ac veluti numerauerit , ad edifcendum fe 

acctngat iuxta dijpofttionis ordincm. Mprmo 

toco mandeturmemorm fummaria comprchen- 

fio, yt qu* primo loco rccitanda eH. Detnde loci 

feu capita feorfim. Tum locorum tratlatio cutn 

fuis feclionibus , ac feftionum particults. Hanc 

rationem edifcendi optimam effe non dttbito , 

mam battd dnbie omnes doclijcquunttir. 
* Vorfo 



i 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



res ha- 
yer- 

lefum. 
lisab- 
par- 

r v s 
mtifft- 
s & tf- 
complc- 

quem 

locts di- 
exborta- 
wria im- 
ropiftta, 
Kpr&ce- 
bac qua- 
i ordina- 
endum fe 
Ac primo 
vpreben- 
cinde loci 
fatio cutn 
lis. Hanc 
dnbito , 

>orro 



Torro pofterior ratio , quam dixi rudiorem 
tffe , hominibm indotlis , quiartts dicendi non 
deguflarunt ytilis cfl , & b*c ftue notta numeto- 
rum y fme literti inftituatur , painde esl,&fi- 
cripoteH in bunc modum. 

Trimum ea <\u& yult edifcere artium rudts 
concionator , diflinguat primum notts numcro- 
rum , aut literis ftngulis. Dcinderepetendortde- 
at quid apud fmgulaJ notas ftue ftteras depofue- 
rit.Toflremo edifcat iuxta dtflintlioncs fafta* • 
et dfmgulis notis ftuc literistanquam depofttum 
repetat , quod illis antea commifcrat. 

Wpn parum profuerit , ft primum conctonem 
defcribat 9 &deinde iuxta prafcriptas regulaM 
diflinguat & edifcat. Facilius enimmens 
tenet , quod manm antca 
notaucrat. 



L I P S I AE 

IMPRIMEBAT IOHAMHIJ 

Steinman. 



A N N O. 



M 



D. 



L X X V III' 



11 



m A 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8° 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 831 8°